Η σημασία των δώρων

Δώρα. Ένα θέμα που μοιάζει τόσο απλό και όμως έχει πολλαπλές προεκτάσεις και ερμηνείες. Η περίοδος των Γιορτών αποτελεί την πλέον κατάλληλη εποχή για ανταλλαγή δώρων, εκείνα τα μικρά ή μεγάλα όμορφα τυλιγμένα πακετάκια που περιμένουν με τόση ανυπομονησία και χαρά μικροί και μεγάλοι. Ανταλλαγή; Να μια λέξη-κλειδί για τη σημασία των δώρων. Με όση χαρά και ενθουσιασμό δίνουμε το δώρο μας, με άλλο τόσο ενθουσιασμό περιμένουμε να πάρουμε και εμείς το δικό μας. Δεν έχει τόση σημασία το αντικείμενο που «κρύβεται» μέσα στα πακέτα, όσο το συναίσθημα και η πρόθεση που το συνοδεύουν.

Η προσφορά και ανταλλαγή δώρων συνοδεύει την ανθρωπότητα στην ιστορία της και σε όλες τις κοινωνικές της εκφάνσεις. Αποτέλεσε δείγμα ευγένειας και φιλοξενίας όταν προσφέρονταν δώρα κατά τη διάρκεια υποδοχής ενός συμμαχικού λαού, έδειξε την αγάπη του ανθρώπου στο Θεό είτε με θυσίες στην αρχαιότητα, είτε με τα τάματα σήμερα, αποτέλεσε και αποτελεί κίνητρο για επίτευξη των στόχων, φανερώνει σεβασμό, αγάπη και ενδιαφέρον όταν το ακολουθούν αγνές προθέσεις αλλά και δημιουργία μιας ηθικής υποχρέωσης ανταπόδοσης όταν η προσφορά είναι τυπική.

Η οικονομική κρίση επιβάλλει την περικοπή των περιττών δαπανών και τις «πολυτέλειες» ανάμεσα στις οποίες συγκαταλέγεται, πολλές φορές και η αγορά δώρων. Δεν είναι απαραίτητο, όμως να γίνουν «περικοπές» και στα συναισθήματα καταστρέφοντας τις πολύτιμες ανθρώπινες σχέσεις. Η προσφορά του δώρου όταν εμπεριέχει συναισθήματα, ενδυναμώνει τους δεσμούς, δίνει χαρά και στις δυο πλευρές.

Ποια είναι η αξία του δώρου;

  • Όταν υπάρχει το προσωπικό στοιχείο του ατόμου που δωρίζει υπολογίζοντας ταυτόχρονα το γούστο, τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τις προτιμήσεις του παραλήπτη.
  • Όταν προσφέρεται με χαρά και αγάπη και ο ενθουσιασμός του παραλήπτη αποτελεί ανταμοιβή. Ενισχύεται, έτσι, η αυτοεικόνα του ατόμου που δωρίζει, καθώς νιώθει την ικανότητα να προσφέρει χαρά και επιβραβεύεται για την προσπάθειά του.
  • Όταν δίνεται μεγαλύτερη σημασία στη συναισθηματική και όχι στην υλική αξία του δώρου.
  • Όταν πρόκειται για συναισθηματική επικοινωνία, ενδυναμώνει τις σχέσεις και συνοδεύεται από όμορφες στιγμές. Αποτελεί δείγμα ενδιαφέροντος και κάνει τον παραλήπτη να αισθάνεται σημαντικός.
  • Όταν επιστρατεύεται η δημιουργικότητα και η φαντασία προκειμένου να επιτελέσει το σκοπό ανταλλαγής συναισθημάτων.
  • Όταν αφιερώνεται χρόνος και σκέψη για την επιλογή ή την κατασκευή του δώρου.

Σε ποιες περιπτώσεις το δώρο δεν αποτελεί συναισθηματική αλλά χρηστική συναλλαγή;

  • Σε περιπτώσεις που οι ανθρώπινες σχέσεις δεν είναι ουσιαστικές και το δώρο χρησιμοποιείται για δημιουργία εντυπώσεων ή υποχρέωσης ανταπόδοσης.
  • Σε περιπτώσεις που η οικονομική αξία είναι εκείνη που προέχει ώστε να αποτελέσει αφορμή προβολής και κοινωνικής καταξίωσης.
  • Σε περιπτώσεις που απουσιάζει η προσωπική «σφραγίδα» δωρητή και παραλήπτη και το δώρο αποτελεί αποκλειστικά προϊόν καταναλωτικών επιρροών.
  • Σε περιπτώσεις που ο σκοπός του δώρου είναι να προκαλέσει πιεστικά αισθήματα συμπάθειας, τα οποία δεν επιτεύχθηκαν με άλλο τρόπο ή όταν το άτομο θεωρεί ότι δεν θα γίνει αποδεκτό με κανένα άλλο μέσο.
  • Σε περιπτώσεις που το δώρο χρησιμοποιείται με σκοπό την εξαγορά ή την επιβολή του ατόμου που δωρίζει στον παραλήπτη.

Ας εκτιμήσουμε, λοιπόν, την πραγματική αξία του δώρου. Δωρίστε κάτι από την καρδιά σας, χωρίς να ξοδέψετε χρήματα που προορίζονται για άλλες ανάγκες αλλά μη διστάσετε να «ξοδέψετε» συναισθήματα, δημιουργία, φαντασία και χαρά.

Καλές Γιορτές σε όλους!

τάνια

 

Άγχος

blog-εικόνα-άγχοςΤο άγχος πηγάζει από το πρωταρχικό συναίσθημα του φόβου. Δημιουργείται όταν φοβόμαστε πως δεν θα πετύχουμε τους στόχους που θέσαμε, όταν φοβόμαστε ότι θα χάσουμε κάτι, ότι δεν θα είμαστε επιθυμητοί και αρεστοί από τους άλλους, ότι θα πληγωθούμε ή ότι θα χάσουμε τον έλεγχο του εαυτού και των πράξεων μας. Ανήκει στην κατηγορία των δυσάρεστων συναισθημάτων, αφού «καθρεφτίζεται» αρνητικά ακόμα και στο σώμα μας. Η καρδιά χτυπάει εντονότερα, το στομάχι σφίγγεται, τα χέρια ιδρώνουν, κουραζόμαστε εύκολα, είμαστε ανήσυχοι, υπερκινητικοί, αισθανόμαστε πονοκέφαλο, διαταράσσεται ο ύπνος και η διατροφή. Στην πραγματικότητα, όμως, κανένα συναίσθημα δεν είναι αρνητικό. Το στοιχείο που προκαλεί δυσφορία είναι η διαχείριση που κάνουμε στα συναισθήματά μας και ο βαθμός στον οποίο τα συναισθήματα έχουν επηρεάσει την ποιότητα της καθημερινότητάς μας.

Το λειτουργικό άγχος μπορεί να επιδράσει θετικά στην ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων, καθώς μπορεί να αποτελέσει κινητήριο δύναμη. Η εγρήγορση στην οποία τίθεται ο οργανισμός μας, βοηθά στην οργάνωση του χρόνου και των δράσεων, με αποτέλεσμα την επίτευξη των στόχων. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι το άγχος να μην μας καταβάλει γιατί σε εκείνη την περίπτωση μειώνεται η αποδοτικότητα, το μυαλό μπλοκάρει, οι σκέψεις μπερδεύονται και η ένταση του συναισθήματος μας ακινητοποιεί. Όταν το συναίσθημα του άγχους γενικεύεται σε όλες τις δραστηριότητες, όταν η καθημερινότητα καθίσταται δυσλειτουργική, όταν αισθανόμαστε άγχος για καταστάσεις που δεν είναι απειλητικές ή άγνωστες και τα όρια αγγίζουν τον παράλογο φόβο καθώς δυσφορούμε για οτιδήποτε έχουμε να επιτελέσουμε, αναφερόμαστε σε γενικευμένη αγχώδη διαταραχή.

Ποιες είναι οι αιτίες του άγχους;

  •  Το οικογενειακό περιβάλλον και οι προσδοκίες του: όταν η οικογένεια είναι είτε υπερπροστατευτική είτε ιδιαίτερα απαιτητική αποτελεί βασική πηγή άγχους. Στη πρώτη περίπτωση η οικογένεια δημιουργεί έναν προστατευτικό κλοιό γύρω από το άτομο αποτρέποντάς το να εμπιστευτεί τις δυνατότητές του και να αποκτήσει τις δικές του προσωπικές εμπειρίες, ενώ στη δεύτερη θέτει πολύ ψηλά τον πήχη προκαλώντας άγχος και αδυναμία διαχείρισης των αποτυχιών που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής.
  • Η κακή αυτοεικόνα και η χαμηλή αυτοεκτίμηση: ως αποτέλεσμα αυτών των χαρακτηριστικών αυξάνεται το άγχος απόρριψης και υπερέχει η αμφιβολία για τις προσωπικές δεξιότητες.
  •  Τα κοινωνικά στερεότυπα: τα «πρέπει» που «οφείλει» κανείς να πετύχει προκειμένου να γίνει αποδεκτός από τον κοινωνικό περίγυρο ανεξάρτητα από τα «θέλω» του αυξάνουν το άγχος, καθώς αισθάνεται πίεση για όσα του επιβάλλονται.
  • Η προσωπική κατάσταση του ατόμου ή οι αλλαγές που βιώνει στη ζωή του: η κατάσταση της υγείας ή η απώλεια κάποιου αγαπημένου προσώπου, η αλλαγή ή η απώλεια εργασίας, η αλλαγή κατοικίας, οι συνθήκες εργασίας, η διαθεσιμότητα του χρόνου, η οικογενειακή κατάσταση, η κοινωνική κατάσταση ή η απουσία φιλικού κύκλου και ενδιαφερόντων αποτελούν μερικούς επιπλέον λόγους που αυξάνουν τα επίπεδα άγχους και δυσχεραίνουν την καθημερινότητα.

Πώς διαχειριζόμαστε το άγχος;

Πολλές φορές, οι συνθήκες ζωής και οι αυξημένες υποχρεώσεις καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολη την προσπάθεια διαχείρισης των συναισθημάτων. Οι θεωρίες ακούγονται ουτοπικές και δυσανασχετούμε στην ιδέα ότι πρέπει να προσπαθούμε για όλα. Δεν πρόκειται, όμως, για κάτι καταπιεστικό και αρνητικό. Πρόκειται για γνώση του εαυτού μας και ποιότητα ζωής.

  • Αφιερώστε λίγο χρόνο στον εαυτό σας για να χαλαρώσετε: ακόμα και αν η καθημερινότητα είναι δύσκολη και ο ελεύθερος χρόνος ελάχιστος, προσπαθήστε να βρείτε μόνο πέντε ή δέκα λεπτά. Χαλαρώστε το σώμα σας, διαλογιστείτε, αναπνεύστε, σκεφτείτε κάτι που σας ευχαριστεί
  • Αυξήστε τις πηγές εμπιστοσύνης: το άγχος προκαλείται από φόβο και ανασφάλεια. Αν μπορούσαμε να θεωρήσουμε κάποια συναισθήματα ως «αντίδοτο» αυτά θα ήταν τα αισθήματα ηρεμίας, ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Εστιάστε σε άτομα και παράγοντες που ενισχύουν αυτή την αίσθηση. Φροντίστε εσείς οι ίδιοι τον εαυτό σας με επιβράβευση, σεβασμό και εμπιστοσύνη σε αυτό που είστε.
  • Αποφύγετε τον παράλογο και δυσλειτουργικό τρόπο σκέψης: επικεντρωθείτε στα «θέλω» σας και αναγνωρίστε τις ανάγκες σας. Προσπαθήστε να απομονώσετε για λίγο τα «πρέπει» ώστε να αφουγκραστείτε τον εαυτό σας. Μην προσπαθείτε να είστε πάντα καλοί σε όλα και αρεστοί από όλους. Παραμείνετε ψύχραιμοι, ευγενικοί, ζητήστε συγνώμη, βρείτε τη δύναμη να συγχωρέσετε αλλά αναγνωρίστε τις ανάγκες ακόμα και τα λάθη σας έστω και αν δεν συμφωνούν όλοι μαζί σας.
  • Αναγνωρίστε το συναίσθημα σας και φανείτε ειλικρινείς με τον εαυτό σας: παρατηρήστε τις αντιδράσεις και εντοπίστε τους παράγοντες που σας προκαλούν περισσότερο άγχος. Αποδεχτείτε το πώς νιώθετε χωρίς τύψεις και ενοχές και αφιερώστε το χρόνο και την ενέργειά σας στην αποτελεσματικότερη διαχείρισή του και όχι στην απόκρυψη ή στην ανοχή ενός κακού τρόπου ζωής.
  • Εστιάστε σε όσα μπορείτε να αλλάξετε και αντιμετωπίστε θετικά τα λάθη σας: εξετάστε τις καταστάσεις με ρεαλισμό και ψυχραιμία. Χωρίστε τους στόχους σε επιμέρους βήματα. Προσπαθήστε να βρείτε λύση για όλα όσα μπορούν να αλλάξουν και μην αγχώνεστε για εκείνα που δεν μπορούν. Θα υπάρχει κάποιο δίδαγμα πίσω από κάθε λάθος που οδηγεί στην εξέλιξη του εαυτού και στη βελτίωση της κατάστασης.
  • Ασκηθείτε: η ήπια σωματική άσκηση θα βοηθήσει στην εκτόνωση του άγχους και στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης. Το υγιές και δυνατό σώμα, εκτός από το ρόλο που παίζει στην αύξηση της αυτοπεποίθησης, μπορεί να ανταπεξέλθει αποτελεσματικότερα στις καθημερινές απαιτήσεις.

Να θυμάστε ότι μπορείτε να συζητάτε ή να ζητάτε βοήθεια για οτιδήποτε σας προβληματίζει και σας στεναχωρεί. Η ανακούφιση από μια καλή κουβέντα και μια διαφορετική οπτική μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμα εφόδια στη ζωή.

Να είστε πάντα καλά!

τάνια

 

Φοβίες

blog-εικόνα-φοβίεςΟ φόβος αποτελεί πρωταρχικό συναίσθημα του ανθρώπου. Αναπτύχθηκε για να τον προστατεύει από κινδύνους και απειλητικές καταστάσεις. Θα λέγαμε ότι ο άνθρωπος έχει γονιδιακά κωδικοποιημένους κάποιους βασικούς φόβους που σχετίζονται με το ένστικτο επιβίωσης και την εξέλιξή του, όπως για παράδειγμα το τσίμπημα του φιδιού που αποτελούσε θανάσιμο κίνδυνο. Είναι ένα δυσάρεστο συναίσθημα που αισθανόμαστε μπροστά σε μια πραγματική απειλή ή κίνδυνο, πρόκειται όμως για φυσική αντίδραση του οργανισμού. Πραγματοποιούνται σωματικές αντιδράσεις όπως αύξηση των καρδιακών παλμών, γρήγορη αναπνοή, τρέμουλο, σφίγγονται οι μυς, ανοίγουν τα μάτια και εντείνεται η προσοχή. Ο οργανισμός προετοιμάζεται για κατάσταση πάλης-φυγής. Με την απομάκρυνση της απειλής ο φόβος υποχωρεί.

Επίσης, το συναίσθημα του φόβου είναι φυσιολογικό να παρατηρείται πιο έντονα στα παιδιά. Χαρακτηρίζει τα διάφορα αναπτυξιακά στάδια. Μέχρι 2 ετών φοβάται τον αποχωρισμό από του γονείς, τους δυνατούς θορύβους κτλ, μέχρι 6 ετών φοβάται το σκοτάδι ή πλάσματα της φαντασίας του όπως τέρατα, φαντάσματα κτλ, ενώ αργότερα φοβάται πιο ρεαλιστικές καταστάσεις όπως το θάνατο, τις φυσικές καταστροφές κτλ. Συνήθως, οι φόβοι διαφοροποιούνται και υποχωρούν με τα χρόνια. Υπάρχουν, όμως και περιπτώσεις που αυτό δεν συμβαίνει. Σε εκείνες τις περιπτώσεις παύουμε να αναφερόμαστε στο φυσιολογικό συναίσθημα του φόβου και μιλάμε για φοβία.

Ποια είναι η διαφορά της φοβίας από το φόβο;

Η φοβία είναι ο επίμονος, υπερβολικός και παράλογος φόβος απέναντι σε ένα ερέθισμα. Το ερέθισμα, όμως δεν αποτελεί πραγματική απειλή για τον άνθρωπο. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται ακόμα και μόνο στη σκέψη του φοβικού ερεθίσματος. Σε πιο έντονες και ακραίες περιπτώσεις συνοδεύεται από κρίση πανικού. Το άτομο αντιλαμβάνεται το παράλογο της φοβίας, όμως αδυνατεί να ελέγξει τις αντιδράσεις του. Χαρακτηρίζεται από έντονα δυσάρεστα σωματικά συμπτώματα όπως εφίδρωση, ζάλη, τρέμουλο, ταχυκαρδία, αίσθηση έλλειψης οξυγόνου και άλλα. Συχνά, η καθημερινότητα γίνεται δυσλειτουργική, καθώς υπερισχύει η σκέψη αποφυγής του φοβικού ερεθίσματος. Οι φοβίες διαχωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

Ειδική ή Απλή Φοβία: πρόκειται για τον ανεξέλεγκτο, παράλογο και υπέρμετρο φόβο μιας συγκεκριμένης κατάστασης, ενός αντικειμένου ή ζώου. Παραδείγματα ειδικών φοβιών είναι οι φοβίες για τα φίδια, για τα ποντίκια, για τις κατσαρίδες, οι φοβίες για το αίμα και τις ενέσεις, οι φοβίες για το σκοτάδι και τους κεραυνούς κτλ.

Κοινωνική Φοβία ή Διαταραχή Κοινωνικού Άγχους: εκδηλώνεται με έντονο άγχος και φόβο έκθεσης σε κοινωνικές δραστηριότητες. Επικρατεί η αντίληψη στο άτομο ότι κάποια ενέργειά του θα τον ντροπιάσει ή θα τον ταπεινώσει. Συνήθως οι κοινωνικές συναναστροφές αποφεύγονται, αλλά όταν αυτό δεν είναι εφικτό αποφεύγεται η κοινωνική αλληλεπίδραση, δηλαδή οι συχνές συνομιλίες, η βλεμματική επαφή, ο τόνος της φωνής είναι πιο χαμηλός. Υπάρχουν δύο τύποι κοινωνικής φοβίας: ο γενικευμένος και ο περιορισμένος. Στη πρώτη περίπτωση η φοβία εμφανίζεται σε κάθε κοινωνική κατάσταση ενώ στη δεύτερη περιορίζεται στην ομιλία μπροστά σε ακροατήριο ή σε συναναστροφές με άτομα του άλλου φύλου. Πολλές φορές συγχέουμε την κοινωνική φοβία με τη ντροπαλότητα, όμως τα άτομα που είναι ντροπαλά μπορεί να μη νιώθουν άνετα ανάμεσα σε πολύ κόσμο αλλά δε βιώνουν έντονο άγχος και δεν εμφανίζουν τα συμπτώματα της φοβίας.

Αγοραφοβία: χαρακτηρίζεται από υπέρμετρο άγχος όταν το άτομο βρίσκεται σε μέρη από τα οποία η διαφυγή θεωρείται δύσκολη ή δεν είναι εύκολα διαθέσιμη η βοήθεια. Αυτό συμβαίνει συνήθως σε μέρη με πολύ κόσμο ή σε μέσα μεταφοράς. Μπορεί να υπάρχει δυσκολία ακόμα και να βγει από το σπίτι.

Πού οφείλεται η εμφάνιση των φοβιών;

Οι φοβίες μπορεί να οφείλονται στις συνθήκες που μεγάλωσε ένα άτομο και στην οικογενειακή δομή, δηλαδή αν η οικογένεια ήταν υποστηρικτική, απορριπτική, βίαιη κτλ. Παρουσιάζονται μετά από ένα τραυματικό γεγονός που συμβαίνει συνήθως κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, όπως για παράδειγμα αν κάποιος έχει δεχθεί επίθεση από σκύλο. Λόγω μαθημένης συμπεριφοράς μέσω παρατήρησης και μίμησης, δηλαδή αν κάποιο άτομο της οικογένειας φοβόταν κάτι είναι πολύ πιθανό ή ίδια φοβία να υιοθετηθεί από το παιδί καθώς μεγαλώνει πιστεύοντας ότι πρέπει να το φοβάται. Εξαιτίας διαστρεβλωμένων αντιλήψεων ή παρερμηνειών, δηλαδή όταν έχει εντυπωθεί στην αντίληψη του ατόμου μια λανθασμένη ερμηνεία ή ένα γεγονός έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις τις περισσότερες φορές και πάλι κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Για παράδειγμα να δοθεί μεγάλη σημασία σε μια κοινωνική εκδήλωση και στα προσόντα των υπόλοιπων παρευρισκόμενων και να κριθεί αυστηρά ένα παιδί για κάτι που έκανε.

Τρόποι αντιμετώπισης των φοβιών

Οι φοβίες αντιμετωπίζονται με ψυχοθεραπεία και όταν κρίνεται απαραίτητο, σε συνδυασμό με φαρμακοθεραπεία. Ειδικευμένοι γιατροί και ψυχοθεραπευτές είναι εκείνοι που θα καθοδηγήσουν αποτελεσματικά το άτομο. Ορισμένες τεχνικές, όμως, που θα συντελέσουν στη καταστολή των συμπτωμάτων είναι:

  • Τεχνικές χαλάρωσης: προσπαθήστε να χαλαρώσετε το σώμα εντοπίζοντας και απομονώνοντας κάθε μυϊκή ομάδα. Αναπνεύστε βαθιά με εισπνοή από τη μύτη και εκπνοή από το στόμα.
  • Σταδιακή έκθεση στο ερέθισμα: επιχειρήστε να εκτεθείτε σταδιακά στο αντικείμενο της φοβίας σας. Στην αρχή επιλέξτε να έχετε μαζί σας κάποιο οικείο και έμπιστο πρόσωπο και σιγά – σιγά δοκιμάστε μόνοι σας. Θα εξοικειωθείτε με αυτό που σας φοβίζει και θα παρατηρήσετε μείωση της έντασης των συμπτωμάτων.
  •  Αντικατάσταση δυσλειτουργικών και παράλογων σκέψεων με ρεαλιστικές: δοκιμάστε να σκεφτείτε ρεαλιστικά. Αν για παράδειγμα κάποιος εμφανίζει κλειστοφοβία σκέφτεται πως θα συμβεί κάτι κακό μέσα στο ασανσέρ ή δεν θα του φτάσει ο αέρας. Σκεφτείτε πόσοι άνθρωποι χρησιμοποιούν καθημερινά το ασανσέρ και ότι δεν συνέβη κάτι κακό, ότι ο αέρας ανανεώνεται συνεχώς κτλ. Οι ρεαλιστικές σκέψεις θα σας βοηθήσουν να τολμήσετε την προσπάθεια επαφής με το φοβογόνο ερέθισμα.
  • Αντικατάσταση αρνητικών συναισθημάτων με θετικά: βρεθείτε σε επαφή με το ερέθισμα κάποια στιγμή που θα είστε ψύχραιμοι και χαλαροί. Σταδιακά το φοβικό ερέθισμα θα συνδεθεί με θετικά συναισθήματα.

Να θυμάστε. Μην αποφεύγετε και μην αποκρύπτετε τις φοβίες. Η αποφυγή επαφής με το φοβικό ερέθισμα προκαλεί εντονότερο άγχος και σταδιακά αυξάνεται η ένταση των συμπτωμάτων. Μπορεί οι φοβικές σκέψεις να χαρακτηρίζονται ως παράλογες, όμως οι φοβίες είναι αληθινές και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζονται.

Να είστε πάντα καλά!

τάνια

 

Διαχείριση θυμού

blog-εικόνα-διαχείριση θυμού«Το να κρατάς θυμό είναι σαν να αρπάζεις ένα αναμμένο κάρβουνο για να το πετάξεις σε κάποιον. Αυτός που καίγεται είσαι εσύ.»

Βούδας

Ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα που γεννιέται όταν θέλουμε να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας ή όταν νιώθουμε ότι κάποιος μας επιτίθεται. Λόγω της κατάστασης που μπορεί να βρεθούμε όταν θυμώνουμε συνηθίζουμε να θεωρούμε το θυμό ως κάτι «κακό», κάτι που πρέπει να αποφεύγεται ή να αποκρύπτεται. Δεν είναι, όμως το συναίσθημα κακό. Άλλωστε, ο ρόλος των συναισθημάτων είναι να μας προειδοποιούν για κάτι που βιώνουμε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Εκείνο που μπορεί να μας οδηγήσει σε αδιέξοδο, να μας κάνει να νιώσουμε άσχημα, να μας φέρει σε δύσκολη θέση ή να προκαλέσει αρνητικές συνέπειες είναι η διαχείριση των συναισθημάτων μας.

Τι προκαλεί θυμό; Ο θυμός προκαλείται από απογοήτευση, από αίσθημα αδικίας ή προδοσίας, μετά από έντονη κριτική ή προσβολή. Επίσης ενδέχεται να οφείλεται σε εσωτερικούς παράγοντες, να προέρχεται δηλαδή από τον ίδιο μας τον εαυτό. Οι μνήμες που επανέρχονται όταν κάποιο θέμα δεν έχει επιλυθεί, ο τρόπος που το άτομο μαθαίνει να διαχειρίζεται και να εκδηλώνει τα συναισθήματά του αλλά και ο βαθμός που τα αναγνωρίζει ή τα αποκρύπτει μπορούν να αποτελέσουν επιπλέον αιτίες πρόκλησης θυμού ακόμα και απροσδόκητων «εκρήξεων».

Το συναίσθημα του θυμού «ζωγραφίζεται» στο σώμα και στο πρόσωπο. Το βλέμμα γίνεται πιο άγριο, σφίγγονται τα δόντια και το σαγόνι, το πρόσωπο συνοφρυώνεται, το σώμα βρίσκεται σε εγρήγορση, αυξάνεται η θερμοκρασία του, οι κινήσεις είναι απότομες και έντονες, οι μύες τεντώνονται, η φωνή αγριεύει, η ομιλία είναι κοφτή και απότομη. Οι αντιδράσεις του θυμωμένου ατόμου είναι επιθετικές και πολλές φορές κατευθύνονται προς άλλα άτομα ή αντικείμενα με σκοπό την εκδίκηση, τη τιμωρία ή την εκτόνωσή του.

Τι συμβαίνει όταν ο θυμός δεν εκφράζεται; Κάθε συναίσθημα όταν καταπιέζεται διογκώνεται. Έτσι και ο θυμός αν καταπιεστεί μπορεί να εκφραστεί με ασήμαντες αφορμές και με ένταση δυσανάλογη της αφορμής. Ο καταπιεσμένος θυμός μπορεί να έχει ως αποδέκτες τους άλλους ή τον ίδιο τον εαυτό. Όταν στρέφεται σε τρίτους πιθανά θα προκαλέσει επικριτική και κυνική στάση, επιθετικότητα ή αντίθετα αποφυγή. Η επίδραση στο ίδιο το άτομο ακολουθείται από ένταση, υψηλή πίεση, δυσκολία συγκέντρωσης ακόμα και κατάθλιψη.

Δεν είναι κακό να έχουμε συναισθήματα, δεν είναι τα συναισθήματα που προκαλούν τις αρνητικές συνέπειες αλλά ο τρόπος που τα διαχειριζόμαστε. Έτσι λοιπόν, δεν είναι κακό να θυμώνουμε ούτε μπορούμε να πιστεύουμε ότι υπάρχει κάποιος που δεν έχει θυμώσει ποτέ. Ο τρόπος που θα εκφράσουμε το θυμό μας, η στιγμή που θα επιλέξουμε, ο αποδέκτης που θα υπάρχει αλλά και ο σκοπός που θέλουμε να πετύχουμε εκφράζοντας ένα συναίσθημά μας είναι τα στοιχεία που κάνουν τη διαφορά.

Τεχνικές διαχείρισης του θυμού

  • Παρατηρήστε τον εαυτό σας: εντοπίστε τη στιγμή που αρχίζετε να θυμώνετε και δείτε τα σημάδια που σας προειδοποιούν ότι χάνετε την ψυχραιμία σας.
  • Εξερευνήστε το συναίσθημά σας και αναγνωρίστε το: προσπαθήστε να καταλάβετε ποιοι είναι οι λόγοι που σας θυμώνουν, γιατί σας προκαλούν θυμό και παραδεχτείτε αυτό που νιώθετε. Πολλές φορές πίσω από το θυμό κρύβεται φόβος και αδυναμία ελέγχου των καταστάσεων.
  • Πάρτε το χρόνο σας: μην επιμένετε να απαντήσετε ή να συνεχίσετε μια συζήτηση τη στιγμή που είστε θυμωμένοι. Μείνετε σιωπηλοί για λίγο ή απομακρυνθείτε από το χώρο προκειμένου να υποχωρήσει η μεγάλη ένταση και να επιστρέψετε περισσότεροι ψύχραιμοι.
  • Πάρτε ανάσες και χαλαρώστε: εισπνεύστε από τη μύτη και εκπνεύστε από το στόμα για λίγα λεπτά, χαλαρώστε κλείνοντας τα ματιά, φανταστείτε ένα ήρεμο και ιδανικό μέρος.
  • Κάντε μια βόλτα, ασκηθείτε: βγείτε μια βόλτα για λίγο ή ακόμα και στη βεράντα και εντάξτε την άσκηση στη ζωή σας.
  • Επικοινωνήστε αποτελεσματικά: γίνετε διεκδικητικοί, πράγμα που σημαίνει ότι αποφεύγετε την επιθετικότητα ή την παθητικότητα. Προσπαθήστε να γίνετε κατανοητοί από τον συνομιλητή σας και να του δώσετε να καταλάβει αυτό που εννοείτε.
  • Εκφράστε σωστά το θυμό σας: εξηγήστε ποια είναι η αιτία ή η συμπεριφορά που σας προκάλεσε θυμό χωρίς να γενικεύετε και να κρίνετε την προσωπικότητα του συνομιλητή σας, π.χ. «αυτό που κάνεις με θυμώνει» αντί «είσαι κακός άνθρωπος, σε μισώ»
  • Προσπαθήστε να ακούσετε προσεκτικά: όταν είμαστε θυμωμένοι δεν έχουμε την υπομονή να ακούσουμε όσα λέει ο συνομιλητής μας με αποτέλεσμα να εστιάζουμε στις σκέψεις που μας προκάλεσαν θυμό, να συνεχίζουμε την επιθετική συμπεριφορά και να δημιουργούμε έναν φαύλο κύκλο. Επιχειρήστε να ακούσετε και την άλλη πλευρά ώστε να επιτευχθεί μια ομαλότερη επικοινωνία και να οδηγηθείτε στη λειτουργική εκτόνωση του συναισθήματος.
  • Ελέγξτε το στρες και τη διαχείριση χρόνου που κάνετε: η επιπλέον πίεση που μπορεί να προκαλείται από έλλειψη χρόνου και έντονο στρες μας κάνουν περισσότερο ευέξαπτους και ανυπόμονους.
  • Επιστρατεύστε το χιούμορ: ελαφρύνετε την ατμόσφαιρα με χιούμορ χωρίς να σημαίνει ότι υποτιμάτε ή γελοιοποιείτε τους λόγους που σας έκαναν να θυμώσετε και πολύ περισσότερο το ίδιο το συναίσθημά σας.
  •  Αλλάξτε τον τρόπο σκέψης σας, χρησιμοποιήστε τη λογική: όταν κάποιος θυμώνει συχνά υπερβάλλει ή απαιτεί να γίνουν όλα με τον δικό του τρόπο. Προσπαθήστε να επιστρατεύστε τη λογική και να σκεφτείτε ότι αυτή η διαδικασία δεν θα βοηθήσει κανέναν. Εκφράστε τις απαιτήσεις σαν επιθυμίες.

Να είστε και να αισθάνεστε καλά!

τάνια

 

Αρνητικά συναισθήματα

blog-εικόνα-αρνητικά συναισθήματα 2Ο ρόλος των συναισθημάτων είναι να μας πληροφορούν για την κατάσταση που βιώνουμε μια δεδομένη χρονική στιγμή ή μια περίοδο. Πρόκειται για την έκφραση της ψυχής και του σώματος πολλές φορές, απέναντι σε καταστάσεις, σε γεγονότα, στην πραγματικότητά μας. Ο τρόπος που βιώνουμε κάθε κατάσταση σχετίζεται με την οπτική που επιλέγουμε να «δούμε» τα πράγματα. Τα συναισθήματα που βγαίνουν στην επιφάνεια κάθε φορά εξαρτώνται από το πόσο θετικά η αρνητικά αντιμετωπίζουμε τις καταστάσεις. Πόσο εφικτό, όμως, είναι να μην σκεφτόμαστε αρνητικά; Πόσο ρεαλιστικό είναι να πιστεύουμε ότι όλα είναι δικές μας επιλογές;

Σκοπός μας δεν είναι, σε καμία περίπτωση, να εξαφανίσουμε τα συναισθήματα ακόμα και όταν πρόκειται για αρνητικές σκέψεις που μας ταλαιπωρούν και μας βασανίζουν. Κάτι τέτοιο, άλλωστε, δεν θα ήταν εφικτό εφόσον μιλάμε για ανθρώπινες φυσιολογικές αντιδράσεις και όχι για παθολογικές ή μηχανικές καταστάσεις. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να μάθουμε να διαχειριζόμαστε λειτουργικά τα συναισθήματά μας πράγμα που προϋποθέτει αρχικά την αναγνώριση και την αποδοχή τους.

Ποια είναι τα αρνητικά συναισθήματα;

Ο θυμός, το μίσος, το άγχος, η αγωνία, η θλίψη, η κακία, η ζήλια, η στεναχώρια, η ντροπή, οι ενοχές, ο φόβος, η αδικία, η δυσφορία, ο πόνος και όλες οι σχετιζόμενες με αυτά σκέψεις αποτελούν μερικά από τα αρνητικά συναισθήματα. Η ύπαρξή τους μας πληροφορεί για κάτι αρνητικό, μας προειδοποιεί ότι αυτό που αντιμετωπίζουμε βγαίνει εκτός της πορείας και του σκοπού μας που δεν είναι άλλος από την ευτυχία, τη χαρά, τη γαλήνη, την ισορροπία. Υπάρχουν όμως και δεν ωφελεί να τα αποκρύπτουμε ή να τα προσπερνάμε. Πολλές φορές έχουμε υπερβολικές προσδοκίες από τη ζωή μας, περιμένουμε ότι όλα θα έρθουν όπως τα έχουμε ονειρευτεί και η ακύρωση των προσδοκιών συνεπάγεται μεγάλο πόνο και άγχος.

Άλλοτε παρασυρόμαστε από πρότυπα που περνούν τα μέσα ή από τον κοινωνικό περίγυρο που προσδοκά να εκπληρώσουμε αξίες που έθεσε. Κάθε επιτυχία είναι αποδεκτή και σηματοδοτεί ευχάριστα και όμορφα συναισθήματα. Αντίθετα, οποιαδήποτε αποτυχία, θλίψη, αγωνία αντιμετωπίζονται με κακομεταχείριση και κριτική. Τι γίνεται όμως όταν η πραγματικότητα μας διαψεύδει; Δυσάρεστες και δυσλειτουργικές σκέψεις παίρνουν τη σκυτάλη, μας αποσυντονίζουν, μας ακινητοποιούν, δυσχεραίνουν την καθημερινότητα. Οι στόχοι που θέσαμε δεν έχουν επιτευχθεί, τα όνειρα ακυρώνονται και η πίκρα μας κατακλύζει.

 

blog-εικόνα-αρνητικά συναισθήματαΠώς μπορούμε να αντιμετωπίζουμε θετικά τις καταστάσεις;

  •  Δοκιμάστε να δείτε τα πράγματα αντίστροφα: αποφύγετε να δείτε αρνητικά τις καταστάσεις και εστιάστε στην ευκαιρία που σας δίνεται μέσα από το αρνητικό συναίσθημα που βιώνετε. Δέχεστε ένα μήνυμα και μπορείτε να το αποκωδικοποιήσετε. Προσπαθήστε να κατανοήσετε το συναίσθημά σας, να εντοπίσετε από πού προέρχεται και να εξελιχθείτε μέσα από αυτό γνωρίζοντας κάτι περισσότερο για τον εαυτό σας και τις ανάγκες σας.
  • Χαμογελάστε: βρείτε τις στιγμές που μπορείτε να χαμογελάσετε και μη χάνετε την ευκαιρία να προσφέρετε στον εαυτό σας λίγη χαρά. Κάτι απλό, κάτι μικρό μπορεί να φέρει το χαμόγελο που τόσο χρειαζόμαστε. Ο εαυτός σας θα σας ανταμείψει.
  • Ασκηθείτε: η φροντίδα της διατροφής και της καλής σωματικής κατάστασης αυξάνει την αυτοπεποίθηση και συντελεί στην έκκριση ορμονών που ανεβάζουν τη διάθεση.
  • Εντάξτε στην καθημερινότητα πράγματα που σας ευχαριστούν: η καθημερινότητα είναι σκληρή, κουραστική και συχνά έρχεται η ρουτίνα που καταστρέφει την καλή διάθεση και τα θετικά συναισθήματα. Αξίζει να αφιερώσετε χρόνο σε πράγματα που σας γεμίζουν, σας ευχαριστούν και σας ενθουσιάζουν.
  • Δημιουργήστε: ακόμα και αν πρόκειται για κάτι απλό, το οποίο προσπερνάμε αβίαστα στην καθημερινότητα. Μια κατασκευή, ένα ωραίο γεύμα, μια αλλαγή στο σπίτι, η προετοιμασία για μια βραδιά με φίλους μπορούν να φέρουν χαρά και ενθουσιασμό.
  • Αντιμετωπίστε ρεαλιστικά τα πράγματα: αποδεχτείτε κάθε πλευρά της ζωής και κατανοήστε ότι κάθε συναίσθημα έχει τη δική του αξία. Θέστε ρεαλιστικούς στόχους που μπορείτε να πετύχετε ώστε να μην απογοητεύεστε σε ενδεχόμενη αποτυχία. Αξιολογήστε τον εαυτό σας και φερθείτε του με σεβασμό βάζοντας τους δικούς σας προσωπικούς στόχους, τα δικά σας όρια, κατανοώντας τις δικές σας ανάγκες.

Θυμηθείτε ότι κάθε συναίσθημα έχει λόγο ύπαρξης. Μην τα αμελείτε, τα αποκρύπτετε, τα προσπερνάτε. Επιτρέψτε στον εαυτό σας να τα βιώσει και να τα κατανοήσει, ασχοληθείτε με αυτό που σας προβληματίζει και σας ταλαιπωρεί χωρίς να διακόπτετε οποιαδήποτε άλλη σημαντική δραστηριότητα. Η ζωή, άλλωστε προχωρά και με τα καλά και με τα κακά. Ας είμαστε αυτοί που θα επιλέξουμε τη θετική της πλευρά και θα τη νιώσουμε σε κάθε πτυχή της. Όσο περισσότερο εξασκούμε κάτι τόσο το ενδυναμώνουμε. Ας εξασκήσουμε, λοιπόν, τη συνείδησή μας στην κατανόηση των συναισθημάτων μας και στην αντικατάσταση των αρνητικών σκέψεων με θετικές, θα έρθει η στιγμή που θα αντιμετωπίζουμε με μεγαλύτερη ηρεμία και σοφία όσα μας συμβαίνουν.

Καλή συνέχεια και μη ξεχνάτε ότι είστε μοναδικοί!

τάνια

 

Η μοναξιά στο σήμερα

blog-εικόνα-μοναξιάΟ άνθρωπος είναι ον φύσει κοινωνικό και πολιτικό. Αυτός που μπορεί να ζήσει μακριά απ’ τις ανθρώπινες κοινωνίες είναι είτε θηρίο είτε θεός.

Αριστοτέλης, 384-322 π.X., Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος

Μοναξιά. Μια πολυσυζητημένη έννοια που αποτελεί μάστιγα των καιρών μας. Δεν είναι απαραίτητο να νιώθει κανείς μοναξιά μόνο όταν είναι μόνος, μοναξιά μπορεί να νιώθουμε ακόμα και όταν βρισκόμαστε με άλλους ανθρώπους. Ακούγεται περίεργο, και όμως, δεν είναι. Οι ρυθμοί της ζωής ή ο τρόπος που έχουμε διαμορφώσει τις σχέσεις μας, μπορεί να μας έχουν απομονώσει συναισθηματικά από άλλους ανθρώπους και το συναίσθημα μοναξιάς να είναι το ίδιο με εκείνο που θα νιώθαμε αν ήμασταν πραγματικά μόνοι ή ίσως και χειρότερο. Σε κάθε περίπτωση «η μοναξιά δεν αντέχεται, δεν συνηθίζεται, πονάει» «είναι δύσκολο πράγμα η μοναξιά», αποτελούν μερικές μόνο από τις φράσεις που οι περισσότεροι χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να αναφερθούμε σε αυτό το συναίσθημα.

Κάνοντας έναν σύντομο διαχωρισμό της μοναξιάς από την μοναχικότητα, να σημειώσουμε ότι η μοναξιά είναι ένα δυσάρεστο παρατεταμένο συναίσθημα όταν νιώθουμε απομακρυσμένοι ή απομονωμένοι από άλλους ανθρώπους. Η μοναχικότητα για αρκετούς είναι επιλογή, αποτελεί διαδικασία ωρίμανσης, σκέψης και στοχασμού, αλλά διαρκεί ορισμένα χρονικά διαστήματα και δεν σημαίνει απαραίτητα συναισθηματική ή ψυχική απομάκρυνση από τους γύρω μας. Σε αυτή την περίπτωση δεν μιλούμε για ένα επίπονο συναίσθημα, αλλά για μια συνειδητή απόφαση που θα λειτουργήσει προς όφελός μας.

Σε μια εποχή με τόσα μέσα, με πληθώρα τεχνολογικών επιτευγμάτων, με την ταχύτατη ανάπτυξη των κοινωνικών δικτύων, θα περίμενε κανείς η επικοινωνία να είναι ευκολότερη από ποτέ και η μοναξιά να μην ταλαιπωρεί ένα τόσο μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού. Πράγματι, η επικοινωνία είναι ευκολότερη από ποτέ, αλλά είναι πραγματική; Μπορεί να καλύψει την πρόσωπο με πρόσωπο επαφή και το πραγματικό άγγιγμα; Σε αυτή την εποχή το συναίσθημα της μοναξιάς είναι εντονότερο από ποτέ. Οι εικονικοί φίλοι και η διαδικτυακή πραγματικότητα, μας απορροφούν συχνά τόσο, που ξεχνάμε την πραγματική ζωή και τις ουσιαστικές μας ανάγκες. Ή άλλες φορές αποτελούν συνειδητή αποσιώπηση των αναγκών, γεμίζοντάς μας ικανοποίηση όσο βλέπουμε τον αριθμό των φίλων να αυξάνεται σε εκατοντάδες ή χιλιάδες, ή τις αμέτρητες διαδικτυακές επιλογές να γεμίζουν τον κενό μας χρόνο.

Τι αισθάνεται κανείς όταν νιώθει μοναξιά;

  • Ότι οι άλλοι αδιαφορούν για τις ανάγκες του
  • Ότι δεν τον καταλαβαίνουν
  • Ότι δεν τον νοιάζονται
  • Ότι έχουν ματαιωθεί οι προσδοκίες του
  • Ότι είναι απαραίτητη η παρουσία άλλων ατόμων (φίλων, συντρόφου, οικογένειας) για να καταπολεμηθεί η θλίψη του
  • Ότι δεν μοιράζεται τον χρόνο του
  • Νιώθει απόγνωση, πίκρα, ψυχικό πόνο, θλίψη, οδηγείται στην παραίτηση.

Πως θα μπορούσαμε να «νικήσουμε» την μοναξιά;

  • Μην ξεχνάτε πρώτα από όλα να εκτιμάτε και να φροντίζετε τον εαυτό σας. Είστε μοναδικοί, έχετε ταλέντα, δεξιότητες και επιτυχίες. Θυμηθείτε τα και δείξτε τα στους γύρω σας ώστε να καταλάβουν πόσο κερδισμένοι θα βγουν από τη συναναστροφή μαζί σας.
  • Σκεφτείτε τον εθελοντισμό. Θα νιώσετε τη χαρά να προσφέρετε και ταυτόχρονα θα αναπτύξετε το κοινωνικό σας δίκτυο.
  • Εντάξτε δραστηριότητες στον ελεύθερό σας χρόνο και βρείτε χόμπι. Ανακαλύψτε τι σας αρέσει να κάνετε και ξεκινήστε το. Η αρχή είναι πάντα πιο δύσκολη, αλλά στην πορεία θα ασχολείστε με κάτι που σας ικανοποιεί και θα συναντήσετε καινούριους ανθρώπους.
  • Επιλέξτε τους ανθρώπους που σας περιβάλλουν. Σας αξίζει να δημιουργείτε ουσιαστικές σχέσεις που δεν θα μένουν στην επιφάνεια.
  • Χαρείτε τον χρόνο με τον εαυτό σας. Επιδιώξτε να περάσετε όμορφα ακόμα και αν είστε μόνοι. Σκεφτείτε τι σας διασκεδάζει, ακούστε μουσική, χορέψτε, βγείτε μια βόλτα, πηγαίνετε να δείτε μια ταινία.
  • Μην θεωρείτε κανέναν χρόνο χαμένο. Εκμεταλλευτείτε μια μοναχική περίοδο και ανασυνταχθείτε. Πολλές φορές, αν κοιτάξουμε προς τα πίσω συνειδητοποιούμε πως «βγήκαμε» πιο ώριμοι, αναγνωρίσαμε και ακούσαμε τις ανάγκες μας, ήρθαμε πιο κοντά με τον εαυτό μας, καταλάβαμε τι θέλουμε.

Ίσως η μοναξιά να μην είναι πάντα επιλογή. Πιθανόν, να απελπιζόμαστε και να θεωρούμε ότι θα μείνουμε για πάντα μόνοι. Άλλες φορές, μπορεί να ενοχοποιούμε τον εαυτό μας για την κατάσταση και η αυτοπεποίθησή μας να έχει δεχτεί σοβαρό πλήγμα. Πολλές φορές «πέφτουμε» και αυτό είναι μια φυσιολογική αντίδραση. Σε εκείνο που οφείλουμε να δώσουμε προσοχή είναι να «ξανασηκωνόμαστε» και να συνεχίζουμε με ελπίδα και όνειρα. Αξίζει, πάντα, να θυμόμαστε να εκτιμούμε τον εαυτό μας και να αισθανόμαστε ότι μπορούμε να ομορφύνουμε την ζωή μας. Με την ευχή να είστε όλοι καλά και η μοναξιά να δώσει τη θέση της στη συντροφικότητα, σας εύχομαι ολόψυχα Καλό Πάσχα!

Στη μοναχικότητα ο άνθρωπος μπορεί να αποκτήσει τα πάντα, εκτός από χαρακτήρα

Stendhal, 1783-1842, Γάλλος συγγραφέας

Καλά να περάσετε και Καλή Ανάσταση!

τάνια