Εργασιακή εξουθένωση (Burnout)

blog-εικόνα-burnoutΗ εργασία καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της καθημερινής μας ζωής και αποτελεί πολύ σημαντικό παράγοντα για τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μας. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, που όταν γνωρίζουμε κάποιον για πρώτη φορά, μια από τις πρώτες ερωτήσεις που του θέτουμε είναι «με τι ασχολείσαι;». Πρόκειται για μια πληροφορία που θα συμβάλλει στο να σχηματίσουμε την πρώτη εντύπωση για το άτομο. Όσο «δανείζουμε» χαρακτηριστικά από τον εαυτό μας στην εργασία μας και στο τρόπο που δουλεύουμε, άλλο τόσο «δανειζόμαστε» στοιχεία από την εργασία και εξελίσσουμε τη προσωπικότητά μας. Οι εμπειρίες, οι συνεργασίες, οι συνθήκες αλλά και το αντικείμενο της εργασίας μας επηρεάζουν τον χαρακτήρα μας, διαμορφώνουν την καθημερινότητά και τις επιλογές μας, κατανέμουν το χρόνο μας και συντελούν στο αίσθημα ικανοποίησης.

Η επαγγελματική πορεία και οι στιγμές που βιώνουμε στο χώρο εργασίας μπορούν να επηρεάσουν την αυτοπεποίθησή μας αλλά και να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην επίγνωση του εαυτού. Αν σκεφτούμε τη διαφορετικότητα που χαρακτηρίζει τον καθένα μας θα κατανοήσουμε τη πλειάδα των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που μας ακολουθούν στην εργασία προσφέροντάς μας άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες στιγμές. Ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε και αντιλαμβανόμαστε αυτές τις καταστάσεις επιδρά στην αυτοπεποίθηση αλλά και στην επίγνωση του εαυτού. Στις μέρες που διανύουμε, οι συνθήκες γίνονται ολοένα και πιο πιεστικές, καθώς οι ώρες εργασίας αυξάνονται ενώ μειώνονται οι απολαβές, η επαγγελματική αναγνώριση απουσιάζει εφόσον αυξάνεται η προσφορά και η ανάγκη για επαγγελματική ικανοποίηση μένει στο περιθώριο εφόσον προέχει η επιβίωση.

Πώς εκδηλώνεται το σύνδρομο εργασιακής εξουθένωσης;

Ο τρόπος που εκδηλώνεται το επιπλέον εργασιακό άγχος ονομάζεται σύνδρομο εργασιακής εξουθένωσης και τα συμπτώματα που παρατηρούνται είναι κυρίως η σωματική εξάντληση και η απώλεια διάθεσης και ενδιαφέροντος. Παρά τις σωματικές ενοχλήσεις (κόπωση, μυϊκοί πόνοι, υπερένταση, πονοκέφαλοι κτλ.) το σύνδρομο σχετίζεται κυρίως με τη συναισθηματική και πνευματική εξάντληση. Το άτομο χάνει τη διάθεσή του για εργασία και απομονώνεται. Μειώνονται σημαντικά η αυτοεκτίμηση και η παραγωγικότητά του, καθώς αναπτύσσει αρνητική εικόνα εαυτού, αμφισβητεί τις ικανότητές του και εστιάζει σε αισθήματα δυσαρέσκειας. Αλλαγές σημειώνονται και στη συμπεριφορά, όπου παρατηρούνται εντάσεις, συγκρούσεις, παραμέληση καθηκόντων, δυσκολία συγκέντρωσης κτλ.

Τα άτομα που εξουθενώνονται, συνήθως, από την εργασία τους επικεντρώνονται και επενδύουν υπερβολικά στον επαγγελματικό τομέα αμελώντας την ανατροφοδότηση από την προσωπική τους ζωή που συντελεί στη κάλυψη των διαφορετικών συναισθηματικών αναγκών. Ως αποτέλεσμα παρατηρείται χαμηλή ποιότητα ζωής και έλλειψη παραγωγικότητας.

Πώς μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε;

  •  Εντοπίστε και αναγνωρίστε την κατάσταση: παρατηρήστε τις αλλαγές που σας συμβαίνουν χωρίς να τις αγνοήσετε. Φανείτε ειλικρινείς με τον εαυτό σας ως προς τα στοιχεία εκείνα του χαρακτήρα σας, που συνέβαλαν στο να οδηγηθείτε στην εξουθένωση. Για παράδειγμα άτομα απαισιόδοξα, με χαμηλή αυτοεκτίμηση και γενικευμένο άγχος, τελειομανείς με πολύ υψηλές προσδοκίες, άτομα που παρουσιάζουν αδυναμία επίλυσης προβλημάτων και ανάληψης ευθύνης είναι περισσότερο επιρρεπή.
  •  Εστιάστε σε υποστηρικτικά σημεία: είτε πρόκειται για προσωπικά στοιχεία του χαρακτήρα σας είτε για άτομα που σας περιβάλλουν ακόμα και για δράσεις που θα σας δώσουν μια διαφορετική οπτική. Σκεφτείτε τα δυνατά σας σημεία, τα προτερήματα, τις ικανότητες και τα ταλέντα σας και προσπαθήστε να τα αξιοποιήσετε. Συζητείστε ή ζητήστε την υποστήριξη δικών σας ανθρώπων, η ανθρώπινη επαφή μπορεί να σας ηρεμήσει. Αναζητήστε εναλλακτικούς τρόπους που θα σας τροφοδοτήσουν με ενέργεια προσφέροντάς σας ικανοποίηση και ανάκτηση ενδιαφέροντος.
  • Επανεκτιμήστε τους στόχους και τις προσδοκίες σας: φανείτε ρεαλιστές με τις απαιτήσεις σας. Διαχειριστείτε λειτουργικά το χρόνο σας και θέστε στόχους που μπορούν να πραγματοποιηθούν. Στη περίπτωση που «φορτώνετε» αλόγιστα το πρόγραμμά σας θα εξαντλήστε και θα απογοητεύεστε εφόσον θα είναι αδύνατο να «χωρέσουν» όλα σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
  • Αναζητήστε ανατροφοδότηση από άλλους τομείς της ζωής σας: η εργασιακή ικανοποίηση και οι επαγγελματικές υποχρεώσεις καλύπτουν ένα μόνο μέρος της ζωής σας. Προσπαθήστε να μην αμελείτε τις υπόλοιπες βασικές συναισθηματικές και ψυχικές ανάγκες που μπορούν να καλυφθούν μέσω της προσωπικής σας ζωής, της φιλίας, της συντροφικότητας, της διασκέδασης, της δημιουργικότητας, της ξεκούρασης. Επιδιώξτε ποιότητα για τη ζωή σας και απολαύστε την καθημερινότητά σας.
  •  Χαλαρώστε και διασκεδάστε: μη ξεχνάτε τον προσωπικό χρόνο και την ανάγκη για ξεκούραση, χαλάρωση και διασκέδαση. Δεν είναι πολυτέλεια, είναι δικαίωμα και ανάγκη.

Να είστε καλά και να νιώθετε ικανοποίηση!

τάνια

 

Συναισθηματική νοημοσύνη και επαγγελματική εξέλιξη

blog-εικόνα-συναισθηματική νοημοσύνη 1Ο όρος «συναισθηματική νοημοσύνη» (emotional intelligence) διατυπώθηκε επίσημα για πρώτη φορά το 1990 από τους ψυχολόγους Mayer και Salovey. Συναισθηματική νοημοσύνη σημαίνει να αναγνωρίζει κανείς τα συναισθήματά του, να έχει την ικανότητα να τα ελέγχει αλλά και να διαθέτει εκείνες τις κοινωνικές δεξιότητες που του προσφέρουν τη δυνατότητα να αναγνωρίζει και τα συναισθήματα των άλλων. Σύμφωνα με νεότερες μελέτες μπορούμε να διακρίνουμε τέσσερις κατηγορίες δεξιοτήτων που καθορίζουν την ύπαρξη και το βαθμό συναισθηματικής νοημοσύνης, οι οποίες είναι οι εξής:

  • Αυτοεπίγνωση: πρόκειται για την ύπαρξη αυτογνωσίας, αυτοπεποίθησης και αναγνώρισης των συναισθημάτων.
  • Αυτοδιαχείριση: η ικανότητα ελέγχου των συναισθημάτων, προσαρμογής στις εκάστοτε συνθήκες και επίτευξης των στόχων μέσω θετικών και λειτουργικών σκέψεων.
  • Κοινωνική επίγνωση: η αναγνώριση του περιβάλλοντος μας και ο προσανατολισμός μας προς την υποστήριξή του.
  • Διαχείριση σχέσεων: η δημιουργία σχέσεων και η ικανότητα διαχείρισής τους ακόμα και σε καταστάσεις κρίσεων.

Πολύ συχνά αναφερόμαστε στο δείκτη ευφυΐας ( IQ: Intelligence Quotient) ενός ατόμου θεωρώντας ότι οι πιθανότητες επαγγελματικής επιτυχίας είναι ανάλογες του υψηλού δείκτη ευφυΐας του. Οι γνωστικές ικανότητες και τα τυπικά προσόντα που συγκεντρώνει κανείς δεν αρκούν για να καθορίσουν την επιτυχημένη επαγγελματική πορεία αλλά και την ικανοποίηση που αντλεί το άτομο από τη ζωή. Κάθε ένας από εμάς αλληλεπιδρά με πολλά και διαφορετικά άτομα στην καθημερινότητά του, είτε πρόκειται για προσωπικές είτε για κοινωνικές είτε για επαγγελματικές σχέσεις. Τα στοιχεία που μας διαφοροποιούν και καθορίζουν το βαθμό συναισθηματικής νοημοσύνης είναι ο τρόπος που επικοινωνούμε, που εκφραζόμαστε, που συνεργαζόμαστε, αλλά κυρίως ο τρόπος διαχείρισης των συναισθημάτων, των επιθυμιών και των αντιδράσεων.

Η ευελιξία, η προσαρμοστικότητα, η διεκδικητικότητα, οι καλοί τρόποι, η αποφασιστικότητα, η ομαδικότητα, ο θετικός τρόπος σκέψης, η επικοινωνία, η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, η αντοχή σε συνθήκες πίεσης είναι τα προσόντα που μπορούν να αναδείξουν έναν επαγγελματία, να τον κάνουν αποδοτικό και δημιουργικό αντλώντας ευχαρίστηση από την καθημερινότητά του. Η απουσία των παραπάνω, τις περισσότερες φορές δεν μπορεί να αναπληρωθεί από τον υψηλό δείκτη ευφυΐας, καθώς δεν εξασφαλίζεται η απόδοση, η υπευθυνότητα και η θετική στάση του εργαζομένου.

blog-εικόνα-συναισθηματική νοημοσύνη 2

Τεχνικές ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων και συναισθηματικής νοημοσύνης

  • Εκφράζετε τα συναισθήματά σας: επιχειρήστε να προσεγγίσετε το συναίσθημά σας και να το εκφράσετε με ψυχραιμία. Η λειτουργική έκφρασή του θα βοηθήσει στην επίτευξη της επικοινωνίας και στην εκτόνωση των αρνητικών σκέψεων. Αποφύγετε ακραίους και έντονους τρόπους έκφρασης, για τους οποίους αργότερα θα μετανιώσετε και θα χρειαστεί να απολογηθείτε.
  • Προσπαθήστε να διαχωρίστε τα συναισθήματα από τις σκέψεις: αν, για παράδειγμα, είστε θυμωμένοι μπορεί να σκεφτείτε πράγματα που δεν θα σκεφτόσασταν σε κατάσταση ψυχραιμίας. Ελέγξτε τις σκέψεις που μπορεί να οδηγήσουν σε αντίστοιχες συμπεριφορές.
  • Παραμένετε αισιόδοξοι: φροντίστε να αναδεικνύετε τα θετικά σας συναισθήματα και να θεωρείτε εφικτή την αντιμετώπιση μιας δύσκολης κατάστασης. Η ανατροφοδότηση του εαυτού μας με θετικά συναισθήματα, μας εξασκεί στη διατήρηση θετικών σκέψεων και στην προσπάθεια εξεύρεσης τρόπων επίλυσης των προβλημάτων.
  • Επιβραβεύστε τον εαυτό σας: μη ξεχνάτε να θυμίζετε στον εαυτό σας τα ταλέντα και τα θετικά του στοιχεία. Η ικανοποίηση και η ευχαρίστηση είναι συναισθήματα που θα θέλει να ξανανιώσει επαναλαμβάνοντας παρόμοιες θετικές συμπεριφορές.
  • Δημιουργήστε κίνητρα: προσπαθήστε να βρίσκετε λόγο και ευχαρίστηση σε ότι κάνετε, επιστρατεύστε τη φαντασία και τη δημιουργικότητά σας, αναζητήστε τη ποιότητα στη δουλειά σας.
  • Αναλάβετε πρωτοβουλίες: τολμήστε να κάνετε τις προτάσεις σας, σκεφτείτε κάτι καινοτόμο, αξιοποιείστε τα ταλέντα σας και δείξτε εμπιστοσύνη στον εαυτό σας.
  • Ιεραρχήστε τους στόχους και τις ανάγκες σας: ξεχωρίστε τα σημαντικά και τα επείγοντα, θέστε στόχους και χωρίστε τους σε επιμέρους βήματα.
  • Αναπτύξτε την ενσυναίσθησή σας: επιχειρήστε να προσεγγίστε τον τρόπο σκέψης και τα συναισθήματα των γύρω σας. Αποδεχτείτε και σεβαστείτε τη διαφορετικότητα που χαρακτηρίζει κάθε άτομο ξεχωριστά. Αυτή η διαφορετικότητα είναι που μας εξελίσσει, αν όλα ήταν ίδια θα υπήρχε στασιμότητα. Ακούστε τους προσεκτικά και κατανοήστε τους.

Η συναισθηματική νοημοσύνη μπορεί να αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια της ζωής, οι κοινωνικές δεξιότητες αποτελούν προϊόν εκπαίδευσης, θέλησης και αποφασιστικότητας. Μη ξεχνάτε ότι μπορείτε να αλλάξετε συμπεριφορές που δεν σας ευχαριστούν αρκεί να το θελήσετε και ότι αυτή η συνειδητοποίηση αποτελεί τη δύναμη του ανθρώπου.

Να είστε όλοι καλά!

τάνια

 

Σχέσεις και συνεργασία με συναδέλφους στο επαγγελματικό περιβάλλον

blog-εικόνα-εργασιακές σχέσειςΟι ανθρώπινες σχέσεις στο εργασιακό περιβάλλον καθορίζουν την ομαλή λειτουργία της επαγγελματικής δραστηριότητας, την παραγωγικότητα, αλλά και την ποιότητα ζωής των εργαζομένων. Πόσες φορές δεν «κουβαλάμε» την ένταση και τα προβλήματα της δουλειάς στο σπίτι μεταφέροντάς τα και στις υπόλοιπες καθημερινές δραστηριότητες; Πόσο συχνά παραπονιόμαστε για τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο που μας απομένει ώστε να μπορέσουμε να ασχοληθούμε με κάτι που μας ικανοποιεί; Η ρουτίνα και η καθημερινή τριβή μετατρέπουν, πολλές φορές, την εργασία σε «καταναγκαστικό έργο» και πολλούς από τους συναδέλφους σε άτομα που δεν θα θέλαμε να συναναστραφούμε και εκτός εργασιακού χώρου.

Στην εργασία μας καλούμαστε να συνεργαστούμε αποτελεσματικά με πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους, τους οποίους, πιθανόν, να μην επιλέγαμε για παρέα ή να μην μας επέλεγαν εκείνοι, αναγκαζόμαστε να δεχτούμε κριτική, καθυστερήσεις ή να υπερπηδήσουμε εμπόδια που μας θέτουν είτε σκόπιμα είτε άθελά τους. Ανάλογα με τη θέση που κατέχει κανείς, ίσως χρειαστεί να οργανώσει και να συντονίσει μια ομάδα, ένα σχέδιο, μια δραστηριότητα. Η αντιμετώπιση και η διαχείριση όλων των παραπάνω, όμως, αποδεικνύουν τον αποτελεσματικό, περιζήτητο και καλό εργαζόμενο, καθώς τα τυπικά προσόντα αποκλειστικά δεν αρκούν. Επιπλέον καθιστούν ομαλότερη την καθημερινότητα, αυξάνοντας την ευχαρίστηση του ατόμου από τη ζωή του.

Πώς μπορούμε να συμπεριφερόμαστε στον επαγγελματικό χώρο;

  • Παρατηρήστε τον εαυτό σας και τη συμπεριφορά σας: διακρίνετε ότι είστε άκαμπτοι στις θέσεις σας; Ότι έχετε κάποια χαρακτηριστικά που λειτουργούν ως εμπόδια στις επαγγελματικές σας σχέσεις; Συμπεριφέρεστε αλαζονικά και εγωιστικά; Θέλετε να γίνονται όλα με τον δικό σας τρόπο; Προσπαθήστε να δείτε με τα μάτια των συναδέλφων σας και σκεφτείτε πόσο διαφορετικός και μοναδικός είναι κάθε άνθρωπος.
  • Αξιοποιήστε τη δύναμη της διαφορετικότητας: σκεφτείτε πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν διαφορετικές οπτικές και απόψεις, πόσο ωφέλιμο είναι να αντικρίζουν μια κατάσταση πολλές διαφορετικές ματιές. Αξιοποιήστε ιδέες και προτάσεις της ομάδας με σκοπό την αύξηση της παραγωγικότητας και την προώθηση της δουλειάς που έχετε αναλάβει.
  • Βρείτε τον σωστό άνθρωπο για την κατάλληλη θέση: αν κατέχετε ηγετική θέση στη δουλειά σας ή έχετε αναλάβει τη δημιουργία και οργάνωση μιας ομάδας για την ολοκλήρωση μιας εργασίας, εκτιμήστε τα δυνατά σημεία των συναδέλφων σας. Κάθε άνθρωπος έχει δυνατότητες και ταλέντα, κάποιος είναι οργανωτικός, άλλος ευρηματικός ή ταχύς ενώ ένας τρίτος μπορεί να είναι επικοινωνιακός. Αν ο καθένας απορροφηθεί στην κατάλληλη θέση, έχοντας την ευκαιρία να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του, τότε θα υπάρχουν οφέλη και πρόοδος.
  • Βρείτε κίνητρα για εσάς ή για τους συναδέλφους σας: δημιουργήστε ένα ευχάριστο περιβάλλον εργασίας με ειλικρινείς και αποδεκτές σχέσεις. Ακούστε τη γνώμη τους και εξετάστε τα κριτήριά τους. Μέσα από τη συζήτηση και την παραγωγική διαπραγμάτευση μπορείτε να καταλήξετε σε λύσεις που θα σας ικανοποιούν και θα αυξήσουν την παραγωγικότητα.
  • Εκπαιδευτείτε και βελτιώστε τυπικές και προσωπικές δεξιότητες: ιδιαίτερα στη δύσκολη περίοδο της κρίσης η προσωπική εξέλιξη του καθενός ξεχωριστά μπορεί να φέρει θετικά αποτελέσματα, αφού καταφέρνουμε να αποκτήσουμε περισσότερες γνώσεις, να ακολουθήσουμε την εξέλιξη των επαγγελματικών αντικειμένων, αλλά και να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας με ανθρώπους που συναναστρεφόμαστε καθημερινά, αναπτύσσοντας έτσι την ποιότητα της ζωής μας.
  • Διατηρήστε την ψυχραιμία σας και αντιμετωπίστε καταστάσεις κρίσης: πολλές φορές αισθάνεται κανείς αδικημένος από συναδέλφους ή προϊσταμένους. Νιώθει ότι ο κόπος και η δουλειά του δεν εκτιμώνται, ότι θίγεται η αξιοπρέπεια ή οι ικανότητές του. Άλλες φορές, πάλι, η κούραση και η ένταση της δουλειάς μπορεί να προκαλέσουν εκνευρισμό και εντάσεις, Προσπαθήστε να παραμείνετε ψύχραιμοι μπροστά σε αυτές τις συνθήκες ώστε να μη χάσετε το δίκιο σας με τον ακραίο τρόπο αντίδρασής σας αλλά και να αποφύγετε τυχόν παρεξηγήσεις. Δεν είναι σπάνιο να παρερμηνεύουμε τα λόγια του συνομιλητή μας όταν είμαστε αρνητικά φορτισμένοι ή δεν έχουμε την υπομονή να τον ακούσουμε προσεκτικά.
  • Κατανοήστε ότι δεν είναι υποχρεωτικό να συμφωνούν όλοι μαζί σας ή εσείς μαζί τους: δεν είναι λίγες οι φορές που η αντιπαράθεση, η αγένεια ή η διαφορετική άποψη μας πληγώνουν και οδηγούν σε προστριβές. Δεν είναι εφικτό να συμφωνούν όλοι μαζί μας ούτε μπορούμε να επιβάλλουμε μόνο τις δικές μας απόψεις. Γίνετε παράδειγμα για τους συναδέλφους με αρνητική συμπεριφορά, επιδεικνύοντας ψυχραιμία, ευγένεια και κλίμα καλής διάθεσης. Η θετική συμπεριφορά είναι αδιαμφισβήτητο προσόν, ιδιαίτερα αποτελεσματικό στη διαχείριση-επίλυση κρίσεων και θελκτικό για όσους σας συναναστρέφονται.
  • Πάρτε πρωτοβουλίες και αντιμετωπίστε θετικά το επάγγελμά σας: ακόμα και αν δεν ασκείτε το επάγγελμα που έχετε ονειρευτεί ή οι συνθήκες της καθημερινότητας σας «προσγείωσαν» σε μια πραγματικότητα που δεν σας ικανοποιεί πλήρως, προσπαθήστε να βελτιώσετε την ποιότητα της ζωής σας. Μην ξεχνάτε ότι η παραμονή στον εργασιακό χώρο καταλαμβάνει πολύ μεγάλο μέρος της ημέρας και αξίζει να το κάνουμε ευχάριστο και δημιουργικό. Πάρτε πρωτοβουλίες συζητώντας πάντα με προϊσταμένους, υφισταμένους και συναδέλφους, αναπτύξτε ιδέες και χρησιμοποιήστε τη φαντασία σας για καινοτόμες προτάσεις και λύσεις.

Μέσα στην οικονομική κρίση ή την κρίση αξιών, για πολλούς, θα ήταν ωφέλιμο να βελτιώσουμε την παραγωγικότητά μας στους χώρους εργασίας, να αναπτύξουμε και να καλλιεργήσουμε τις προσωπικές μας δεξιότητες αλλά και να αναβαθμίσουμε την ποιότητα ζωής μας. Χωρίς να σημαίνει ότι δεν θα βρεθούν δυσκολίες στον δρόμο μας, αξίζει να θυμόμαστε ότι έχουμε το δικαίωμα των επιλογών και η συνειδητοποίηση των καταστάσεων είναι πάντα το πρώτο και σημαντικό βήμα για να τις αλλάξουμε.

Καλή συνέχεια σε ότι κάνετε, να περνάτε όμορφα!

τάνια

 

Επαγγελματικός προσανατολισμός των παιδιών

blog-εικόνα-επαγγελματικός προσανατολισμός στα παιδιάΗ στιγμή της επιλογής επαγγέλματος τοποθετείται συνήθως στην εφηβική ηλικία και πιο συγκεκριμένα στα χρόνια του Λυκείου. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι εκείνοι που μετέπειτα αλλάζουν επαγγελματικό πεδίο είτε γιατί συνειδητοποιούν ότι το επάγγελμά τους δεν τους καλύπτει πια είτε γιατί αναζητούν νέες εμπειρίες και διεξόδους που θα τους παρέχουν περισσότερα οφέλη. Καλούμαστε, λοιπόν όλοι σε κάποια στιγμή της ζωής μας να επιλέξουμε το επάγγελμα που θα ακολουθήσουμε ακόμα και στις εποχές που διανύουμε όπου η επαγγελματική πορεία του ατόμου δεν είναι σταθερή και πιθανά να μεταβληθεί αρκετές φορές. Αυτή τη φορά θα εστιάσουμε στην παιδική και εφηβική ηλικία, στα κριτήρια που διαμορφώνουν την τελική επιλογή και στη σημασία του επαγγελματικού προσανατολισμού για την εξέλιξη του ατόμου.

Στόχος του επαγγελματικού προσανατολισμού είναι να αναγνωρίσει το άτομο τις δυνατότητές του αλλά και τις αδυναμίες του, τα ενδιαφέροντά του, να αξιοποιήσει τις δεξιότητές του, να θέσει στόχους, να αποκτήσει κίνητρα και να αναπτύξει την αυτοεκτίμησή του. Η αξιολόγηση του δυναμικού του ατόμου και η αξιοποίησή του θα το καταστήσουν ικανό να γνωρίσει τις προσωπικές του ικανότητες και να οδηγηθεί στην καλύτερη δυνατή επιλογή επαγγέλματος. Ας μην ξεχνάμε ότι ο καθημερινός χρόνος που αφιερώνουμε στην εργασία μας αντιστοιχεί στο 1/3 περίπου της ημέρας και σε πολλές περιπτώσεις σε ακόμα περισσότερο χρόνο. Αξίζει, λοιπόν η επιλογή που θα κάνουμε να μας κάνει περισσότερο ευτυχισμένους και ικανοποιημένους.

Τι προσφέρει το επάγγελμα στον άνθρωπο; Ο άνθρωπος με το επάγγελμά του επιδιώκει να ικανοποιήσει αξίες και να επιτύχει στόχους. Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε μερικά κριτήρια που λαμβάνει υπόψη του κανείς προκειμένου να επιλέξει επάγγελμα. Τα κριτήρια αυτά διαφοροποιούνται από άτομο σε άτομο ή αλλάζουν σειρά προτεραιότητας:

  • εισόδημα που θα του εξασφαλίσει μια άνετη ζωή
  • επαγγελματική εξέλιξη και καταξίωση
  • κύρος
  • δημιουργικότητα
  • κοινωνικοποίηση

Πότε μπορεί να ξεκινήσει ο επαγγελματικός προσανατολισμός του παιδιού;

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός ουσιαστικά ξεκινά από πολύ νωρίς. Από το Δημοτικό ακόμα ξεκινά η διαδικασία της μάθησης και δίνεται η δυνατότητα σε γονείς και εκπαιδευτικούς να εντοπίσουν τους τρόπους με τους οποίους μαθαίνει κάθε παιδί ξεχωριστά, να το παροτρύνουν προκειμένου να θέτει στόχους και να ενισχύουν τις ικανότητες και την αυτοεκτίμησή του. Διαφαίνονται ήδη στοιχεία της προσωπικότητάς του και των δυνατοτήτων του. Τα παιδιά αρχίζουν να δραστηριοποιούνται και εκτός σχολείου αναδεικνύοντας τα ταλέντα ή κάποιες «φυσικές κλίσεις» τους. Μπορεί για παράδειγμα κάποιο παιδί να πετυχαίνει εξαιρετικές επιδόσεις σε κάποιο άθλημα, στη μουσική κτλ.

Σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά αντιμετωπίζουν ακόμα την επιλογή του επαγγέλματος με βάση το συναίσθημα ή μιμούμενα άτομα του κοντινού περιβάλλοντος, ακόμα και τηλεοπτικούς αγαπημένους ήρωες ή ήρωες κινουμένων σχεδίων. Επαγγέλματα όπως πολεμιστής, στρατιώτης, βασίλισσα, χορεύτρια, γιατρός, δασκάλα κ.α. εναλλάσσονται πολύ συχνά φανερώνοντας την αναζήτησή του αλλά και τα στοιχεία που θαυμάζει. Δηλώνει ενδιαφέροντα, αξιολογεί θετικά και αρνητικά στοιχεία, ονειρεύεται τον εαυτό του.

Στα χρόνια του Γυμνασίου και του Λυκείου ο έφηβος πια, καλείται να επιλέξει την κατεύθυνση που θα πάρει στο σχολείο και μετέπειτα να καταλήξει στις Σχολές που θα δηλώσει και που θα τον οδηγήσουν στο μελλοντικό του επάγγελμα. Τις περισσότερες φορές γνωρίζει μόνο θεωρητικά τι συμβαίνει σε κάθε επάγγελμα, ποια είναι τα καθήκοντα, το ωράριο εργασίας, ο τρόπος ζωής. Βασιζόμενος στα βιώματά του, σε πρακτικό επίπεδο γνωρίζει μόνο επαγγέλματα που ασκούν πρόσωπα του κοντινού περιβάλλοντος (γονείς, θείοι, φίλοι των γονιών κτλ.) Η επιλογή γίνεται πολλές φορές βάσει ερευνών που «προβλέπουν» επαγγέλματα με μέλλον ή λόγω του επαγγέλματος κάποιου γονέα το οποίο θα «περάσει» στο παιδί. Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι δεν γνωρίζουμε πάντα τι θα συμβεί στο μέλλον και ότι το καλύτερο και πιο αξιόπιστο κριτήριο είναι η αγάπη και το μεράκι για το επάγγελμα που θα επιλέξουμε.

Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν;

  • Ακούστε το προσεκτικά: ακούστε τι πραγματικά είναι αυτό που θέλει να σας πει. Ρωτήστε το για τα ενδιαφέροντα του και συζητήστε μαζί του προκειμένου να καταλάβετε πώς σκέφτεται και τι θέλει.
  • Δώστε του πρωτοβουλίες: δώστε του τον χρόνο που χρειάζεται και επιτρέψτε να αποφασίσει εκείνο να συζητήσει μαζί σας. Δώστε του το ερέθισμα και ζητήστε του να το σκεφτεί και να το συζητήσετε.
  • Επιτρέψτε το να αποφασίζει: μην επιμένετε σε επαγγέλματα ή Σχολές που ικανοποιούν εσάς ή που εκπληρώνουν δικές σας προσδοκίες. Η απόφαση είναι δική του όπως και το μέλλον.
  • Μάθετέ του να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες: μην είστε επικριτικοί με τις αποτυχίες του. Διδάξτε του ότι όλα αποτελούν βήματα στη ζωή ενός ανθρώπου και βοηθήστε το να μάθει μέσα από αυτές.
  • Δείξτε του πώς να είναι ρεαλιστής με τον εαυτό του: μάθετέ του να αναγνωρίζει τις δυνατότητές του αλλά και τις αδυναμίες του. Άλλωστε δεν υπάρχει μεγαλύτερη δύναμη από τη γνωριμία με τον ίδιο μας τον εαυτό και την αξιοποίηση όλων των στοιχείων του.
  • Ανακαλύψτε τα ταλέντα του: αναδείξτε τα και μην τα κρύβετε επειδή έχετε αποφασίσει ότι θα ακολουθήσει άλλον δρόμο στη ζωή του. Στηρίξτε το και αφήστε το να μεγαλουργήσει.
  • Συνεργαστείτε με τους εκπαιδευτικούς και οι εκπαιδευτικοί με τους γονείς: ενημερώστε τους εκπαιδευτικούς για τις δεξιότητες του παιδιού σας και ζητήστε τη συμμετοχή τους. Από την άλλη οι εκπαιδευτικοί συζητήστε με τους γονείς, ακούστε τους και ρωτήστε την άποψή τους για τα θέματα των παιδιών.
  • Μη διστάσετε να το φέρετε σε επαφή με πραγματικά επαγγέλματα: αν έχετε τη δυνατότητα να το πάρετε λίγες μέρες στη δική σας δουλειά ή στη δουλειά κάπου συγγενή ή φίλου θα του δώσετε τη δυνατότητα να αντιληφθεί πιο πρακτικά ζητήματα και να σχηματίσει πιο ρεαλιστική άποψη για το επάγγελμα.
  • Εξηγήστε του και ενημερώστε το για την αγορά εργασίας: δώστε του πληροφορίες για τα επαγγέλματα που το ενδιαφέρουν, προτρέψτε το να αναζητήσει το ίδιο πληροφορίες. Εξηγήστε του τον τρόπο που γίνονται οι προσλήψεις, τις δεξιότητες που πρέπει να αναπτύξει, τον τρόπο δουλειάς ή τα ωράρια εργασίας.

Για άλλη μια φορά το έργο γονιών και εκπαιδευτικών δεν είναι εύκολο. Και πώς θα μπορούσε άλλωστε όταν μιλάμε για παιδιά, για ανθρώπινες ψυχές, για ευτυχία και ικανοποίηση! Και η εικόνα ενός ανθρώπου που επιλέγει, που μαθαίνει, που δημιουργεί, που ζει χαρούμενος είναι η μεγαλύτερη ικανοποίηση.

Να είστε καλά, καλή επιτυχία!

τάνια

 

Ψυχολογικές συνέπειες της ανεργίας

blog-εικόνα-ανεργίαΗ σύγχρονη ελληνική κοινωνία μεγάλωσε τα παιδιά της με την πεποίθηση της μόνιμης και ανοδικής επαγγελματικής πορείας. Επενδύθηκε κόπος, χρόνος και χρήμα σε σπουδές, προκειμένου να εξασφαλιστούν τα κατάλληλα προσόντα για μια μελλοντική επαγγελματική εξέλιξη. Μια επαγγελματική σταδιοδρομία που μπορεί να ξεκινήσει με χαμηλότερες οικονομικές απολαβές και κατέχοντας κατώτερη θέση στην επαγγελματική ιεραρχία όμως θα εξελιχθεί. Η ανοδική πορεία ήταν δεδομένη και η επαγγελματική εξέλιξη ήταν απλώς θέμα χρόνου να επιτευχθεί. Η οικονομική κρίση ή η κρίση αξιών για πολλούς, ήρθε να ανατρέψει αυτά που θεωρούσαμε δεδομένα και κεκτημένα.

Επιχειρήσεις και καταστήματα επλήγησαν από τα νέα οικονομικά δεδομένα με αποτέλεσμα να κλείσουν και οι εργαζόμενοι να μείνουν άνεργοι. Ο περιορισμός των προσλήψεων στον δημόσιο τομέα αύξησε ακόμα περισσότερο τα ποσοστά ανεργίας αφού έμειναν εκτός πολλά άτομα που υπολόγιζαν σε ενδεχόμενη πρόσληψή τους. Η μείωση των μισθών δημιούργησε την ανάγκη αναζήτησης πολλών και διαφορετικών πηγών εσόδων, δηλαδή πολλοί αναγκάστηκαν να αναζητήσουν δεύτερη και τρίτη δουλειά προκειμένου να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους, πράγμα ιδιαίτερα δύσκολο εφόσον ακόμα και η εύρεση μιας εργασίας έγινε δύσκολη υπόθεση.

Η ανεργία αποτελεί μια κατάσταση που επηρεάζει πολλαπλές πτυχές της καθημερινότητας και εξετάζεται ως ψυχοκοινωνικό φαινόμενο. Ας δούμε ποια είναι μερικά από τα βασικότερα συναισθήματα που βιώνουν τα άτομα:

  • Βιώνουν έντονο άγχος: η αβεβαιότητα που προκαλείται από την έλλειψη εργασίας και οι απαιτήσεις της καθημερινής ζωής αυξάνουν τα άγχος και την ανασφάλεια.
  • Έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση: πολύ συχνά το άτομο αισθάνεται ότι είναι αποκλειστικά δική του ευθύνη η κατάσταση που ζει με αποτέλεσμα να νιώθει ντροπή. Εκλαμβάνει την αδυναμία εύρεσης εργασίας ως προσωπική αποτυχία και νιώθει ο ίδιος ελλιπής.
  • Όσοι ολοκληρώνουν τις σπουδές τους και δυσκολεύονται να βρουν δουλειά παραμένουν/καθηλώνονται στη μαθητική-φοιτητική ζωή: αφενός μεγάλο ποσοστό επιστρέφει στο πατρικό σπίτι διότι αδυνατεί να ανταπεξέλθει στα έξοδα ενός δικού του σπιτιού, αφετέρου ακόμα και αν παραμείνει σε δικό του σπίτι συντηρείται οικονομικά από την πατρική οικογένεια. Σε κάθε περίπτωση, άσχετα με τη βιολογική ηλικία του ατόμου, ο τρόπος ζωής δεν αντιστοιχεί σε εκείνον ενός ενήλικα. Υπάρχει δυσκολία ανεξαρτητοποίησης, αδυνατούν να κάνουν νέο ξεκίνημα και νιώθουν έντονη απογοήτευση
  • Διακόπτονται τα όνειρα και οι προσδοκίες: η ορμή και το θάρρος που προσφέρει το όνειρο εξασθενούν και δίνουν τη θέση τους στην απογοήτευση και την παραίτηση. Οι στόχοι θεωρούνται ουτοπικοί και έτσι χάνεται η διάθεση για προσπάθεια.
  • Αισθάνονται ανίκανοι να συντηρήσουν τον εαυτό τους: νιώθουν εξαρτημένοι οικονομικά και ψυχικά από την πατρική οικογένεια. Το συναίσθημα αυτό γίνεται εντονότερο όταν έχει δημιουργήσει κανείς τη δική του οικογένεια και δεν μπορεί να προσφέρει όσα θα ήθελε.
  • Απομονώνονται κοινωνικά: τα συναισθήματα ντροπής και ενοχής οδηγούν το άτομο στην αποφυγή κοινωνικών επαφών που θα το φέρουν σε δύσκολη θέση όταν η κουβέντα θα στραφεί σε επαγγελματικά ζητήματα. Επιπλέον, η ελλιπής δραστηριοποίηση και η απουσία εναλλαγής παραστάσεων λόγω έλλειψης εργασίας, οδηγούν σε αδράνεια.

Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικότερα τις αρνητικές ψυχολογικές επιπτώσεις της ανεργίας;

Η δυσκολία στην εύρεση εργασίας δε δηλώνει απαραίτητα έλλειψη προσόντων ή ανικανότητα. Πρόκειται για μια δύσκολη περίοδο που όμως μπορούμε να εκμεταλλευτούμε θετικά για να εξελιχθούμε ή να εξετάσουμε πιο σφαιρικά τις επιλογές μας.

  • Εξελίξτε τα προσόντα σας: ας ξεκινήσουμε από τα τυπικά προσόντα… εστιάστε στο αντικείμενο εργασίας που σας ενδιαφέρει και βρείτε πως θα μπορούσατε να εμπλουτίσετε το βιογραφικό σας. Οι επιλογές σήμερα είναι πολλές και όχι απαραίτητα πολύ ακριβές. Ενισχύστε τα προσόντα σας με εξειδικεύσεις που θα σας βοηθήσουν να ξεχωρίσετε αλλά και να γίνετε καλύτεροι στο αντικείμενό σας.
  • Εντοπίστε τα θετικά σας στοιχεία και αναπτύξτε τα: εκτός από τα τυπικά προσόντα ίσως περισσότερο σημαντικές είναι οι προσωπικές και κοινωνικές δεξιότητες. Όλοι έχουμε «δυνατά» στοιχεία που μας κάνουν ξεχωριστούς και ανεπανάληπτους. Τα στοιχεία που απαρτίζουν τον χαρακτήρα μας όπως συνηθίζουμε να λέμε. Εντοπίστε τα, αναπτύξτε τα και μη διστάσετε να τα προβάλλετε δείχνοντας ότι αξίζετε.
  • Δείτε την κατάσταση ρεαλιστικά: θέστε ρεαλιστικούς στόχους. Πιθανά οι αποτυχημένες προσπάθειες για εύρεση εργασίας να προήλθαν λόγω των υπερβολικών ή λανθασμένων στόχων που θέσατε. Βασιστείτε στα προσόντα (τυπικά ή μη) που διαθέτετε αυτή τη στιγμή και μη θεωρήσετε αποτυχία τη θέση που δεν σας ικανοποιεί. Είναι αφορμή για εξέλιξη αρκεί να επιμείνετε στην αρχική σας θέληση.
  • Κινηθείτε έξυπνα. Βρείτε εναλλακτικές διεξόδους: εξετάστε τα ενδιαφέροντά σας και εμπνευστείτε από αυτά. Ο δρόμος δεν είναι ένας, σίγουρα υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές. Αξιοποιήστε τα προσόντα σας και δημιουργήστε.
  •  Οργανωθείτε: δημιουργήστε μια ρουτίνα ώστε να ενημερώνεστε συχνά για τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας και προσπαθήστε να ενισχύσετε το κοινωνικό σας δίκτυο. Ποτέ δεν ξέρετε πόσο χρήσιμη μπορεί να σας φανεί μια πληροφορία ή μια ιδέα ενός φίλου.
  • Προσφέρετε εθελοντική εργασία: δεν θα σας αποφέρει οικονομικά οφέλη όμως θα νιώσετε ικανοποίηση, θα γεμίσετε τον ελεύθερο χρόνο σας και θα παραμείνετε ενεργοί μέσω αυτής της δραστηριοποίησης. Επιπλέον, ας μη ξεχνάμε ότι θα βοηθήσετε άλλους ανθρώπους που ίσως βρίσκονται σε δυσκολότερη κατάσταση.
  • Πιστέψτε στον εαυτό σας: βγείτε δυνατοί από τις αποτυχίες και δείτε τα μαθήματα που κάθε εμπειρία μας προσφέρει. Αγαπήστε τον εαυτό σας, εκτιμήστε τον και δείξτε όλο αυτό το συναίσθημα στους άλλους.

Ο χρόνος που κάποιος δεν εργάζεται δεν είναι απαραίτητα χαμένος χρόνος, είναι αφορμή για αναδόμηση και επαναπροσδιορισμό των στόχων. Σε εμάς έγκειται ο τρόπος που θα «κοιτάξουμε» κάθε κατάσταση. Ας επιλέξουμε τη δημιουργική και θετική ματιά.

Να είστε καλά, καλή δύναμη!

(Η ανεργία πλήττει μεγάλο μέρος του πληθυσμού και αποτελεί αντικείμενο συζήτησης των περισσοτέρων. Μέσα από μια τέτοια συζήτηση προέκυψε η ιδέα του συγκεκριμένου άρθρου και για αυτή την ιδέα θα ήθελα να ευχαριστήσω την καθηγήτρια Αγγλικών και φίλη μου κα Άννα Πάντσιου)

τάνια