Γιατί κρίνουμε;

Η κριτική, όπως και πολλά άλλα «μεμπτά» σημεία του ανθρώπου αποτελούν πτυχές της προσωπικότητάς μας. Ασκούμε κριτική για να διαφοροποιηθούμε, για να κατηγορήσουμε, για να συγκρίνουμε, για να νιώσουμε ισχυροί, για να διορθώσουμε, για να απορρίψουμε. Ο τρόπος, ο χρόνος και ο λόγος για τον οποίο ασκείται η κριτική είναι οι παράμετροι που καθορίζουν αν θα κάνει καλό ή κακό στον εαυτό μας και στις σχέσεις μας. Γιατί όπως καθετί που γίνεται με μέτρο και με σκοπό τη λειτουργική επικοινωνία και ποιότητα ζωής, έτσι και η κριτική μπορεί κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες να φέρει θετικά αποτελέσματα.

Παράλογες ιδέες

Οι παράλογες ιδέες ή πεποιθήσεις είναι σκέψεις που καθορίζουν τη συμπεριφορά και την οπτική μας απέναντι στις καταστάσεις, οδηγώντας μας σε αρνητικά συναισθήματα όπως θυμό, άγχος, ενοχές, προκαλούν εμμονές και συντελούν στη μείωση της αυτοεκτίμησης. Συνήθως, στηρίζονται στα «πρέπει» που επιβάλλονται μέσα από το οικογενειακό και το κοινωνικό περιβάλλον και είναι υπεύθυνες για την εμφάνιση συναισθηματικών διαταραχών. Οι σκέψεις αυτές εμφανίζονται χωρίς να μπορούμε να τις ελέγξουμε και επηρεάζουν τον τρόπο που νιώθουμε και το τι κάνουμε. Βασισμένοι σε αυτές εστιάζουμε στην αρνητική πλευρά των γεγονότων, γενικεύουμε κρίνοντας τους εαυτούς μας ή τους άλλους και όχι μεμονωμένα την κατάσταση ή τη συμπεριφορά, μειώνουμε την αξία μας και παρερμηνεύουμε τα συναισθήματά μας.

Η έννοια της αυτοεκτίμησης

Ως αυτοεκτίμηση μπορούμε να ορίσουμε τη συνολική εικόνα του εαυτού. Την αντίληψη που έχουμε για εμάς τους ίδιους, για τις ικανότητές μας, τα ταλέντα μας, την εμφάνισή μας, τα επιτεύγματά μας, τα συναισθήματά μας. Σχετίζεται με την εμπιστοσύνη προς τον εαυτό, την αποδοχή, τον σεβασμό και την εκτίμηση προς εμάς τους ίδιους. Η αυτοεικόνα, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και η αυτογνωσία, δηλαδή η ρεαλιστική ή μη γνώση των δυνατοτήτων και των προσόντων μας λειτουργούν συμπληρωματικά στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης. Διαχωρίζεται σε υψηλή ή χαμηλή αυτοεκτίμηση ανάλογα με την πεποίθηση που υιοθετούμε για την εικόνα μας.

Παιδί και επιβράβευση

Πολλές φορές πιστεύουμε ότι το να ζητάμε όλο και περισσότερα από ένα παιδί έχει σαν αποτέλεσμα να το κινητοποιήσουμε για να θέτει συνεχώς νέους στόχους και να τους πραγματοποιεί. Θεωρούμε ότι λέγοντας του «μπράβο» θα επαναπαυθεί και θα σταματήσει την προσπάθεια για την επίτευξη τους. Ίσως πιστέψει ότι έφτασε το μέγιστο των δυνατοτήτων του και δεν χρειάζεται να συνεχίσει. Ικανοποίησε τους σημαντικούς άλλους, κέρδισε την αποδοχή τους άρα μπορεί να χαλαρώσει. Είναι όμως έτσι; Πόσο δίκαιη και πραγματικά εποικοδομητική είναι αυτή η θέση για τα παιδιά; Καταφέρνουμε πράγματι να τα κινητοποιήσουμε και να τους δώσουμε τη δυνατότητα να είναι τα ίδια υπεύθυνα για τις επιλογές τους;