Όταν τα παιδιά «δοκιμάζουν» τα όρια των γονιών

blog-εικόνα-τα παιδιά δοκιμάζουν τα όρια των γονιώνΜπροστά σε ένα μικρό παιδί τα κυρίαρχα συναισθήματα του γονέα είναι εκείνα της αγάπης, της στοργής, της φροντίδας, της συμπάθειας, της χαράς. Με την ίδια ευκολία, όμως, τα συναισθήματα αυτά μπορούν να μετατραπούν στιγμιαία σε εκνευρισμό, ένταση, φωνές και σπασμένα νεύρα. Η χαρά και η γαλήνη που προκαλούν τα παιδικά χαμόγελα δίνουν τη θέση τους στη κούραση και την εξάντληση. Η ψυχραιμία χάνεται και λίγες στιγμές ηρεμίας φαίνονται ως η μόνη λύση. Κρίνει αυτή η εναλλαγή συναισθημάτων την ποιότητα του γονέα; Πότε συμβαίνουν όλα αυτά; Είναι φυσιολογικό να σκεφτόμαστε έτσι; Τι μπορούμε να κάνουμε;
Οι καθημερινές υποχρεώσεις, οι απαιτήσεις για την ανατροφή των παιδιών, η κούραση της ημέρας μπορούν να πυροδοτήσουν τέτοιες συμπεριφορές που μας «βγάζουν εκτός ορίων». Οι γονείς δεν παύουν να είναι άνθρωποι και να καταβάλλονται από αρνητικά συναισθήματα, από σωματική ή ψυχική εξάντληση. Πολλοί είναι οι λόγοι που μπορούν να οδηγήσουν σε μια έντονη αντίδραση, άλλοτε σχετίζονται με τη συμπεριφορά του παιδιού άλλοτε με τη προσωπική καθημερινότητα του γονέα. Δεν θα προκαλέσουν φθορές στον ψυχισμό του παιδιού αν αντιμετωπίζονται με αγάπη, ειλικρίνεια και με λειτουργικότερη διαχείριση των έντονων συναισθημάτων. Κάτι τέτοιο, άλλωστε δεν θα βοηθήσει μόνο στην ομαλότερη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού αλλά και στην επίτευξη μιας πιο ήρεμης καθημερινότητας του γονέα.
Πως μπορούμε να διαχειριστούμε τις έντονες στιγμές που τα παιδιά δοκιμάζουν τα όριά μας;

  • Προσπαθήστε να τα ακούσετε: δείξτε του εσείς τον τρόπο. Αν το ακούσετε θα σας ακούσει. Είναι πιθανό κάποιες συμπεριφορές του να έχουν σκοπό τη προσοχή σας. Ιδιαίτερα αν συνειδητοποιήσει ότι του δίνετε προσοχή όταν κάνει κάποια ζημιά. Δώστε του λίγο χρόνο και όση περισσότερη προσοχή μπορείτε για να εκφράσει αυτά που νιώθει και να καταφέρει να διερευνήσει πιθανές λύσεις. Στραφείτε προς το μέρος του, κοιτάξτε το στα μάτια, σεβαστείτε όσα λέει ακόμα και αν σας ακούγονται απλά.
  • Ελέγξτε τα δικά σας μέσα επικοινωνίας: πως εκφράζεστε; Πως είναι ο τόνος της φωνής σας; Τι λέει η γλώσσα του σώματός σας; Ασχολείστε κυρίως με άλλα πράγματα όταν σας μιλάει; Καταφέρνετε να του μεταδώσετε σιγουριά αλλά και ενθάρρυνση για την προσπάθειά του; Αποπνέετε τη σταθερότητα και την αυτοπεποίθηση που σκοπό έχουν να του δείξουν τα όριά του;
  • Αποφύγετε τις επαναλήψεις στα λόγια και καταφύγετε στις λογικές συνέπειες των πράξεών του: εξηγήστε στο παιδί αυτό που πρέπει να κάνει με απλές, σύντομες εκφράσεις και προσπαθήστε να μην ανεβάζετε τον τόνο της φωνής σας. Αν δεν υπακούσει μπορείτε να καταφύγετε στις λογικές συνέπειες της πράξης του. Για παράδειγμα «αν δεν τελειώσεις με το συμμάζεμα των παιχνιδιών σου δεν μπορείς να βγεις για παιχνίδι» Είναι λογικό να γνωρίζει ότι αν δεν ολοκληρώσει τη δουλειά του δεν θα έχει χρόνο για να παίξει. Αντίθετα αν του απαγορέψετε να παίξει επειδή δεν έφαγε η τιμωρία δεν έχει λογική συνέπεια και παίρνει εκδικητικό χαρακτήρα. Δεν ωφελεί να επαναλαμβάνετε κάτι αποκλειστικά στα λόγια χωρίς να δράσετε γιατί είναι πιθανό να μη σας πάρει σοβαρά και να θεωρήσει ότι όσα λέτε δεν έχουν καμία σημασία.
  • Προσπαθήστε να εστιάσετε στη συμπεριφορά και όχι στο συνολικό χαρακτήρα του παιδιού: εξηγήστε του ποια συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή και θέστε τα όρια που έχει και το παιδί ανάγκη αλλά αποφύγετε να το χαρακτηρίσετε σαν προσωπικότητα.
  • Θυμηθείτε την αγάπη που έχετε για το παιδί και σκεφτείτε πόσο πολύ αξίζει η προσπάθειά σας: εκείνες τις στιγμές που χάνετε την ψυχραιμία σας προσπαθήστε να επιστρατεύσετε τη λογική σας και να δείτε το τελικό όφελος της πιο ψύχραιμης στάσης σας για τον εαυτό σας αλλά και για τη σχέση σας με το παιδί. Μεγαλώνετε έναν ξεχωριστό άνθρωπο, του διδάσκετε καθημερινά νέα πράγματα, ζείτε και δίνετε αγάπη, διαμορφώνετε δεσμούς και προσωπικότητες. Όλα αυτά απαιτούν κόπο αλλά αξίζουν κάθε προσπάθεια.
  • Αναγνωρίστε τα δικά σας όρια: προσπαθήστε να δείτε όλες τις παραμέτρους που σας προκαλούν θυμό και εκνευρισμό. Ίσως να είστε φορτισμένοι και από άλλες υποχρεώσεις ή από σχέσεις με άλλους ανθρώπους. Επιδιώξτε να αποστασιοποιηθείτε, να βρίσκετε στιγμές για να χαλαρώσετε ή να κάνετε πράγματα που σας ευχαριστούν και σας γεμίζουν ως άτομο. Επιτρέψτε στον εαυτό σας να κάνει ένα διάλειμμα για να ηρεμήσετε.
  • Προετοιμαστείτε και δεσμευτείτε από πριν: δοκιμάστε να προετοιμάσετε τον εαυτό σας για την επόμενη φορά που τα παιδιά θα καταφέρουν να σας «βγάλουν από τα ρούχα σας» και δεσμευτείτε ότι θα προσπαθήσετε να ελέγξετε συνειδητά την αντίδρασή σας. Σιγά-σιγά η νέα συμπεριφορά θα αυτοματοποιηθεί και δεν θα είναι τόσο δύσκολο να την ελέγξετε.
  • Απολογηθείτε αν συνειδητοποιήσετε ότι έχετε κάνει λάθος: είναι ένα από τα πιο σημαντικά μαθήματα που μπορείτε να διδάξετε στα παιδιά σας. Αποτελεί ένδειξη δύναμης να αναγνωρίζετε ότι δεν συμπεριφερθήκατε σωστά και έχετε μετανιώσει ακόμα και αν είναι πολλοί εκείνοι που πιστεύουν ότι πρόκειται για μια πολύ καλή ευκαιρία να σας εκμεταλλευτούν τα παιδιά για να περάσουν το δικό τους. Είναι σημαντικό να γνωρίζουν ότι οι γονείς είναι άνθρωποι που μπορεί να κάνουν λάθη, έχουν όμως τη δύναμη να τα παραδέχονται και να τα βελτιώνουν.
  • Φροντίστε τον εαυτό σας: συνειδητοποιήστε ότι είστε άνθρωποι με τις δικές σας ανάγκες αλλά και αδυναμίες. Έχετε το δικαίωμα του λάθους γιατί μόνο έτσι μαθαίνουμε. Αποφύγετε να καταδικάσετε τον εαυτό σας και να γεμίσετε ενοχικά συναισθήματα. Χρησιμοποιήστε λάθος χειρισμούς του παρελθόντος για να σας διδάξουν βελτιωμένους τρόπους αντιμετώπισης μιας νέας έντασης. Και να θυμάστε….. με την ορθότερη διαχείριση του θυμού σας βελτιώνετε τη ποιότητα της καθημερινότητάς σας και διδάσκετε το ίδιο στα παιδιά σας.

Να είστε καλά!

τάνια

Όρια στη συμπεριφορά των παιδιών

blog-εικόνα-όρια στα παιδιάΈνα παιδί που μεγαλώνει με όρια αναπτύσσει αίσθημα ασφάλειας και ανεξαρτησίας. Όσο περιοριστικός και να ακούγεται ο όρος μπορεί να δώσει στο παιδί την επιλογή να πειραματιστεί και να δοκιμάσει τις συνέπειες, αποκτώντας έτσι δική του άποψη και εξελίσσοντας το σε υπεύθυνο ενήλικα. Τα όρια δεν έχουν σκοπό να «πνίξουν» ή να πιέσουν το παιδί παρά να το βοηθήσουν να κατανοήσει τους κανόνες και να του παρέχουν την ασφάλεια που χρειάζεται για να πορευθεί. Δεν είναι απόλυτα και καλό είναι να προσαρμόζονται στις εκάστοτε συνθήκες. Είναι χρήσιμο τα όρια να είναι:

  • ευέλικτα: δεν έχουν όλα τα παιδιά τον ίδιο χαρακτήρα, τις ίδιες αντοχές και την ίδια ηλικία. Η ευελιξία ωφελεί στο να τα προσαρμόζει στο αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού, στις ανάγκες που το ίδιο εκφράζει ενώ παράλληλα τους δίνει τη δυνατότητα να διερευνήσουν και να ανακαλύψουν τον κόσμο. Π.χ. Δεν ωφελεί να απαιτούμε τα ίδια πράγματα από ένα παιδί ενός έτους που όλα γύρω του είναι καινούρια και διαθέσιμα για επεξεργασία και από ένα παιδί δέκα ετών που γνωρίζει πλέον τους κινδύνους που μπορεί να κρύβουν διάφορα πράγματα γύρω του. Επιπλέον ο διάλογος και η επικοινωνία με το παιδί θα βοηθήσει να κατανοήσουμε τις ανάγκες του και να θεσπίσουμε τα όρια που ταιριάζουν στο ίδιο αντί να επιμένουμε σε ασφυκτικές πιέσεις που θα προκαλέσουν αντίδραση και αίσθημα επιβολής.
  • κατανοητά: είναι σημαντικό το παιδί να κατανοήσει τι είναι αυτό που δεν πρέπει να κάνει. Η περιέργεια και ο αυθορμητισμός που χαρακτηρίζουν ιδιαίτερα τα μικρότερα παιδιά είναι τόσο έντονα που θα τα ωθήσει να δοκιμάσουν ξανά και ξανά, Η αξιοποίηση αυτών των στοιχείων τα οδηγεί να κατανοήσουν γιατί δεν πρέπει να κάνουν κάτι. Π.χ. Όταν ένα μικρό παιδί επιμένει να ασχοληθεί με τα μάτια της κουζίνας η επίμονη και αδικαιολόγητη για εκείνο απαγόρευση θα του εξάψει περισσότερο την περιέργεια. Αντίθετα αν το εντάξουμε στη δραστηριότητα δίνοντάς του κάτι ακίνδυνο αλλά κρατώντας το κοντά μας, έτσι ώστε να αισθάνεται ότι συμμετέχει και βοηθάει, θα έχει την ικανοποίηση της συμμετοχής και της επιτυχίας, θέτοντάς του παράλληλα τα δικά του όρια, το δικό του πεδίο δράσης.
  •  λογικά: και με λογικές συνέπειες. Να δίνουν στο παιδί να καταλάβει πώς αυτό που κάνουν θα οδηγήσει σε κάποιες λογικές και φυσικές συνέπειες και όχι σε μια αυθαίρετη τιμωρία. Π.χ. «Έσπασες το βάζο και θα πρέπει να το αντικαταστήσουμε. Αυτό σημαίνει ότι είναι απαραίτητο να εξοικονομήσουμε χρήματα από αλλού. Μπορείς να επιλέξεις αν θα είναι ένα μέρος από τα χρήματα για το δώρο σου ή από την επίσκεψη στο λούνα-Παρκ» αντί «Έσπασες το βάζο, για τιμωρία πήγαινε και κάθισε στο δωμάτιό σου»
  •  σταθερά: η τήρηση των ορίων μόνο κάποιες φορές δίνει μηνύματα στο παιδί που αδυνατεί να επεξεργαστεί, να κατανοήσει και να καταλήξει σε συμπεράσματα. Το κάνει να αναρωτιέται γιατί κάποιες φορές επιτρέπεται να κάνει κάτι και κάποιες άλλες όχι και αμφιβάλλει για το ενδιαφέρον των γονιών του. Π.χ. Αν δεν επιτρέπεται να παίξει πριν τελειώσει το διάβασμα αλλά κάποιες φορές για να αποφύγουμε την γκρίνια και τις απαιτήσεις του το αφήνουμε να ξεχαστεί με το παιχνίδι στον Η/Υ, θα αναρωτιέται πότε τελικά επιτρέπεται το παιχνίδι και πότε όχι. Επιπλέον, δοκιμάζει τα δικά μας όρια, ανακαλύπτει την αστάθειά τους και προκαλεί με επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ψάχνοντας την ασφάλεια.

Είναι εξίσου σημαντικό να θυμόμαστε ότι η επιβολή σωματικής τιμωρίας, οι φωνές και οι απειλές δεν θεσπίζουν όρια, αλλά προκαλούν φόβο, άγχος και μίμηση αυτών των προτύπων.

Επικρίνουμε τη συμπεριφορά και όχι τον χαρακτήρα του παιδιού. Ένα παιδί έχει ανάγκη την καλοσύνη και την αγάπη για να αναπτυχθεί, χρειάζεται την αποδοχή και την στήριξη των γονιών του. Χαρακτηρισμοί όπως «είσαι κακό παιδί» και γενικεύσεις όπως «πάντα έτσι κάνεις» καταστρέφουν την αυτοεκτίμησή, την παιδικότητα και την αγνότητά του.

Τα παιδιά έχουν ανάγκη τα όρια για να νιώσουν την απαραίτητη ασφάλεια, να «ακουμπήσουν» κάπου, να γνωρίζουν τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται. Η θέσπιση και η συνέπειά τους μπορεί πολλές φορές να αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα άγχους και βάρους στην καθημερινότητα, όμως τα οφέλη τους αποζημιώνουν αφού δημιουργούν κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και χτίζουν αυτόνομες προσωπικότητες. Αποτελέστε πρότυπο για το παιδί και δώστε του τον κόσμο που του αξίζει.

Καλή δύναμη, να είστε πάντα καλά!

τάνια

 

Η σημασία της διεκδικητικότητας

blog-εικόνα-διεκδικητικότηταΗ διεκδικητικότητα δεν είναι απλά μια συμπεριφορά, είναι ένας τρόπος ζωής που διατηρούμε απέναντι σε καταστάσεις και ανθρώπους και σχετίζεται με την ικανότητα του ατόμου να εκδηλώνει τα συναισθήματα και τις σκέψεις του, να εκφράζει τα δικαιώματά του χωρίς να παραβιάζει τις ίδιες ελευθερίες των άλλων. Ξεχωρίζει από την επιθετική συμπεριφορά που διακρίνεται από εκρήξεις θυμού, εχθρότητα και έλλειψη σεβασμού απέναντι στους άλλους, καθώς και από την παθητικότητα που χαρακτηρίζεται από έλλειψη αυτοσεβασμού, αδικαιολόγητους φόβους και στασιμότητα. Καλλιεργώντας τη διεκδικητική συμπεριφορά επιτυγχάνουμε αποτελεσματικότερη επικοινωνία ικανοποιώντας τις προσωπικές μας ανάγκες ενώ ταυτόχρονα σεβόμαστε τις επιθυμίες και τα δικαιώματα των άλλων.

Αρχικό και καθοριστικό στάδιο για την ανάπτυξη της διεκδικητικής συμπεριφοράς είναι η αναγνώριση των δικαιωμάτων μας, η αποδοχή της ύπαρξής τους και η εφαρμογή τους στην καθημερινότητα. Το δικαίωμα να λέμε «όχι», να εκφράζουμε απόψεις και επιθυμίες όποτε χρειάζεται, να έχουμε δική μας γνώμη και να μπορούμε να την αλλάξουμε όταν αυτό χρειαστεί, να ρωτάμε, να λέμε «δεν ξέρω», «δεν καταλαβαίνω», να κάνουμε λάθη θεωρούμε πολλές φορές ότι δεν μας ανήκει. Δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στην ικανοποίηση των άλλων αντλώντας επιβεβαίωση από την επιβράβευσή τους, αγνοούμε όμως τις δικές μας ανάγκες με αποτέλεσμα να συσσωρεύουμε θυμό απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό. Σε άλλη περίπτωση, προσπαθούμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας από κάθε διαφορετική άποψη και κριτική και «οχυρωνόμαστε» πίσω από τον θυμό και την επιθετικότητα που αυτή τη φορά εκδηλώνουμε προς τους άλλους.

Πώς αναπτύσσονται οι τεχνικές διεκδικητικότητας;

Ας μην ξεχνάμε ότι οι περισσότερες συμπεριφορές μαθαίνονται. Μπορούμε να τις εντοπίσουμε, να τις αλλάξουμε ή να τις εξελίξουμε. Δεν είναι μια εύκολη και απλή διαδικασία, όμως η θέληση είναι το πρώτο σημαντικό βήμα για να πετύχουμε.

  •  Εκφράστε αυτό που θέλετε σύντομα, συγκεκριμένα και με σαφήνεια: αποφύγετε τις υπεραναλύσεις που μπορεί να κουράσουν ή να αποπροσανατολίσουν τους συνομιλητές σας. Εστιάστε στο συγκεκριμένο ζήτημα, γεγονός που φανερώνει σιγουριά, σταθερότητα, αποφασιστικότητα.
  • Παρατηρήστε την εξωλεκτική σας επικοινωνία (γλώσσα του σώματος): προσπαθήστε να παρατηρήσετε τον εαυτό σας πώς κάθεται, πώς μιλάει και που κοιτάει όταν επικοινωνείτε με κάποιον και πολύ περισσότερο όταν εκφράζετε επιθυμίες και σκέψεις. Τον κοιτάτε στα μάτια; Διατηρείτε ευθεία στάση σώματος; Η φωνή σας είναι ήρεμη και σταθερή; Σκεφτείτε ότι εσείς είστε αυτοί που «προτείνετε» στους άλλους τον τρόπο με τον οποίο θα σας αντιμετωπίσουν. Η ανασφάλεια που μπορεί να υποδηλώνει η αποφυγή βλεμματικής επαφής, η ταραγμένη φωνή ή η μαζεμένη στάση σώματος φανερώνουν ένα άτομο φοβισμένο που επιτρέπει κάθε είδους κριτική.
  • Αποφύγετε ή περιορίστε παράλογες ιδέες: ως «παράλογες ιδέες» ορίζονται οι πεποιθήσεις που υιοθετούμε με βάση τα «πρέπει» και την ανάγκη αποδοχής μας από τους άλλους. (π.χ. «πρέπει να είμαι καλός σε όλα» «πρέπει να με αγαπούν και να με αποδέχονται όλοι» «πρέπει να φαίνομαι πάντα δυνατός» «πρέπει να τα καταφέρνω» «πρέπει να πετυχαίνω πάντα») Ποιος ορίζει όλα αυτά τα «πρέπει» και γιατί «απαγορεύονται» τα λάθη και οι αδυναμίες; Αναγνωρίστε στον εαυτό σας το δικαίωμα να μην γνωρίζει τα πάντα, να θέλει να σταματήσει, να επαναπροσδιορίσει τους στόχους του, να έχει άποψη και επιθυμίες με τις οποίες δεν συμφωνούν όλοι. Άλλωστε μην ξεχνάτε, η ευτυχία και η επιτυχία κρύβονται στην αναγνώριση του λάθους και στην προσπάθεια βελτίωσης, όχι στην άρνηση της προσωπικότητάς μας και στην προσπάθεια «κατασκευής» ενός μη ρεαλιστικού τέλειου ατόμου.
  • Προσπαθήστε να λέτε «όχι» χωρίς να νιώθετε ενοχές: είναι και αυτό δικαίωμά σας. Μπορεί να διαφωνείτε ή να μην σας αρέσει κάτι, μπορεί να μη θέλετε να κάνετε κάτι ή να μην έχετε τον χρόνο τη δεδομένη χρονική στιγμή. Αρνηθείτε χωρίς να νιώθετε ότι δυσαρεστήσατε ή στενοχωρήσατε τους άλλους και δεχτείτε το ίδιο και από εκείνους.
  • Εξηγήστε την κατάσταση που σας δυσαρέστησε χωρίς να ασκείτε κριτική για το άτομο: εστιάστε στη συμπεριφορά και όχι στην προσωπικότητα του ατόμου (π.χ. «Καθυστερείς το κομμάτι της εργασίας που έχεις αναλάβει και κινδυνεύουμε να χάσουμε την προθεσμία» αντί «Είσαι αναξιόπιστος και ανεύθυνος γιατί δεν τήρησες τον χρόνο που είχες») Είστε συγκεκριμένοι και εξηγείτε τη συμπεριφορά που σας ενόχλησε ζητώντας βελτίωση, δεν κρίνετε το άτομο με αποτέλεσμα να προκαλέσετε την αντίδραση ή τον θυμό του.
  • Δείξτε επιμονή: επιμείνετε στην αρχική σας θέση έτσι ώστε να δείξετε τη σταθερότητα των λεγομένων σας αλλά και να αποφύγετε τον αποπροσανατολισμό που κάποιος άλλος μπορεί να επιδιώκει (π.χ. «Δεν θέλω να πάω σινεμά σήμερα» «Θα περάσουμε πολύ ωραία, σου το υπόσχομαι, έχουμε πολύ καιρό να πάμε» «Επιμένω ότι δεν θέλω να πάω σινεμά σήμερα»)
  • Εκφράστε τα συναισθήματά και τις σκέψεις σας χωρίς ενοχές: προτιμήστε το πρώτο πρόσωπο ώστε να γίνετε κατανοητοί, να εκφράσετε αυτό που εσείς πιστεύετε αλλά και να μη φανείτε προκλητικοί απέναντι στον συνομιλητή σας (π.χ. «αισθάνομαι αδικημένος, πικραμένος, ενοχλημένος» «η συμπεριφορά σου με πληγώνει» αντί «είσαι πολύ άδικος, δεν ενδιαφέρεσαι για μένα, είσαι αδιάφορος άνθρωπος»)
  • Δυναμώστε απέναντι στις κριτικές και χρησιμοποιήστε τες προς όφελός σας: αναγνωρίστε και στους άλλους το δικαίωμα να εκφράζουν την άποψη και τις επιθυμίες τους. Ενισχύστε την αυτοεικόνα σας ώστε να μην αποθαρρύνεστε από κάθε διαφορετική άποψη. Κρατείστε αυτά που μπορούν να σας βελτιώσουν και φιλτράρετε όσα λέγονται με μοναδικό σκοπό τη χειραγώγηση και αποθάρρυνσή σας.

Καλή δύναμη, να μην ξεχνάτε την αξία και τη φροντίδα του εαυτού σας!

(Θέλω να ευχηθώ ΚΑΛΗ ΑΡΧΗ στο νέο site της καλής μου φίλης και καθηγήτριας Γαλλικών κας Αθανασίας Παπαχαρίση. Αξίζει να το επισκεφτείτε και να ταξιδέψετε στις 5 ηπείρους……. Καλή περιήγηση!)

τάνια