Δεδομένα… συναισθήματα

Δεδομένα...συναισθήματαΕίναι πολλές οι φορές που διαχωρίζουμε τα συναισθήματά μας σε “καλά” και “ κακά”, που αρνούμαστε να τα κατανοήσουμε, να τα αποδεχτούμε και να τα αγαπήσουμε. Τα φοβόμαστε, ευχόμαστε να μην τα νιώθουμε ή στην αντίθετη περίπτωση, των “καλών” συναισθημάτων, ελπίζουμε να κρατήσουν για πάντα. Δεν μπορεί να αμφισβητηθεί το γεγονός οτι δεν έχουν όλα τα συναισθήματά την ίδια επίδραση στο σώμα και στην ψυχή μας. Άλλα μας ελκύουν και άλλα μας απωθούν, γεγονός το οποίο εξαρτάται από την ευχαρίστηση ή τη δυσφορία που μας προκαλούν. Ο ενθουσιασμός, ο έρωτας, η χαρά, η αγάπη, το αίσθημα επιτυχίας και αποδοχής λειτουργούν σαν φυσικά “τονωτικά” αφού νιώθουμε να μας δυναμώνουν, να μας ενθαρρύνουν, να μας ικανοποιούν. Από την άλλη ο θυμός, η λύπη, η στεναχώρια, ο φόβος, το άγχος, η αγωνία μας εξαντλούν, μας αποδυναμώνουν, μας βαραίνουν. Άλλες φορές θεωρούμε τα συναισθήματα δεδομένα και πιστεύουμε ότι δεν υπάρχει λόγος να τα εκφράζουμε συνεχώς. Ξεχνάμε, όμως ότι τα συναισθήματά είναι η ίδια μας ή ύπαρξη, μας διαφοροποιούν, μας γνωρίζουν με τον ίδιο μας τον εαυτό.

Τι είναι όμως το συναίσθημα; Αν μπορούσαμε να προσδιορίσουμε την έννοια του συναισθήματος θε λέγαμε οτι πρόκειται για οτιδήποτε νιώθει το άτομο μπροστά σε ένα γεγονός, είτε εξωτερικό είτε εσωτερικό και βιώνεται ως ψυχοσωματική εμπειρία. Το βίωμα αυτό συνοδεύεται από ευχάριστες ή δυσάρεστες αντιδράσεις. Τα συναισθήματα έχουν ένα ρόλο ειδοποίησης για το άτομο προκειμένου να το κατευθύνουν προς κάποιο στόχο ή να το αποτρέψουν από κάποιον άλλο. Θα λέγαμε ότι μεταφέρουν μηνύματα που στέλνει ο ίδιος μας ο εαυτός έτσι ώστε να αναγνωρίσουμε ανάγκες, επιθυμίες και προτεραιότητες. Ορισμένες φορές μάλιστα, ο ρόλος τους είναι τόσο σημαντικός που είναι ικανά να καταστείλουν άλλες λειτουργίες όπως για παράδειγμα σε περίπτωση εξαιρετικά έντονου άγχους παρατηρείται δυσκολία συγκέντρωσης ή σε περίπτωση έντονης λύπης εμφανίζεται απώλεια ενδιαφέροντος. Επιπλέον, τα συναισθήματα άλλοτε διαμορφώνονται και άλλοτε επηρεάζονται απο το κοινωνικό περιβάλλον ενώ η αναγνώριση και διαχείριση των συναισθημάτων συντελεί στην ομαλή επίτευξη της επικοινωνίας.
Πότε θεωρούμε τα συναισθήματα δεδομένα; Τις περισσότερες φορές που θεωρούμε δεδομένα τα συναισθήματα είναι όταν σχετίζονται με άτομα που συνδεόμαστε στενά. Η οικειότητα που αναπτύσσεται μεταξύ μας και η καθημερινή αλληλεπίδραση, μας κάνουν να πιστεύουμε ότι γνωρίζουν πολύ καλά τόσο εμάς τους ίδιους όσο και τα συναισθήματά μας χωρίς να χρειάζεται να τα εκφράζουμε και να τα επικοινωνούμε. Η απομάκρυνση από το συναίσθημα, από την αναγνώριση και την κατανόηση του δυσκολεύει το άτομο να το εντοπίσει και να το εκφράσει. Η έλλειψη χρόνου ή ο φόβος μπροστά σε αυτό που θα αντιμετωπίσουμε μας ώθει στην απόκρυψη των συναισθημάτων και στην απώλεια ενδιαφέροντος για αυτά. Άλλες φορές, οι κοινωνικές νόρμες επιτάσσουν τη μη έκφραση των συναισθημάτων καθώς δομούνται σε στερεοτυπικά πρότυπα ή στην ανάπτυξη διαφορετικών μορφών επικοινωνίας.

Μπορούμε να κατανοήσουμε τα συναισθήματά μας ώστε να τα εκφράζουμε πιο εύκολα;

  • Προσπαθήστε να κατανοήσετε οτι τα συναισθήματα έχουν λόγο ύπαρξης: συχνά παρατηρείται η εμφάνιση επιπλέον συναισθημάτων μπροστά στο αρχικό συναίσθημα. Μπορεί για παράδειγμα να νιώσουμε ντροπή ή ενοχή για κάτι που αισθανόμαστε με αποτέλεσμα να κρύψουμε και να καταπιέσουμε το αρχικό μας συναίσθημα. Μη ξεχνάτε οτι τα συναισθήματα μας ενημερώνουν για κάτι που συμβαίνει. Η παρουσία τους δεν είναι ντροπή. Εκείνο που έχει σημασία είναι η λειτουργική διαχείριση τους και όχι η απόκρυψη. Ο τρόπος που εκδηλώνεται ένα συναίσθημα συντελεί στην επικοινωνία με τους γύρω μας και στην κατανόηση του εαυτού.
  • Εξασκηθείτε στην επαφή με τα συναισθήματά σας: όσο είστε σε επαφή με αυτά που νιώθετε τόσο πιο εύκολα θα τα αναγνωρίζετε και θα τα διαχειρίζεστε. Αντιθέτως, όσο τα διώχνετε και τα αγνοείτε τόσο θα σας μπερδεύουν και θα επανεμφανίζοντα διογκωμένα. Τι είναι αυτό που νιώθετε; Πως μπορείτε να το επικοινωνήσετε; Πως νιώθετε όταν το εκφράζετε;
  • Εκφραστείτε με…τρόπο: ο τρόπος ή αλλιώς η κατάλληλη διαχείριση του συναισθήματος κάνει τη διαφορά. Μη ξεχνάτε οτι ο λόγος που εξωτερικεύετε ένα συναίσθημα είναι για να εκφράσετε αυτό που νιώθετε και να γίνετε κατανοητοί από τους γύρω σας. Εάν λοιπόν, δεν διαχειριστείτε λειτουργικά το συναίσθημα σας είναι πολύ πιθανό να μη καταφέρετε να μεταδώσετε το μήνυμά σας ή ακόμα και να χάσετε τον σκοπό της επικοινωνίας.
  • Εντοπίστε και εκτιμήστε όσα και όσους έχετε: δοκιμάστε να δείτε τα πράγματα στη ζωή σας από μια άλλη, διαφορετική οπτική γωνία. Αντί να εστιάσετε σε ότι επιθυμείτε και δεν έχετε επικεντρωθείτε σε αυτά που έχετε. Ανθρώπους, καταστάσεις, συναισθήματα, σωματική και ψυχική λειτουργία, πράγματα, ενδιαφέροντα και όσα άλλα μπορείτε να σκεφτείτε. Εκφράστε τα συναισθήματά σας για αυτά, δείτε οτι υπάρχουν γύρω σας και αναλογιστείτε αν τα έχετε προσέξει όσο τους αξίζει. Θυμηθείτε κυρίως τα άτομα που βρίσκονται κοντά σας, σκεφτείτε πόσες εμπειρίες και συναισθήματα κερδίζετε καθημερινά αλληλεπιδρώντας μαζί τους, πόσα μπορείτε να μοιραστείτε αλλά αφήσατε για κάποια άλλη στιγμή.

Τα συναισθήματα βιώνονται από τα άτομα όμως ο χρόνος, ο λόγος και ο τρόπος διαφέρουν για τον καθένα από εμάς. Θυμηθείτε να τα εκφράζετε και να μη τα θεωρείτε δεδομένα. Μπορούν να βελτιώσουν τις σχέσεις σας, να προσφέρουν χαρά σε αυτούς με τους οποίους τα μοιράζεστε αλλά και σε εσάς που τα εκφράζετε.

Να είστε καλά!

 

tmp_20256-tania-signature-3541-1272596500

Εγωισμός: είναι προσόν ή μειονέκτημα;

εγωισμός

 

Εγωισμός είναι το ενδιαφέρον και η αγάπη του ατόμου για τον εαυτό του προάγοντας το προσωπικό του όφελος έναντι των υπολοίπων. Πολύ συχνά αναφέρεται η σημαντικότητα της αυτοεκτίμησης και της αξιοπρέπειας καθώς θεωρούνται πρωταρχικά στοιχεία για την ανάπτυξη της αυτογνωσίας και τη δημιουργία ποιοτικών διαπροσωπικών σχέσεων. Έτσι, θα μπορούσαμε να αναρωτηθούμε “γιατί είναι κακό να αγαπώ τον εαυτό μου και να ενδιαφέρομαι για εμένα;” αφού είναι γνωστό ότι η επίτευξη μιας καλής σχέσης με τον εαυτό αποτελεί την αρχή για καλή σχέση με τους γύρω μας.
Η απάντηση βρίσκεται στο μέτρο που αυτό συμβαίνει και στις επιπτώσεις που έχει για τους άλλους. Ο εγωισμός δεν αφήνει περιθώρια για ενδιαφέρον πέρα από τον ίδιο μας τον εαυτό. Ακόμα και αν κάποια συμπεριφορά μειώνει, πληγώνει, προσβάλλει ένα άλλο άτομο η βασική φροντίδα περιστρέφεται γύρω από τα προσωπικά μας συναισθήματα. Αντιθέτως, στην περίπτωση της αυτοεκτίμησης σεβόμαστε και εκφράζουμε απόψεις, συναισθήματα και πεποιθήσεις χωρίς να έχουμε στόχο να υποτιμήσουμε, να πληγώσουμε ή να απορρίψουμε κάποιον άλλον. Πρόκειται, δηλαδή, για σεβασμό τόσο στα δικά μας όρια όσο και στων υπολοίπων.
Υπάρχει η πεποίθηση οτι λίγο-πολύ, όλοι διαθέτουμε εγωιστικά στοιχεία, οτι κατά περιόδους όλοι σκεφτόμαστε το συμφέρον και προσωπικό μας όφελος. Πώς θα μπορούσαμε να επιβιώσουμε διαφορετικά; Έτσι καταφέρνουμε να διαφυλάξουμε την αξιοπρέπεια και τα προσωπικά μας όρια. Όσο αυτή η πεποίθηση μας υπενθυμίζει την αξία του προσδιορισμού και σεβασμού των ορίων, επιθυμιών και συναισθημάτων, όσο συμβάλλει στην προσωπική βελτίωση και επίτευξη στόχων τότε δε φορτίζεται αρνητικά. Όταν, όμως, κυριαρχεί το ατομικό συμφέρον επισκιάζοντας των υπολοίπων, όταν απουσιάζει η πρόθεση αναγνώρισης των ίδιων δικαιωμάτων στους άλλους ο εγωισμός παύει να αποτελεί λειτουργικό στοιχείο και χαρακτηρίζεται ως σημαντικό μειονέκτημα.
Όπως η υπερβολική ενασχόληση με τα “θέλω” των άλλων αποτελεί παράλογη και δυσλειτουργική πεποίθηση, έτσι και η υπερβολική συγκέντρωση στην ικανοποίηση κάθε μας επιθυμίας αδιαφορώντας για οτιδήποτε άλλο φανερώνει άτομο που δεν αποδέχεται τον εαυτό του και προσπαθεί να κρύψει ατέλειες που πιστεύει οτι έχει. Αγωνίζεται, πιθανόν, να αποδεικνύει συνεχώς τη δύναμή του επιβάλλοντας το “εγώ” του στους άλλους.

Μπορούμε να μετριάσουμε τον εγωισμό μας;

Όταν ένα άτομο επιθυμεί να αλλάξει οποιοδήποτε στοιχείο της προσωπικότητάς του εντάσσοντάς το σε λειτουργικά πλαίσια δεν μπορούμε να το “καταδικάσουμε” οτι δεν θα καταφέρει να το πετύχει. Πάντα υπάρχει βαθμός δυσκολίας όμως οι αλλαγές είναι εφικτές. Στην περίπτωση του εγωισμού η δυσκολία τοποθετείται στο αρχικό στάδιο της συνειδητοποίησης. Είναι πολύ πιθανό το άτομο με ισχυρό το στοιχείο του εγωισμού να μην επιτρέψει καν στον εαυτό του την παραδοχή αυτού του χαρακτηριστικού ακόμα και αν έχει βιώσει την απόρριψη από το περιβάλλον του. Αν πιστεύετε οτι ανήκετε στην κατηγορία ατόμων που θα θέλατε να μετριάσετε τον εγωισμό σας:

Προσπαθήστε να καταλάβετε οτι η πραγματική δύναμη βρίσκεται στην αξιοποίηση των προσωπικών και μοναδικών σας στοιχείων: όλοι έχουμε προτερήματα και μειονεκτήματα. Η αναγνώριση και η αξιοποίησή τους κάνει τον καθένα να διαφέρει. Αναδείξτε τα προτερήματά σας και τολμήστε να βελτιώσετε τα μειονεκτήματα.
Δοκιμάστε να ακούσετε τους γύρω σας: με προσοχή. Με ουσία. Σκεφτείτε οτι έχουν αντίστοιχες ανάγκες με τις δικές σας. Σκεφτείτε οτι μπορείτε να τους φανείτε χρήσιμοι, πολύτιμοι, απαραίτητοι. Η ικανοποίηση που νιώθουμε όταν “δίνουμε” είναι εξίσου σημαντική, ίσως και μεγαλύτερη, με εκείνη που νιώθουμε όταν “παίρνουμε”.

Τι μπορούμε να κάνουμε αν παραβλέψαμε την αυτοεκτίμηση μας προκειμένου να μην χαρακτηριστούμε εγωιστές;

  • Ακούστε τον εαυτό σας: αφιερώστε ελάχιστα λεπτά την ημέρα για να αναρωτηθείτε “πως νιώθετε;”. Προσπαθήστε να μάθετε να αναγνωρίζετε και να συνειδητοποιείτε τα συναισθήματά σας. Ο ελάχιστος χρόνος που θα συγκεντρωθείτε σε αυτή την αναζήτηση θα σας βοηθήσει να εξασκηθείτε στη βαθύτερη κατανόηση του εαυτού σας.
  • Ενεργήστε με βάση την κατανόηση των συναισθημάτων σας: αφού εστιάσετε σε αυτά που νιώθετε επιχειρήστε να αναγνωρίσετε και τις ανάγκες σας. Τις επιθυμίες σας. Η έκφρασή τους δεν αποτελεί εγωιστική κίνηση αλλά δικαίωμα και αξία. Αν, λοιπόν, θεωρείτε οτι το να εκφράσετε την άποψή σας, την επιθυμία σας ή τη διαφωνία σας θα αποτελέσει αιτία για να χαλάσει κάποια σχέση σας και να σας απορρίψουν, ίσως θα βοηθούσε να επαναπροσδιορίσετε τα όριά σας.
  • Ελέγξτε τις προθέσεις σας και φανείτε ειλικρινείς με τον εαυτό σας: προσπαθήστε να εξετάσετε τους λόγους που δυσφορείτε απέναντι σε καταστάσεις και συμπεριφορές. Πώς θα θέλατε να συμπεριφερθείτε; Με τι σκοπό; Επιθυμείτε να προφυλάξετε τον εαυτό σας και να σεβαστείτε τις ανάγκες σας ή επιδιώκετε να μειώσετε το άλλο άτομο και να επιβληθείτε; Μη ξεχνάτε οτι μόνο αν απαντήσετε με ειλικρίνεια στον εαυτό σας θα μπορέσετε να αναγνωρίσετε τα αυθεντικά σας συναισθήματα.

“Δεν είναι αυταπάτη η αγάπη του εαυτού μας: αυτό το αίσθημα είναι ολότελα φυσικό. Ο εγωισμός, να το είδος της αγάπης που δίκαια δυσφημίστηκε, γιατί δεν είναι η αγάπη προς τον εαυτό μας, μα ένα πάθος αχαλίνωτο απ’ τον εαυτό μας, πάθος ολέθριο που παρασέρνει τον φιλάργυρο προς το χρήμα του, κι όλους τους ανθρώπους προς το αντικείμενο των επιθυμιών τους.”
Αριστοτέλης

Να είστε καλά!

tmp_20256-tania-signature-3541-1272596500

10 Οκτωβρίου – Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας

Ένα σύντομο βίντεο για τα συναισθήματα…που άλλοτε θέλουμε να κρατήσουν για πάντα και άλλοτε ανυπομονούμε να εξαφανιστούν την ίδια στιγμή! Είναι όλα τους απαραίτητα και χρήσιμα, είναι αυτά που νοηματοδοτούν τη ζωή! Αναγνωρίστε τα, αποδεχτείτε τα, κατανοήστε τα και διαχειριστείτε τα! Ο σκοπός τους είναι να μεταφέρουν πληροφορίες και να μας μάθουν να ζούμε καλύτερα!

Να είστε καλά!

tmp_20256-tania-signature-3541-1272596500

Ντροπή! Τι είναι;

ntropiΗ ντροπή είναι ένα συναίσθημα που άλλοτε το αντιμετωπίζουμε ως «χαριτωμένο” και άλλοτε σαν κάτι που μας κάνει να αισθανόμαστε άβολα, αμήχανα, μειονεκτικά. Στη πρώτη περίπτωση, αναφερόμαστε σε εκείνες τις φορές που βρίσκουμε κάποιον χαριτωμένο όταν φανερώνει διακριτικά τις συστολές του μπροστά σε συμπεριφορές, συζητήσεις ή άτομα, σε κάποιο μικρό παιδί που μας φαίνεται να κάνει νάζια όταν του ζητάμε να συναναστραφεί με άλλους ανθρώπους κτλ. Στη δεύτερη περίπτωση τα πράγματα δυσκολεύουν αφού θέλουμε να «ανοίξει η γη να μας καταπιεί” όταν αποκαλύπτονται σκέψεις και συναισθήματα που δεν θα θέλαμε να γνωρίζουν οι άλλοι, όταν νιώθουμε οτι μας μειώνουν ή μας προσβάλουν.
Η ντροπή σχετίζεται με τον τρόπο που μας βλέπουν οι άλλοι ή με το πώς θα θέλαμε εμείς οι ίδιοι να μας βλέπουν. Συνδέεται με αισθήματα απόρριψης, υποτίμησης, αποτυχίας, ανεπάρκειας, αδυναμίας. Συναισθήματα που αισθανόμαστε όταν κάποιος μας αντιμετωπίζει ως κατώτερους ή αδύναμους αλλά και όταν διαστρεβλώνουμε την αυτοεικόνα μας, άλλοτε κρίνοντας οι ίδιοι τον εαυτό μας ως κατώτερο άλλοτε δυσανασχετώντας στην ιδέα πως κάποιο ελάττωμα μας θα αποκαλυφθεί. Η εντύπωση οτι κάτι «κακό” ή «λάθος” υπάρχει πάνω μας είτε αφορά την εξωτερική μας εικόνα είτε τη συμπεριφορά και τους τρόπους είτε ακόμα και τα συναισθήματά μας προκαλεί το δυσάρεστο συναίσθημα της ντροπής. Το ίδιο συναίσθημα, όμως, μπορεί να αποδειχθεί κίνητρο για εξέλιξη όταν συνδυαστεί με την αποδοχή και την αγάπη. Continue reading →

Περί εμπιστοσύνης…

image

Η εμπιστοσύνη αποτελεί απαραίτητο συστατικό μιας ουσιαστικής σχέσης. Για να καταφέρουμε να συνδεθουμε συναισθηματικά με άλλα άτομα απαιτείται να αναλάβουμε το ρίσκο που εμπεριέχεται στην έννοια της εμπιστοσύνης, καθώς σε κάθε ανθρώπινη σχέση υπάρχει η πιθανότητα να πληγωθούμε και να νιώσουμε προδομένοι. Αυτός ο φόβος μας αποτρέπει συχνά απο το να εκφράσουμε ελεύθερα τα συναισθήματα μας, να νιώσουμε, να δεθούμε , να ανοιχτούμε σε άλλους ανθρώπους.

Τι συμβαίνει όταν γινόμαστε δύσπιστοι προκειμένου να προστατευτούμε απο μια πιθανή προδοσία; Σε εκείνη τη περίπτωση αυξανουμε το αίσθημα μοναξιάς. Απο τη μια πλευρά, πρόκειται για έναν μηχανισμό άμυνας που σκοπό έχει να μας προστατέψει από επιπλέον πόνο και αρνητικά συναισθήματα. Απο την άλλη, όμως, ο εγκλωβισμός σε μια τέτοια αμυντική στάση θα λειτουργήσει ως τροχοπέδη στην ευτυχία μας. Επιλέγουμε τη συναισθηματική απομόνωση προκειμένου να μην ξαναρισκάρουμε τις ψυχικές και συναισθηματικές ισορροπίες μας.

Αν μπορούσαμε, λοιπόν, να δημιουργήσουμε μια νοητή ευθεία στα ένα άκρο θα βρισκόταν ο φόβος και στο άλλο η εμπιστοσύνη. Κανένα απο τα δυο δε μπορεί να σταθεί μόνο του. Ο υπερβολικός φόβος μπορεί να μας καθηλώσει αποτρέποντας μας απο το να απολαμβάνουμε τη ζωή, ενώ η «τυφλή” εμπιστοσύνη θα σήμαινε αποδοχή καταστάσεων και συμπεριφορών χωρίς απαραίτητα την απόδειξη της αξιοπιστίας τους. Κάθε συναίσθημα έχει σκοπό να μας ενημερώνει για τις εσωτερικές μας διεργασίες. Φανταστείτε πώς θα αντιδρούσαμε αν δε νιωθαμε ποτέ φόβο αλλά και πώς θα ζούσαμε χωρίς καθόλου εμπιστοσύνη!

Μπορουμε να ξαναεμπιστευτούμε;

  • Κατανοηστε οτι η εμπιστοσύνη αποτελεί δικαίωμα: προσπαθήστε να προστατέψετε αυτό το συναίσθημα που θα σας βοηθήσει να νιώσετε την ουσία των ανθρώπινων σχέσεων.
  • Ανακαλυψτε τη δύναμη της συγχώρεσης: συγχώρεση δε σημαίνει οτι δικαιολογείτε ή ξεχνάτε αυτό που σας πόνεσε. Σημαίνει οτι κατάφερνετε να ξεπέρασετε το θυμό σας.
  • Τολμηστε να εμπιστευτείτε και εκφράσετε τα συναισθήματα σας: προτιμηστε να συνδεθείτε συναισθηματικά με άλλα άτομα ακόμα και αν έχετε πληγωθεί στο παρελθόν. Είναι προτιμότερο να ζειτε τις ομορφιές της ζωής ακόμα και όταν διακρίνονται μέσα απο δυσκολίες παρα να παγώσετε τα συναισθήματά σας και να εγκλωβιστείτε στη μοναξιά. Άλλωστε, τίποτα δεν θα ήταν ίδιο αν όλα πήγαιναν όπως τα προγραμματισατε.
  • Ακούστε το «συγνώμη” ή ζητήστε συγνώμη αν εσείς προδοσατε την εμπιστοσύνη κάποιου άλλου: προσπαθήστε να μείνετε στην ουσία και να αποφύγετε τις δικαιολογίες. Σίγουρα υπήρξαν λόγοι που σας οδήγησαν σε μια συμπεριφορά, όμως αυτό που έχει σημασία στο παρόν είναι όσα σας δίδαξε το «λάθος” σας και η δύναμη να το αποδεχθείτε.
  • Αποφασιστε να χτίσετε σχέσεις με εμπιστοσύνη: η εμπιστοσύνη δεν απαιτείται, δεν είναι δεδομένη. Χτίζεται και κερδίζεται. Αποτελεί μια απόφαση που σηματοδοτεί την έναρξη μιας διαδικασίας. Ένας μηχανισμός που θα σας βοηθήσει να ζείτε και να σχετιζεστε πιο ουσιαστικά.

Να είστε καλά και να πιστεύετε στα συναισθήματα σας!

image

Πως διαχειριζόμαστε τις ενοχές;

blog-εικόνα-ενοχέςΟι ενοχές μπορούν να μας προστατέψουν από πιθανά λάθη και καταστάσεις που θα αποδειχθούν δυσάρεστες. Ο ρόλος τους έγκειται στο να μας αποτρέψουν από πράξεις ή συμπεριφορές που μπορούν να πληγώσουν άλλα άτομα ή ακόμα και να μας βοηθήσουν μα μην επαναλάβουμε λάθη του παρελθόντος των οποίων το αποτέλεσμα ήταν να αισθανόμαστε ενοχικά. Κατά κάποιο τρόπο λειτουργούν σαν ένα σύστημα εσωτερικών κανόνων που θέτουν όρια στις «άσχημες» πτυχές του εαυτού μας. Αποδεικνύονται απαραίτητες όσο και αν ακούγεται παράδοξο. Αφορούν τις πράξεις, τις σκέψεις, τις επιθυμίες αλλά και τα συναισθήματά μας. Δεν είναι, όμως, λίγες οι φορές που αποδεικνυόμαστε σκληροί και άδικοι με τον εαυτό μας αναλαμβάνοντας την ευθύνη ακόμα και όταν δεν φταίμε. Άλλοτε επιτρέπουμε σε άλλα άτομα να ασκούν τέτοια επιρροή πάνω μας προκειμένου να αισθανθούν οι ίδιοι καλύτερα, αφού έτσι αποποιούνται το δικό τους μερίδιο ευθύνης.
Ενοχικά μπορεί να αισθανόμαστε για καθημερινές συνήθειες και συμπεριφορές. Για τη διαθεσιμότητα του χρόνου μας, για την παρουσία ή απουσία σε στιγμές αγαπημένων ατόμων, για την ολοκλήρωση ή τη ματαίωση καθημερινών δραστηριοτήτων, για τη συνέπειά μας στις καθημερινές υποχρεώσεις ακόμα και για τη δήλωση παρουσίας μας σε μέσα όπως το facebook, το twitter, τα mail, τα τηλέφωνα κινητά ή σταθερά. Μέχρι ένα σημείο το ενοχικό συναίσθημα παραμένει λειτουργικό και απαραίτητο. Θα λέγαμε ότι λειτουργεί σαν κινητήριος δύναμη που μας παροτρύνει να ανταπεξέλθουμε στις καταστάσεις αναλογιζόμενοι το ευχάριστο συναίσθημα της ικανοποίησης που θα ακολουθήσει αντί της δυσφορίας των ενοχών. Ταυτόχρονα μας αποτρέπει από πράξεις παράνομες και κατακριτέες.
Στην υπερβολική μορφή, όμως, υποδηλώνει έντονα ενοχικό άτομο που νιώθει υπεύθυνο ακόμα και για όσα δεν του αναλογούν. Στη πλειοψηφία τους τα ενοχικά άτομα χαρακτηρίζονται από χαμηλή αυτοεκτίμηση γεγονός που δικαιολογεί την ανάγκη τους για συνεχή επιβεβαίωση – επιβράβευση και κατά συνέπεια για παρουσία ενοχών όταν αποτυγχάνουν. Παρουσιάζονται ευάλωτα, ευαίσθητα, απαισιόδοξα και επιρρεπή στις κριτικές των άλλων. Μπορεί να φαίνονται πρόθυμα να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες – υποχρεώσεις από όσες τους αναλογούν, αισθανόμενα ενοχές αν δεν καταφέρουν ή δεν προλάβουν να τις διεκπεραιώσουν. Δεν τολμούν να αρνηθούν, αποφεύγουν να πάρουν πρωτοβουλίες και προσπαθούν να ικανοποιήσουν κάθε αίτημα. Από την άλλη είναι πολύ πιθανό να συναντήσουμε ενοχικά άτομα που αρνούνται να αναλάβουν οποιαδήποτε ευθύνη προκειμένου να αποκλείσουν το ενδεχόμενο αποτυχίας και ενοχών.
Οι ρίζες των ενοχών τοποθετούνται στη βρεφική ακόμα ηλικία όταν συνδέονται με την αποδοχή του παιδιού από τους σημαντικούς άλλους. Προκειμένου να αλλάξει μια συμπεριφορά που δεν είναι αποδεκτή επιλέγεται η πρόκληση ενοχών ώστε να «αναγκάσουμε» το άτομο να επιλέξει τη συμπεριφορά που θα του χαρίσει και πάλι την αποδοχή. Με άλλα λόγια λειτουργούν χειριστικά ώστε να αντικατασταθεί μια συμπεριφορά από κάποια άλλη. Λέμε για παράδειγμα, «με στεναχωρείς που δεν τρως το φαγητό σου» «με απογοήτευσες που δεν πήρες καλούς βαθμούς» Δημιουργείται έτσι η αίσθηση ότι οι συμπεριφορές και οι πράξεις μας πρέπει να εγκρίνονται από τους σημαντικούς άλλους ώστε να έχουμε έγκριση και οι ίδιοι ως προσωπικότητες.

Πως μπορούμε να ελέγξουμε το ενοχικό συναίσθημα;

  • Αναγνωρίστε ελαφρυντικά στον εαυτό σας: αποφύγετε να τον κρίνετε αυστηρά με το παραμικρό. Αναγνωρίστε τη συνέπεια που δείχνει, καθώς και το δικαίωμά του να «βγει εκτός προγράμματος» για λίγο. Για παράδειγμα, αν είστε κουρασμένοι και δεν καταφέρετε να αφιερώσετε το χρόνο που θα θέλατε στα παιδιά σας αναγνωρίστε ότι έχετε δικαίωμα να ξεκουραστείτε και ότι μια φορά είναι φυσιολογικό να συμβεί. Άλλωστε, είναι σημαντικό τα παιδιά να γνωρίζουν πως τα συναισθήματα είναι ανθρώπινα και ότι αυτό που έχει σημασία είναι η διαχείρισή τους.
  • Θέστε ρεαλιστικούς στόχους και διαχειριστείτε τον χρόνο σας: αναλάβετε υποχρεώσεις που γνωρίζετε ότι μπορείτε να φέρετε εις πέρας και κρατήστε λίγο χρόνο για ξεκούραση και αποφόρτιση.
  • Προβληματιστείτε και διερευνήστε τις ενοχές σας: αποδεχτείτε τα συναισθήματά σας και παραδεχτείτε στον εαυτό σας την ενοχική σας διάθεση. Ελέγξτε τους λόγους που σας κάνουν να αισθάνεστε ενοχικά και προσπαθήστε να τους δικαιολογήσετε. Τι πραγματικά κινητοποιεί την ενοχή σας; Είναι πράγματι έτσι; Έχετε λόγο να νιώθετε ενοχές; Αν ναι επιδιώξτε να διδαχθείτε από το λάθος σας, τολμήστε να ζητήσετε συγνώμη και αξιολογήστε τα σημεία που θα μπορούσατε να λειτουργήσετε διαφορετικά. Στην αντίθετη περίπτωση εκλογικεύστε συνειδητά το συναίσθημά σας και προσπαθήστε να το διαχειριστείτε.
  • Διαχειριστείτε τα «πρέπει»: Δοκιμάστε να αντικαταστήσετε τα «πρέπει» που χρησιμοποιείτε στο λόγο σας με «θέλω», «καλό θα ήταν», «θα προτιμούσα», «θα μπορούσα» και δείτε πως αισθάνεστε έχοντας επαναδιατυπώσει απλά τις φράσεις σας.
  • Αναρωτηθείτε αν το ενοχικό σας συναίσθημα σημαίνει ότι κάνατε κάτι λάθος: νιώθετε ενοχές γιατί επιλέξατε να χαλαρώσετε αντί να συνεχίσετε τη δουλειά; Προτιμήσατε άλλου είδους διασκέδαση από το να παρευρεθείτε στο οικογενειακό τραπέζι; Σκεφτείτε γιατί νιώθετε ένοχοι; Επιλέξατε κάτι που σας ευχαριστεί περισσότερο και θέσατε τα προσωπικά σας όρια.
  • Αποσυνδέστε το συναίσθημα της ενοχής από το πραγματικό ενδιαφέρον: δεν είναι λίγα τα άτομα που θεωρούν το συναίσθημα ενοχής απόδειξη ενδιαφέροντος ενώ σε αντίθετη περίπτωση είναι κακοί και αδιάφοροι. Στην πραγματικότητα οι ενοχές αποδεικνύουν ότι οι άλλοι έχουν επιβάλλει τα «θέλω» τους, πράγμα που μπορεί να μας «εκπαιδεύσει» στο να συντηρούμε χαμηλή αυτοεικόνα και να μην αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τις επιλογές μας. Επιλέξτε να εκφράσετε το ενδιαφέρον σας με θετικά συναισθήματα χωρίς να το φορτίζετε με ενοχές.

Να είστε καλά και να αναζητάτε χαρά στις στιγμές σας!

τάνια

Εγκυμοσύνη-Λοχεία: Συναισθήματα και Σκέψεις

blog-εικόνα-εγκυμοσύνηΗ εγκυμοσύνη είναι μια περίοδος πολύ πλούσια σε συναισθήματα. Η χαρά, ο ενθουσιασμός, η ευτυχία, η προσμονή εναλλάσσονται με το φόβο, το άγχος, την ανασφάλεια, την αγωνία. Οι συνθήκες ζωής κάθε γυναίκας καθώς και η προηγούμενη ψυχική της κατάσταση θα παίξουν σημαντικό ρόλο στην ψυχολογία που θα αναπτύξει κατά τη περίοδο της εγκυμοσύνης. Σε αυτά έρχονται να προστεθούν οι ορμονικές μεταβολές για να φέρουν συχνά αποτελέσματα όπως εκρήξεις θυμού, παράπονα, μελαγχολία, ευσυγκινησία. Κάθε μέρα, μήνας, τρίμηνο που περνάει βιώνονται σωματικές και ψυχικές αλλαγές, αρχίζει η επικοινωνία με το μωρό και η προετοιμασία για τον ερχομό του.
Αν μπορούσαμε να συνοψίσουμε τις μεταβολές κάθε τριμήνου σε μερικές γραμμές θα λέγαμε ότι στο πρώτο τρίμηνο σημαντικότερη στιγμή αποτελεί η είδηση της εγκυμοσύνης, η οποία ακολουθείται από συναισθήματα που αφορούν στη συνειδητότητα της επιλογής και τη συνειδητοποίηση της επιθυμίας. Παρατηρείται έντονη ορμονική δραστηριότητα και πιθανά σωματικά συμπτώματα που ποικίλλουν από γυναίκα σε γυναίκα. Στο δεύτερο τρίμηνο υποχωρούν τα αρχικά συμπτώματα και επανακτάται η σωματική δύναμη και ενέργεια. Το μωρό γίνεται πλέον αντιληπτό και η αναμονή βιώνεται με μεγαλύτερο ενθουσιασμό. Τέλος, στο τρίτο τρίμηνο το μωρό θεμελιώνει τις αντιληπτικές και νοητικές του ικανότητες ενώ η έγκυος μπορεί να κουράζεται εύκολα και να ανυπομονεί για τη γέννηση.
Σε αυτή τη περίοδο της ζωής έντονα και εναλλασσόμενα συναισθήματα μαζί με τη γυναίκα βιώνει και ο άντρας. Παρατηρεί με αμηχανία το σώμα της γυναίκας να αλλάζει και πολύ συχνά αυξάνονται τα συναισθήματα του φόβου και της ευθύνης. Οι δυο τους επανεκτιμούν τους ρόλους τους, καθώς πρόκειται σύντομα να αποκτήσουν ένα ρόλο πολύ σημαντικό-εκείνο του γονέα. Η επικοινωνία ανάμεσα στο ζευγάρι, η αποδοχή, η κατανόηση και ο σεβασμός, η συζήτηση για τους προβληματισμούς και η κοινή τους προετοιμασία θα συντελέσουν τόσο στην ομαλή πορεία της εγκυμοσύνης όσο και στην ανάπτυξη των δεσμών του ζευγαριού με το μωρό.
Μετά τη γέννηση, εξίσου σημαντική περίοδο αποτελεί εκείνη της λοχείας. Η γυναίκα, για άλλη μια φορά, βιώνει σημαντικές ορμονικές αλλαγές, όμως το σπουδαιότερο γεγονός είναι η ύπαρξη, πλέον, του μωρού. Καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα που εμπεριέχει την αποκλειστική ενασχόληση της με το μωρό, τη προσπάθεια επικοινωνίας, συντονισμού και κατανόησης των αναγκών του και την ανάπτυξη συναισθηματικών δεσμών μαζί του μέσω του θηλασμού. Οι έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις και η θλίψη που ενδέχεται να παρουσιαστούν σε κάποια γυναίκα είναι καλό να αντιμετωπίζονται με προσοχή και υποστήριξη.
Πώς μπορούμε να βιώσουμε ομαλά την εγκυμοσύνη και να μεταδώσουμε όμορφα συναισθήματα στο μωρό;

  • Εκφράστε τα συναισθήματά σας και συζητείστε με τον σύντροφό σας: μιλήστε για τις ανησυχίες σας και ακούστε και εκείνον. Έχετε και οι δυο την ανάγκη να εκφράσετε τη χαρά αλλά και τις αγωνίες σας. Η καλή επικοινωνία μεταξύ σας θα φέρει ισορροπία, συναίσθημα που χρειάζεστε τόσο εσείς όσο και το μωρό.
  • Συναναστραφείτε ανθρώπους που σας προσφέρουν χαρά: επιδιώξτε την παρέα εκείνων που σας κάνουν να αισθάνεστε άνετα, να είστε ο εαυτός σας. Ακόμα και αν αυτό δεν είναι εφικτό πάντα προσπαθήστε στον προσωπικό και ελεύθερο σας χρόνο να περνάτε ευχάριστες και ήρεμες στιγμές.
  • Επικοινωνήστε με το μωρό και δώστε του απλόχερα την αγάπη σας: μιλήστε του, τραγουδήστε του, αγγίξτε και χαϊδέψτε την κοιλιά σας. Το έμβρυο είναι μια προσωπικότητα που δομείται και έχει ανάγκη από ερεθίσματα και εμπειρίες.
  • Προσπαθήστε να συνειδητοποιήσετε ότι δεν κάνουν κακό τα συναισθήματα αλλά η διαχείρισή τους: μην αποφεύγετε ή αποκρύπτετε τα συναισθήματά σας. Το αποτέλεσμα θα είναι να γεμίζετε θυμό και ενοχές. Δεν παύετε να είστε άνθρωπος, όπως ακριβώς και το μωρό σας. Διδάξτε του από την εμβρυική ζωή ακόμα να νιώθει αλλά να μπορεί να διαχειριστεί όσα μας ταλαιπωρούν.
  • Ενημερωθείτε για τις αλλαγές της εγκυμοσύνης και της λοχείας: όταν γνωρίζετε τι συμβαίνει και τι πρόκειται να συναντήσετε θα είστε πιο ήρεμες. Η υπερβολική ενασχόληση και ο πανικός είναι που δεν χρειάζονται. Η πληροφόρηση μπορεί να προλάβει αρκετές δυσάρεστες καταστάσεις.
  • Ζητήστε στήριξη όποτε τη χρειάζεστε: είτε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είτε στην περίοδο της λοχείας εκφράστε στους αγαπημένους σας τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας. Ζητήστε τη στήριξή τους αν πιστεύετε ότι δεν μπορείτε να διαχειριστείτε τα συναισθήματά σας, αν νιώθετε έντονη θλίψη, κούραση, αδυναμία ή δεν μπορείτε να χαρείτε με αυτό που ζείτε.
  • Συνειδητοποιήστε ότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός, μοναδικός και ανεπανάληπτος: το ίδιο και εσείς με το μωρό σας.

Να είστε καλά και να απολαύσετε την τόσο ξεχωριστή περίοδο της ζωής σας!
(Θερμό ευχαριστώ στο MommySchool για την πρόσκληση και τη φιλοξενία και στους μέλλοντες γονείς για τη συμμετοχή και το ενδιαφέρον τους. Θα βρίσκομαι στη διάθεσή σας για ότι χρειαστείτε.)

τάνια