Γιατί κρίνουμε;

blog-εικόνα-κριτικήΗ κριτική, όπως και πολλά άλλα «μεμπτά» σημεία του ανθρώπου αποτελούν πτυχές της προσωπικότητάς μας. Ασκούμε κριτική για να διαφοροποιηθούμε, για να κατηγορήσουμε, για να συγκρίνουμε, για να νιώσουμε ισχυροί, για να διορθώσουμε, για να απορρίψουμε. Ο τρόπος, ο χρόνος και ο λόγος για τον οποίο ασκείται η κριτική είναι οι παράμετροι που καθορίζουν αν θα κάνει καλό ή κακό στον εαυτό μας και στις σχέσεις μας. Γιατί όπως καθετί που γίνεται με μέτρο και με σκοπό τη λειτουργική επικοινωνία και ποιότητα ζωής, έτσι και η κριτική μπορεί κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες να φέρει θετικά αποτελέσματα.

Όταν ασκούμε κριτική δηλώνουμε έμμεσα ή άμεσα τις θέσεις, το σύστημα αξιών μας, τις απόψεις, τα όριά μας. Εκφράζουμε τι μας αρέσει και τι όχι, με τι συμφωνούμε και με τι διαφωνούμε. Αυτό είναι το σημείο που μπορεί να ωφελήσει τις σχέσεις μας και να μας εξελίξει ως προσωπικότητες. Επικοινωνούμε στους άλλους τα πιστεύω μας, τους δίνουμε τη δυνατότητα να μας γνωρίσουν, τοποθετούμαστε στα πράγματα. Όσον αφορά στον εαυτό μας… η εποικοδομητική κριτική μας βοηθά να διαμορφώσουμε άποψη, να αναρωτηθούμε, να αποδεχτούμε ακόμα και να ανακαλύψουμε άγνωστα κομμάτια της προσωπικότητάς μας.

Τις περισσότερες φορές, όμως, η κριτική δε γίνεται για να δηλώσουμε απλώς τη θέση μας και να επικοινωνήσουμε με τους γύρω μας. Γίνεται για να κατηγορήσουμε, για να επιβληθούμε ή για να μειώσουμε το άτομο το οποίο κρίνουμε. Θεωρώντας ότι η γνώμη και τα κριτήριά μας είναι τα σωστά προσβάλλουμε, πληγώνουμε, απομονώνουμε, βάζουμε «ταμπέλες» και προκαλούμε θυμό. Άλλωστε, όταν κρίνουμε τους άλλους βασιζόμαστε στις πράξεις τους ενώ όταν κρίνουμε τον εαυτό μας βασιζόμαστε στις προθέσεις μας. Ας μη ξεχνάμε ότι οι άλλοι μπορούν να γίνουν ο καθρέφτης μας, όσα χαρακτηριστικά μας ενοχλούν στον εαυτό μας και αδυνατούμε να διαχειριστούμε, τα εντοπίζουμε ευκολότερα στους γύρω μας προκαλώντας μας ακόμα μεγαλύτερη αποστροφή. Κρίνουμε για να αισθανθούμε καλύτεροι, να επιβεβαιωθούμε και να συνεχίσουμε να αποκρύπτουμε τα δικά μας άλυτα συναισθήματα.

Πώς μπορούμε να μετατρέψουμε τη κριτική σε μέσο επικοινωνίας;

  • Αναρωτηθείτε για τις σκέψεις σας: επιδιώξτε να βρείτε το συναίσθημα που προκαλείται όταν κρίνετε; Πώς νιώθετε πραγματικά; Πώς το εκφράζετε; Διατυπώνετε την άποψή σας ή προσπαθείτε να ακυρώσετε με κάθε τρόπο κάποιο άλλο άτομο;
  • Δώστε σημασία στη λειτουργική επικοινωνία: η κριτική έχει σημασία όταν εξηγεί και δηλώνει τις σκέψεις, τις θέσεις και τις απόψεις σας. Μου αρέσει κάτι για κάποιο λόγο, δε συμφωνώ με κάτι άλλο για διαφορετική αιτία. Έτσι καταφέρνουμε να επικοινωνήσουμε και να δηλώσουμε τα όριά μας. Όταν όμως, επικεντρώνουμε την προσπάθειά μας στο να κρίνουμε και να κατηγορήσουμε, δεν εξυπηρετείται ο σκοπός της επικοινωνίας αλλά η διάθεση να μειώσουμε το άτομο προκειμένου να καλύψουμε δικές μας ανασφάλειες, ενοχές και μη αποδεκτές πλευρές του εαυτού μας.
  • Επικεντρωθείτε στη συμπεριφορά και όχι στο πρόσωπο: προσπαθήστε να κρίνετε τη συμπεριφορά που σας ενόχλησε και όχι ολόκληρη την προσωπικότητα κάποιου ατόμου. Η κρίση προς το άτομο θα το θέσει σε κατάσταση άμυνας που συνήθως επιτυγχάνεται μέσω της επίθεσης. Αντίθετα, η αναφορά σε συγκεκριμένη συμπεριφορά θα του δώσει τη δυνατότητα να αναρωτηθεί για τη πράξη του χωρίς να αισθανθεί μειονεκτικά.
  • Αποδεχτείτε τη διαφορετικότητα των ανθρώπων: κατανοήστε ότι κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και μοναδικός, το ίδιο και ο τρόπος σκέψης του. Έχει δικαίωμα να διαφέρει, όπως άλλωστε και εμείς. Είναι ανέφικτο να σκέφτονται όλοι με τον δικό μας τρόπο και σίγουρα δεν θα είχε κανένα όφελος. Επωφεληθείτε από τη διαφορετικότητα των ανθρώπων και ανακαλύψτε μια πιθανή διαφορετική οπτική.
  • Συμφιλιωθείτε με τον εαυτό σας: είναι εξαιρετικά χρήσιμο να ανακαλύπτουμε τον εαυτό μας, να μαθαίνουμε από τα λάθη μας και να βελτιώνουμε τα «αδύνατα» σημεία μας. Αναγνωρίστε, όμως στον εαυτό σας το δικαίωμα να κάνει λάθη και να έχει ελαττώματα. Νιώστε αγάπη και σιγουριά για αυτό που είστε και μη μπαίνετε σε συνεχείς συγκρίσεις με τους άλλους που…. έτσι και αλλιώς θα είναι διαφορετικοί!
  • Κάντε κριτική με ενδιαφέρον, ειλικρίνεια, σεβασμό και αγάπη: μετατρέψτε την κριτική σε σύμμαχό σας. Χρησιμοποιήστε την για να εκφραστείτε, να βελτιώσετε όσα δεν σας αρέσουν και όχι για να κατηγορήσετε ή να μειώσετε κάποιο άτομο. Μη ξεχνάτε… η όποια βελτίωση θα έχει αποτέλεσμα και στη δική σας ποιότητα ζωής.
  • Δώστε το χρόνο που χρειάζεται: αν η κριτική σας έχει στόχο τη βελτίωση των καταστάσεων και των σχέσεων, κατανοήστε ότι κάθε αλλαγή θέλει το χρόνο της για να επιτευχθεί.

Να έχετε καλή συνέχεια σε ότι κάνετε!

τάνια

 

Παράλογες ιδέες

blog-εικόνα-παράλογες ιδέεςΟι παράλογες ιδέες ή πεποιθήσεις είναι σκέψεις που καθορίζουν τη συμπεριφορά και την οπτική μας απέναντι στις καταστάσεις, οδηγώντας μας σε αρνητικά συναισθήματα όπως θυμό, άγχος, ενοχές, προκαλούν εμμονές και συντελούν στη μείωση της αυτοεκτίμησης. Συνήθως, στηρίζονται στα «πρέπει» που επιβάλλονται μέσα από το οικογενειακό και το κοινωνικό περιβάλλον και είναι υπεύθυνες για την εμφάνιση συναισθηματικών διαταραχών. Οι σκέψεις αυτές εμφανίζονται χωρίς να μπορούμε να τις ελέγξουμε, επηρεάζουν τον τρόπο που νιώθουμε και το τι κάνουμε. Βασισμένοι σε αυτές εστιάζουμε στην αρνητική πλευρά των γεγονότων, γενικεύουμε κρίνοντας τους εαυτούς μας ή τους άλλους και όχι μεμονωμένα την κατάσταση ή τη συμπεριφορά, μειώνουμε την αξία μας και παρερμηνεύουμε τα συναισθήματά μας.

Ποιες είναι οι παράλογες πεποιθήσεις;

Ορισμένες από τις σκέψεις που μας ταλαιπωρούν και πολλές φορές μας καθηλώνουν σε δυσλειτουργικές συμπεριφορές είναι οι παρακάτω:

  •  Πρέπει να με αγαπούν και να με αποδέχονται οι άλλοι και κυρίως οι «σημαντικοί άλλοι»
  • Πρέπει να πηγαίνουν όλα όπως τα θέλω και τα έχω υπολογίσει
  • Πρέπει να τα κάνω όλα τέλεια
  • Πρέπει να ελέγχω τα πάντα
  • Για να έχω αξία πρέπει να είμαι ικανός σε όλα
  • Όλα πάνε στραβά. Κάθε φορά που προσπαθώ να ορθοποδήσω τυχαίνει κάτι άσχημο
  • Δεν μπορώ να ελέγξω τα συναισθήματά μου

Πώς διαχειριζόμαστε τις παράλογες ιδέες;

  • Αναγνωρίστε την παράλογη σκέψη: προσπαθήστε να εντοπίσετε την παράλογη σκέψη και να τη διερευνήσετε. Αναρωτηθείτε γιατί σκέφτεστε έτσι, από πού προήλθε, σε τι σας ωφελεί να πράττετε σύμφωνα με αυτές τις πεποιθήσεις.
  • Αντικαταστήστε την με μια λογική σκέψη: αν για παράδειγμα σκέφτεστε ότι πρέπει να είστε καλοί σε όλα για να έχετε την εύνοια και την αποδοχή των άλλων αντικαταστήστε τη σκέψη «πρέπει να είμαι καλός σε όλα» με μια πιο λογική και ρεαλιστική πεποίθηση. «Γίνεται να τα κάνω όλα τέλεια;» «Υπάρχει περίπτωση να μη κάνω λάθη ή να γνωρίζω τα πάντα;» «Αν δε γνωρίζω κάτι σημαίνει ότι είμαι ανάξιος και δεν έχω ικανότητες;»
  • Αποφύγετε τις γενικεύσεις: αν κάποια κατάσταση δεν έχει την εξέλιξη που θα επιθυμούσαμε αυτό δε σημαίνει ότι θα συμβαίνει πάντα ή ότι δε μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Αν βιώσουμε μια αποτυχία δε σημαίνει ότι είμαστε αποτυχημένοι και ότι δεν έχουμε καταφέρει σημαντικά πράγματα.
  • Αποδεχτείτε τη κατάσταση και φανείτε ειλικρινείς: όπως συχνά αναφέρεται, δε μπορούμε να σταματήσουμε να νιώθουμε συναισθήματα μπορούμε όμως να μάθουμε να τα διαχειριζόμαστε. Έτσι, αν κάποιος μας κρίνει αυστηρά, αν αποτύχουμε σε μια δουλειά ή σε μια σχέση, αν δεν πάει κάτι όπως το έχουμε υπολογίσει δε σημαίνει ότι εκμηδενίζεται η αξία μας. Δείτε την κατάσταση με ψυχραιμία, εξετάστε τα λάθη και τους διαφορετικούς πιθανούς χειρισμούς που θα μπορούσατε να είχατε επιλέξει και αναγνωρίστε στον εαυτό σας το δικαίωμα να μάθει από αυτά. Καθετί μπορεί να μας εξελίξει και μας δώσει νέες προοπτικές, αρκεί να το κοιτάξουμε από τη σωστή οπτική.
  • Μη ξεχνάτε να εστιάζετε στα θετικά: οι άνθρωποι έχουμε την τάση να εστιάζουμε και να αναφερόμαστε σε ότι δεν πήγε καλά, σε ότι μας ταλαιπώρησε, σε ότι μας δυσκόλεψε. Μέσα σε αυτά τα εμπόδια και τα δύσκολα υπάρχουν καθημερινά πράγματα που πραγματοποιούνται, που πετυχαίνουμε, που καταφέρνουμε. Θυμίστε τα στον εαυτό σας και επιβραβεύστε τον.
  •  Δοκιμάστε μια διαφορετική οπτική: αντί να εστιάσετε τη σκέψη σας στο τι δεν πήγε καλά δοκιμάστε να σκεφτείτε πως μπορείτε να συνεχίσετε από εδώ και πέρα με νέα δεδομένα. Σκεφτείτε τι μάθατε από αυτό που συνέβη. Ανακαλύψτε τα εφόδια που αποκτήσατε μετά την εμπειρία που ζήσατε και χρησιμοποιήστε τα από εδώ και στο εξής.
  • Εκτιμήστε τον εαυτό σας: δοκιμάστε να καταγράψετε θετικά στοιχεία του χαρακτήρα σας και τα επιτεύγματα σας. Επαναλάβετε σε καθημερινή ή εβδομαδιαία βάση. Σκεφτείτε μήπως είστε πολύ καλύτεροι από όσο νομίζετε και κατανοήστε ότι απλά και μόνο η διαφορετικότητα και η μοναδικότητα του καθενός μας κάνουν σημαντικούς και ανεπανάληπτους.

Να είστε καλά και να προσέχετε τον εαυτό σας!

τάνια

 

 

Η έννοια της αυτοεκτίμησης

blog-εικόνα-αυτοεκτίμηση 1Ως αυτοεκτίμηση μπορούμε να ορίσουμε τη συνολική εικόνα του εαυτού. Την αντίληψη που έχουμε για εμάς τους ίδιους, για τις ικανότητές μας, τα ταλέντα μας, την εμφάνισή μας, τα επιτεύγματά μας, τα συναισθήματά μας. Σχετίζεται με την εμπιστοσύνη προς τον εαυτό, την αποδοχή, τον σεβασμό και την εκτίμηση προς εμάς τους ίδιους. Η αυτοεικόνα, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και η αυτογνωσία, δηλαδή η ρεαλιστική ή μη γνώση των δυνατοτήτων και των προσόντων μας λειτουργούν συμπληρωματικά στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης. Διαχωρίζεται σε υψηλή ή χαμηλή αυτοεκτίμηση ανάλογα με την πεποίθηση που υιοθετούμε για την εικόνα μας.

Πολύ σύντομα να αναφέρουμε ότι η αυτοεκτίμηση ξεκινά να αναπτύσσεται από τη βρεφική ακόμα ηλικία και από τις σχέσεις που δημιουργούνται μέσα στη οικογένεια. Οι υποστηρικτικοί γονείς που επαινούν τα παιδιά τους και τους παρέχουν κλίμα ασφάλειας και αγάπης είναι πολύ πιθανό να μεγαλώσουν παιδιά με υψηλότερη αυτοεκτίμηση. Στην αντίθετη περίπτωση, όταν δηλαδή τα συγκρίνουν με «τρίτους», οι οποίοι θεωρούνται καλύτεροι ή πιο επιτυχημένοι, όταν υποτιμούν την προσπάθεια ή γίνονται ιδιαίτερα αυστηροί και επικριτικοί, αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες να καλλιεργήσουν χαμηλότερο αίσθημα αυτοεκτίμησης στα παιδιά τους. Η μετέπειτα πορεία του ατόμου, η συναναστροφή του με φίλους, συμμαθητές, συναδέλφους και η αντιμετώπισή του από το κοινωνικό σύνολο μπορεί να επηρεάσει θετικά ή αρνητικά την ανάπτυξη της αυτοεκτίμησής του.

Στα άτομα που εμφανίζουν χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορούμε να παρατηρήσουμε τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

  • Ανασφάλεια και αίσθημα κατωτερότητας: θεωρούν τον εαυτό τους πάντα χειρότερο από τους άλλους και εστιάζουν στα αρνητικά τους χαρακτηριστικά
  • Ανάγκη για συνεχή επιβράβευση και επιβεβαίωση από άλλα άτομα: αναζητούν την επιβράβευση τρίτων προκειμένου να συνεχίσουν ή να αισθανθούν ικανοποίηση
  • Έντονη απογοήτευση μετά από αρνητική κριτική: σκέφτονται συνεχώς τον αρνητικό σχολιασμό, δυσκολεύονται να τον ξεπεράσουν και τους προκαλεί άγχος
  • Δυσκολία στην έκφραση των συναισθημάτων και των προσωπικών απόψεων: προτιμούν να μην εκφράζουν προσωπικές απόψεις και συναισθήματα για να μην έρθουν σε αντιπαράθεση με τους άλλους
  • Έντονο άγχος και δυσκολία συναναστροφών: δυσκολεύονται να συνάψουν σχέσεις γιατί νιώθουν ότι θα εκτεθούν
  • Δυσκολία να πουν «όχι»: θεωρούν ότι θα δυσαρεστήσουν τους άλλους
  • Εντοπίζουν τα αρνητικά συναισθήματα και την κακή διάθεση των άλλων: νιώθουν ότι δεν είναι οι μόνοι που αισθάνονται άσχημα
  • Προσπαθούν συνεχώς να ευχαριστήσουν τους άλλους: μέσω της αναγνώρισής τους από τρίτους αισθάνονται ότι αξίζουν

Τα άτομα με υψηλή αυτοεκτίμηση χαρακτηρίζονται από τα εξής:

  • Δεν νιώθουν εξαρτημένοι από τους άλλους: υποστηρίζουν τις επιλογές τους και έχουν το θάρρος της γνώμης τους
  • Βιώνουν περισσότερες επιτυχίες: δεν φοβούνται την αποτυχία και διδάσκονται από αυτήν
  • Παίρνουν πρωτοβουλίες και δοκιμάζουν νέα πράγματα: τολμούν να πρωτοπορήσουν αφού αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις πράξεις τους
  • Δέχονται την αρνητική κριτική: έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και αντιλαμβάνονται την κριτική ως ευκαιρία βελτίωσης
  • Δέχονται φιλοφρονήσεις και θετικά σχόλια και ταυτόχρονα τα ανταποδίδουν: νιώθουν ασφαλείς και διαθέτουν αυτογνωσία
  • Αναλαμβάνουν τις ευθύνες που τους αναλογούν: δεν θυματοποιούνται αισθανόμενοι υπεύθυνοι για καθετί αρνητικό
  • Έχουν τον έλεγχο της ζωής τους: διεκδικούν την ευτυχία τους και δεν ενοχοποιούν πάντα άλλους παράγοντες που τους εμποδίζουν να πετύχουν
  • Είναι υπεύθυνοι και ανεκτικοί: διαχειρίζονται καλύτερα τον χρόνο τους, ολοκληρώνουν τις υποχρεώσεις τους και δείχνουν κατανόηση

blog-εικόνα-αυτοεκτίμηση 2Πώς μπορούμε να ενισχύσουμε την αυτοεκτίμησή μας;

Εστιάστε στα θετικά σας στοιχεία: μη βλέπετε μόνο αρνητικές εμπειρίες και αποτυχίες. Κάθε άνθρωπος έχει προτερήματα και αυτά πρέπει να βγάλουμε στην επιφάνεια.

Καταγράψτε τα επιτεύγματα σας: επιχειρήστε να δείτε τις επιτυχίες σας σε κάθε πτυχή της ζωή σας. Η καταγραφή τους θα σας κάνει να τα συνειδητοποιήσετε και να νιώσετε σημαντικοί για όσα πετύχατε.

Προσπαθήστε να εκφράζετε τις ανάγκες σας χωρίς να χρειάζεται να απολογηθείτε: κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και ξεχωριστός. Έχετε το δικαίωμα να θέλετε κάτι χωρίς απαραίτητα να συμφωνούν όλοι οι υπόλοιποι.

Σκεφτείτε πώς θα θέλατε να είστε ή τι θα θέλατε να πετύχετε και βάλτε στόχους: δώστε κίνητρο στον εαυτό σας και επιτρέψτε του τη βελτίωση. Η παραδοχή των μειονεκτημάτων είναι δύναμη και όχι αδυναμία

Ανεξαρτητοποιηθείτε και μη συγκρίνετε τον εαυτό σας με άλλους: έχετε τη δική σας προσωπικότητα και μπορείτε να κάνετε τις δικές σας επιλογές. Εστιάστε στην ευχαρίστηση και στην αίσθηση ελευθερίας που σας δίνει αυτή η οπτική χωρίς να περιμένετε πάντα την επιβεβαίωση των άλλων.

Επιλέξτε τα άτομα που σας περιβάλλουν και βρείτε εκείνους που σας κάνουν να νιώθετε όμορφα: όπου υπάρχει η δυνατότητα επιλογής επιχειρήστε να προσεγγίσετε άτομα που σας αποδέχονται και περνάτε ωραία.

Δείτε τα πράγματα διαφορετικά: δείτε τα αισιόδοξα, δείτε τα θετικά. Κάθε νόμισμα έχει δυο πλευρές, επιμείνετε στη θετική οπτική και επωφεληθείτε από κάθε σας εμπειρία.

Όλοι μας έχουμε βρεθεί τουλάχιστον μια φορά στη ζωή μας σε δύσκολη θέση όπου κλονίζεται η εμπιστοσύνη στις δυνατότητές μας, αναζητούμε την επιβεβαίωση των άλλων ή νιώθουμε αβάσταχτο το βάρος μιας αποτυχίας. Σκεφτείτε αν έχετε «τιμωρήσει» ποτέ τον εαυτό σας για μια αποτυχία κρίνοντας τον αυστηρά ή υποτιμώντας τον. Αν έχετε μπει σε διαδικασία σύγκρισης με άλλους τους οποίους θεωρείτε πολύ καλύτερους και πιο ευτυχισμένους από εσάς. Αν έχετε προσπαθήσει να ανταποκριθείτε στις προσδοκίες τους για να εισπράξετε τα θετικά τους σχόλια. Σκοπός μας δεν είναι να εξαφανίσουμε τα συναισθήματα, ούτε είναι εφικτό να ζούμε μόνο καλές και θετικές καταστάσεις. Το όφελος μας είναι να τα συνειδητοποιούμε, να τα διαχειριζόμαστε και να εξελισσόμαστε. Μη ξεχνάτε ότι επιτυχημένος δεν είναι αυτός που δεν κάνει λάθη, αλλά αυτός που κάνει λάθη και μαθαίνει από αυτά.

Να είστε καλά και να σκέφτεστε θετικά!

τάνια

 

 

Παιδί και επιβράβευση

blog-εικόνα-επιβράβευση παιδιούΠολλές φορές πιστεύουμε ότι το να ζητάμε όλο και περισσότερα από ένα παιδί έχει σαν αποτέλεσμα να το κινητοποιήσουμε για να θέτει συνεχώς νέους στόχους και να τους πραγματοποιεί. Θεωρούμε ότι λέγοντας του «μπράβο» θα επαναπαυθεί και θα σταματήσει την προσπάθεια για την επίτευξη τους. Ίσως πιστέψει ότι έφτασε το μέγιστο των δυνατοτήτων του και δεν χρειάζεται να συνεχίσει. Ικανοποίησε τους σημαντικούς άλλους, κέρδισε την αποδοχή τους άρα μπορεί να χαλαρώσει. Είναι όμως έτσι; Πόσο δίκαιη και πραγματικά εποικοδομητική είναι αυτή η θέση για τα παιδιά; Καταφέρνουμε πράγματι να τα κινητοποιήσουμε και να τους δώσουμε τη δυνατότητα να είναι τα ίδια υπεύθυνα για τις επιλογές τους;

Ασυνείδητα παρατηρούμε πολύ πιο συχνά τη συμπεριφορά ενός παιδιού όταν κάνει κάτι «κακό». Θα ασχοληθούμε περισσότερο μαζί του όταν φέρει χαμηλότερους βαθμούς ή όταν κάνει μια ζημιά. Μπορεί να υψώσουμε τον τόνο της φωνής, να μιλήσουμε περισσότερη ώρα για το συγκεκριμένο γεγονός ή να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση. Η αντίδρασή μας αυτή μεταφέρει στο παιδί το μήνυμα που λέει ότι με την επανάληψη της συγκεκριμένης συμπεριφοράς θα έχει την προσοχή μας. Είναι, λοιπόν φυσικό και επόμενο να θελήσει την ίδια προσοχή την επόμενη φορά και εφόσον η προσοχή κερδίζεται με μη επιθυμητές συμπεριφορές αυτές θα επαναλάβει. Επιπλέον, είναι πιθανό να χάσει την εμπιστοσύνη στον εαυτό του και να συνδέσει κάθε συμπεριφορά με την επιδίωξη της προσοχής από τους γονείς.

Η επιβράβευση ενός παιδιού και η αναγνώριση της προσπάθειάς του μπορεί να έχει θετικότερα αποτελέσματα απ’ότι η μη αναγνώριση και η συνεχής πρόκληση νέων επιδιώξεων. Επιβραβεύοντας το παιδί ενισχύουμε την επανάληψη της επιθυμητής συμπεριφοράς. Δημιουργούμε αίσθημα ασφάλειας και αποδοχής. Φροντίζουμε να τονίσουμε την αξία της προσπάθειας και να ενισχύσουμε το θάρρος του να δοκιμάζει, να μη φοβάται τα λάθη και τις αποτυχίες, να νιώθει υπεύθυνο για τις επιλογές του. Στόχος μας, άλλωστε, είναι η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης του παιδιού ώστε να καταφέρει να ανεξαρτητοποιηθεί, κάνοντας τις δικές του επιλογές στη ζωή, αναγνωρίζοντας το «σωστό» και το «λάθος» και αναλαμβάνοντας την ευθύνη τους.

  • Ο τρόπος που επιβραβεύουμε είναι ανάλογος της πράξης ή της συμπεριφοράς του παιδιού. Είναι σημαντικό να υπάρχει διαβάθμιση στις αντιδράσεις μας γιατί διαφορετικά κινδυνεύουμε να φανούμε υπερβολικοί και μη πιστευτοί. Ο ασυγκράτητος ενθουσιασμός και η υπερβολή σε κάθε επιθυμητή συμπεριφορά του παιδιού μπορεί να το μπερδέψει, να το κάνει να χάσει το μέτρο ή να το αγχώσει. Προτιμήστε να είστε ειλικρινείς και να δείχνετε στο παιδί ότι κάθε πράξη έχει τη δική της αξία.
  • Φροντίστε να μη συνδεθεί η επιβράβευση του παιδιού με την απόκτηση υλικών αγαθών. Π.χ. «οι βαθμοί σου είναι πολύ καλοί, μπορείς να αγοράσεις το παιχνίδι που ζήτησες.» Με τον τρόπο αυτό η σχέση γίνεται ανταλλακτική και το παιδί καταλήγει να πετυχαίνει κάτι όταν θέλει να αποκτήσει ένα δώρο. Η αποδοχή και η κατανόηση των θετικών συνεπειών της συμπεριφοράς του θα του δείξουν το πραγματικό κέρδος που θα έχει με την επανάληψή της.
  • Επιβραβεύστε το παιδί με δραστηριότητες που του αρέσουν π.χ. βόλτα με τους φίλους του, βόλτα στο πάρκο, στο λούνα παρκ ή ακόμα και με δραστηριότητες που συνδυάζουν τον κοινό ελεύθερο χρόνο γονέα και παιδιού. Μοιραστείτε μαζί του τον ελεύθερο χρόνο σας και παίξτε παιχνίδια, επιτραπέζια, δείτε την αγαπημένη σας ταινία, παίξτε ποδόσφαιρο/μπάσκετ ή ακούστε μουσική.
  • Πείτε «μπράβο» στο παιδί διατηρώντας οπτική επαφή και χαμογελώντας. Θα του δώσετε να καταλάβει ότι έχει την προσοχή και το σεβασμό σας. Προτιμήστε να το επιβραβεύσετε άμεσα ώστε το αίσθημα ικανοποίησης να είναι εντονότερο εκείνη τη στιγμή αλλά και να μπορέσει να συνδέσει τη συγκεκριμένη πράξη ή συμπεριφορά με την επιβράβευση.
  • Αποφύγετε την επιβράβευση με ειρωνικό η σαρκαστικό ύφος. Πολλές φορές το επίτευγμα ενός παιδιού και κυρίως του μικρού παιδιού μας φαίνεται πολύ απλό ή ακόμα και αστείο και έτσι καταλήγουμε να λέμε «μπράβο» έχοντας ένα ειρωνικό χαμόγελο και απαξιώνοντας την προσπάθεια του ενώ για το ίδιο αυτό που έκανε είναι κάτι αξιόλογο και σημαντικό. Δώστε του τη δύναμη να συνεχίσει και να μη φοβάται να εξελίσσεται.
  • Διαχωρίστε τη συμπεριφορά από τον χαρακτήρα του παιδιού και μην επιβραβεύετε χρησιμοποιώντας εκφράσεις που φανερώνουν εκβιασμό. Μια συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν κρίνει τον χαρακτήρα ενός παιδιού και το συναίσθημά μας δεν επηρεάζεται από τον αριθμό των επιτυχιών ή των αποτυχιών. Π.χ. «είσαι πολύ καλό παιδί όταν φέρνεις καλούς βαθμούς» «σ’αγαπώ πολύ όταν είσαι υπάκουος» ή αντίθετα «όταν δεν διαβάζεις δεν σ’αγαπώ καθόλου» Αναφερθείτε στη συμπεριφορά και εξηγήστε με σαφήνεια την πράξη που επιβραβεύετε. Π.χ. «κατάφερες να πάρεις πολύ καλούς βαθμούς, μπράβο σου, η προσπάθεια σου ανταμείφθηκε» Μη διστάζετε να εκφράζετε τα συναισθήματά σας και την αγάπη σας ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά του παιδιού. «Σ’αγαπώ» «Είμαι περήφανος για σένα» «Σε πιστεύω»
  • Μη ξεχνάτε να επιβραβεύετε την προσπάθεια και όχι μόνο το αποτέλεσμα. Π.χ. «βλέπω ότι προσπαθείς να τελειώσεις έγκαιρα το διάβασμά σου, μπράβο σου.» «μπράβο που προσπαθείς να μοιραστείς τα παιχνίδια με τα υπόλοιπα παιδιά.» Θα καταφέρετε να ενισχύσετε το παιδί ώστε να μη διστάζει να προσπαθεί και να δοκιμάζει. Δε γίνεται να είμαστε σε όλα τέλειοι και να καταφέρνουμε τα πάντα, αξίζει όμως να προσπαθούμε και να μη φοβόμαστε την αποτυχία. Άλλωστε έτσι θα ανακαλύψουμε τα ταλέντα μας.
  • Προτιμήστε να τονίζετε όσα πέτυχε και όχι αυτά στα οποία δεν τα κατάφερε. Αν για παράδειγμα έχει να λύσει πέντε ασκήσεις και λύσει τις τέσσερις επιβραβεύστε το για τις ασκήσεις που κατάφερε να λύσει «έλυσες τέσσερις ασκήσεις σωστά, μπράβο σου.» αντί να τονίσετε εκείνη στην οποία δεν τα κατάφερε «αυτή την άσκηση την έκανες λάθος»

Επιβραβεύοντας τα παιδιά φροντίζουμε να τους διδάξουμε ποιες είναι οι αποδεκτές και οι επιθυμητές συμπεριφορές αλλά και να εξηγήσουμε τις λογικές συνέπειες που φέρνει κάθε πράξη. Ενισχύουμε την αυτοεκτίμηση προσφέροντας τους την αποδοχή που έχουν ανάγκη ακόμα και μπροστά σε άλλους ανθρώπους και μαθαίνοντάς τα να προσπαθούν. Δεν χρησιμοποιούμε την επιβράβευση για να τους αφαιρέσουμε την πρωτοβουλία ή για να συνδέσουν τη συμπεριφορά τους με την ικανοποίηση των γονιών. Εξάλλου αυτό που επιθυμούμε είναι ανεξάρτητα παιδιά με δικαίωμα επιλογών που έχουν τη συμπαράσταση και την αγάπη των γονιών.

Να είστε καλά και καλή δύναμη!

(Θα ήθελα να ευχαριστήσω τη φίλη και καθηγήτρια Γαλλικών κα Θεοχάρη Έφη καθώς και τους γονείς που συμμετείχαν στη συνάντηση και την κουβέντα που πραγματοποιήσαμε. Η πρωτοβουλία και η εμπειρία τους ήταν πολύτιμη. Σας ευχαριστώ, θα βρίσκομαι στη διάθεσή σας για ιδέες, διορθώσεις, συζητήσεις. Τέλος, θερμά ευχαριστήρια στους αρμόδιους για την ευγενική παραχώρηση της αίθουσας της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Τυρνάβου)

τάνια