Διαχείριση συγκρούσεων μέσα στην οικογένεια

blog-εικόνα-συγκρούσεις στην οικογένειαΣυγκρούσεις μεταξύ των μελών παρουσιάζονται σε κάθε οικογένεια. Η ύπαρξή τους δεν χαρακτηρίζει την ποιότητα των σχέσεων που έχουν δομηθεί καθώς συμβαίνει σε όλους και υποδηλώνουν με ευθύ ή λανθάνοντα τρόπο αιτήματα, επιθυμίες, προσδοκίες, σκέψεις, συναισθήματα. Με άλλα λόγια, κάθε οικογένεια βιώνει συγκρούσεις, πράγμα αναπόφευκτο καθώς απαρτίζεται από ξεχωριστά άτομα που αποτελούν μοναδικές προσωπικότητες. Αυτό που έχει σημασία δεν είναι η αποφυγή των συγκρούσεων αλλά η αποτελεσματική διαχείρισή τους με σκοπό τη βελτίωση καταστάσεων και την εξέλιξη των σχέσεων. Δεν είναι απαραίτητο να επέλθει ρήξη σε μια σχέση αρκεί η σύγκρουση να γίνει αφορμή για να επαναπροσδιοριστούν καταστάσεις και επιθυμίες.

Μια σύγκρουση ξεκινά όταν υπάρχει δυσφορία, απογοήτευση, αίσθημα αδικίας ή ανικανοποίητου, όταν δημιουργούνται αρνητικά συναισθήματα γύρω από μια κατάσταση ή πρόσωπο και αναζητείται η εκτόνωση και η επίλυσή τους. Η συχνότητα και η ένταση των συγκρούσεων είναι οι παράγοντες που πρέπει να συγκεντρώσουν την προσοχή της οικογένειας, καθώς φανερώνουν την αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας, την ύπαρξη ορίων ή ακόμα και την παρουσία ή απουσία σεβασμού. Κάθε οικογένεια διαμορφώνει τις δικές της σχέσεις και αναπτύσσει ξεχωριστούς τρόπους επικοινωνίας που καθορίζουν την ικανοποίηση, τη λειτουργικότητα και τη συναισθηματική εξέλιξη των μελών της.

Ποιοι είναι οι λόγοι που μπορεί να εμποδίσουν την παραγωγικότητα μιας σύγκρουσης; Μέσα στην οικογένεια μπορεί να δημιουργηθούν «συμμαχίες» (π.χ. οι γονείς που επιβάλλουν την άποψή τους στο παιδί, το παιδί με τον ένα γονιό που αγνοούν τον δεύτερο) οι οποίες θα πυροδοτήσουν εντάσεις και συγκρούσεις καθώς έχουν ως συνέπεια την απομόνωση κάποιου μέλους. Η προσπάθεια επικράτησης και ελέγχου οδηγεί σε «μάχη» που σκοπό έχει την ανάδειξη «νικητή» και όχι την επίλυση της σύγκρουσης, την εξομάλυνση των σχέσεων και τη θετική οπτική της κατάστασης. Η κακή ή ανεπαρκής επικοινωνία που επιλέγεται από τα μέλη της οικογένειας επειδή θεωρούν ότι με αυτόν τον τρόπο θα αποφύγουν μεγαλύτερες εντάσεις ή επειδή δεν έχουν μάθει να εκφράζουν το συναίσθημά τους.

Αντίθετα μια σύγκρουση μπορεί να είναι παραγωγική όταν θα φέρει ως αποτέλεσμα την εξεύρεση μιας λύσης αποδεκτής από τα μέλη, η οποία θα τους προσφέρει ικανοποίηση, θα ενισχύσει τα θετικά συναισθήματα, την ασφάλεια και τη σταθερότητα. Μπορεί να σταθεί αφορμή για αναθεώρηση καταστάσεων, επαναπροσδιορισμό στόχων, έκφραση συναισθημάτων, σκέψεων και προβληματισμών, κάλυψη συναισθηματικών αναγκών ή ακόμα και επίτευξη επικοινωνίας.

Τρόποι για αποτελεσματικότερη διαχείριση των συγκρούσεων:

  • Δώστε προσοχή στην ποιοτική και αποτελεσματική επικοινωνία: η επικοινωνία είναι εκείνη που ουσιαστικά καθορίζει την εξέλιξη των σχέσεων. Η ενεργητική ακρόαση, δηλαδή η πραγματική προσπάθεια να ακούσουμε όσα έχει να μας πει ο συνομιλητής χωρίς να διακόπτουμε ή να επιδιώκουμε να επικρατήσει η άποψή μας θα βοηθήσει να κατανοήσουμε το μήνυμά του και τις προθέσεις του. Ο χρόνος που θα επιλέξουμε να επικοινωνήσουμε με κάποιο μέλος της οικογένειας παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο αφού τη στιγμή που κάποιος είναι θυμωμένος, κουρασμένος ή απασχολημένος δεν θα μας ακούσει και δεν θα προσέξει όσα έχουμε να πούμε. Σημαντικό είναι να αναφέρουμε ότι η ποιοτική επικοινωνία πρέπει να είναι επιδίωξη όλων των μελών και να μην βρίσκονται συνεχώς προφάσεις για αποφυγή ή αναβολή της. (π.χ. ο γονιός να είναι διαρκώς απασχολημένος ή κουρασμένος και να αναβάλλει τις συζητήσεις με το παιδί, το παιδί να αντιδρά και να απορρίπτει κάθε προσπάθεια προσέγγισης του γονέα κτλ.)
  • Διαχειριστείτε το θυμό σας και τα αρνητικά συναισθήματα: τη στιγμή της σύγκρουσης ο θυμός είναι κυρίαρχο συναίσθημα δεν αποτελεί όμως αποτελεσματικό σύμβουλο. Εξασκήστε τρόπους χαλάρωσης, πάρτε λίγο χρόνο για να ηρεμήσετε, βγείτε μια βόλτα και επιστρέψτε με λιγότερη ένταση να συνεχίσετε τη συζήτηση.
  • Προσπαθήστε να αποδεχτείτε τη διαφορετικότητα των άλλων: κάθε άτομο είναι μοναδικό, ξεχωριστό και ανεπανάληπτο. Έχει δικαίωμα να διαφοροποιηθεί από τις δικές μας θέσεις και να αναπτύξει δικό του τρόπο σκέψης. Η αποδοχή της προσωπικότητάς του διδάσκει σεβασμό και τονώνει την αυτοεκτίμησή του αφού έτσι μαθαίνει να αναπτύσσεται και να μη κρύβει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του.
  • Επιχειρήστε να είστε άμεσοι: εκφράστε αυτό που νιώθετε χωρίς περιστροφές, εξηγήστε τι είναι αυτό που θέλετε και τι διεκδικείτε. Θα γίνει ευκολότερα αντιληπτό και δεν θα παρεξηγηθούν οι προθέσεις σας.
  • Συζητήστε με τα παιδιά και μην τους αφαιρείτε το δικαίωμα επιλογής: προσπαθήστε να μην επιβάλλετε την άποψή σας και κυρίως χωρίς να εξηγείτε τους λόγους. (π.χ. θα σταματήσεις τις εξωσχολικές δραστηριότητες γιατί πρέπει να διαβάζεις για το σχολείο, δεν θα βγεις έξω γιατί δεν μου αρέσουν οι παρέες σου κτλ.) Καταθέστε το ζήτημα και διδάξτε στο παιδί τεχνικές επίλυσης, εναλλακτικές λύσεις, υποστηρίξτε τη συζήτηση και παροτρύνετέ το να σας μιλήσει για τις επιθυμίες και τα συναισθήματά του.
  • Διδάξτε στα παιδιά την επίλυση των συγκρούσεων και μη δίνετε τις δικές σας λύσεις: πολλές φορές συγκρούσεις προκαλούνται ανάμεσα στα αδέρφια, τα οποία συχνά καλούν τους γονείς τους για να «αποδώσουν δικαιοσύνη» και να πάρουν το μέρος τους. (π.χ. «πες του ότι το παιχνίδι είναι δικό μου», «πες του να μην φωνάζει» κτλ.) Αφήστε τα ίδια να δώσουν λύση, βοηθήστε τα να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους, να συνομιλήσουν, να συνεργαστούν, να βρουν εναλλακτικούς τρόπους διαχείρισης της σύγκρουσης.
  • Καθορίστε το πρόβλημα: προσπαθήστε να μη ξεφύγετε από το θέμα που έχει προκύψει έτσι ώστε να υπάρξετε αποτελεσματικοί.
  • Εξασκήστε την τέχνη της συγχώρεσης: απαλλαγείτε από αρνητικά συναισθήματα και δώστε ώθηση στον εαυτό σας να προχωρήσει μπροστά, κρατώντας μόνο τα μαθήματα που μας δίνει καθετί στη ζωή με σκοπό την αυτοβελτίωση και την επίτευξη μιας λειτουργικής και ευτυχισμένης ζωής.

Να είστε καλά!

τάνια

 

 

Ψυχολογικές συνέπειες της ανεργίας

blog-εικόνα-ανεργίαΗ σύγχρονη ελληνική κοινωνία μεγάλωσε τα παιδιά της με την πεποίθηση της μόνιμης και ανοδικής επαγγελματικής πορείας. Επενδύθηκε κόπος, χρόνος και χρήμα σε σπουδές, προκειμένου να εξασφαλιστούν τα κατάλληλα προσόντα για μια μελλοντική επαγγελματική εξέλιξη. Μια επαγγελματική σταδιοδρομία που μπορεί να ξεκινήσει με χαμηλότερες οικονομικές απολαβές και κατέχοντας κατώτερη θέση στην επαγγελματική ιεραρχία όμως θα εξελιχθεί. Η ανοδική πορεία ήταν δεδομένη και η επαγγελματική εξέλιξη ήταν απλώς θέμα χρόνου να επιτευχθεί. Η οικονομική κρίση ή η κρίση αξιών για πολλούς, ήρθε να ανατρέψει αυτά που θεωρούσαμε δεδομένα και κεκτημένα.

Επιχειρήσεις και καταστήματα επλήγησαν από τα νέα οικονομικά δεδομένα με αποτέλεσμα να κλείσουν και οι εργαζόμενοι να μείνουν άνεργοι. Ο περιορισμός των προσλήψεων στον δημόσιο τομέα αύξησε ακόμα περισσότερο τα ποσοστά ανεργίας αφού έμειναν εκτός πολλά άτομα που υπολόγιζαν σε ενδεχόμενη πρόσληψή τους. Η μείωση των μισθών δημιούργησε την ανάγκη αναζήτησης πολλών και διαφορετικών πηγών εσόδων, δηλαδή πολλοί αναγκάστηκαν να αναζητήσουν δεύτερη και τρίτη δουλειά προκειμένου να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους, πράγμα ιδιαίτερα δύσκολο εφόσον ακόμα και η εύρεση μιας εργασίας έγινε δύσκολη υπόθεση.

Η ανεργία αποτελεί μια κατάσταση που επηρεάζει πολλαπλές πτυχές της καθημερινότητας και εξετάζεται ως ψυχοκοινωνικό φαινόμενο. Ας δούμε ποια είναι μερικά από τα βασικότερα συναισθήματα που βιώνουν τα άτομα:

  • Βιώνουν έντονο άγχος: η αβεβαιότητα που προκαλείται από την έλλειψη εργασίας και οι απαιτήσεις της καθημερινής ζωής αυξάνουν τα άγχος και την ανασφάλεια.
  • Έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση: πολύ συχνά το άτομο αισθάνεται ότι είναι αποκλειστικά δική του ευθύνη η κατάσταση που ζει με αποτέλεσμα να νιώθει ντροπή. Εκλαμβάνει την αδυναμία εύρεσης εργασίας ως προσωπική αποτυχία και νιώθει ο ίδιος ελλιπής.
  • Όσοι ολοκληρώνουν τις σπουδές τους και δυσκολεύονται να βρουν δουλειά παραμένουν/καθηλώνονται στη μαθητική-φοιτητική ζωή: αφενός μεγάλο ποσοστό επιστρέφει στο πατρικό σπίτι διότι αδυνατεί να ανταπεξέλθει στα έξοδα ενός δικού του σπιτιού, αφετέρου ακόμα και αν παραμείνει σε δικό του σπίτι συντηρείται οικονομικά από την πατρική οικογένεια. Σε κάθε περίπτωση, άσχετα με τη βιολογική ηλικία του ατόμου, ο τρόπος ζωής δεν αντιστοιχεί σε εκείνον ενός ενήλικα. Υπάρχει δυσκολία ανεξαρτητοποίησης, αδυνατούν να κάνουν νέο ξεκίνημα και νιώθουν έντονη απογοήτευση
  • Διακόπτονται τα όνειρα και οι προσδοκίες: η ορμή και το θάρρος που προσφέρει το όνειρο εξασθενούν και δίνουν τη θέση τους στην απογοήτευση και την παραίτηση. Οι στόχοι θεωρούνται ουτοπικοί και έτσι χάνεται η διάθεση για προσπάθεια.
  • Αισθάνονται ανίκανοι να συντηρήσουν τον εαυτό τους: νιώθουν εξαρτημένοι οικονομικά και ψυχικά από την πατρική οικογένεια. Το συναίσθημα αυτό γίνεται εντονότερο όταν έχει δημιουργήσει κανείς τη δική του οικογένεια και δεν μπορεί να προσφέρει όσα θα ήθελε.
  • Απομονώνονται κοινωνικά: τα συναισθήματα ντροπής και ενοχής οδηγούν το άτομο στην αποφυγή κοινωνικών επαφών που θα το φέρουν σε δύσκολη θέση όταν η κουβέντα θα στραφεί σε επαγγελματικά ζητήματα. Επιπλέον, η ελλιπής δραστηριοποίηση και η απουσία εναλλαγής παραστάσεων λόγω έλλειψης εργασίας, οδηγούν σε αδράνεια.

Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικότερα τις αρνητικές ψυχολογικές επιπτώσεις της ανεργίας;

Η δυσκολία στην εύρεση εργασίας δε δηλώνει απαραίτητα έλλειψη προσόντων ή ανικανότητα. Πρόκειται για μια δύσκολη περίοδο που όμως μπορούμε να εκμεταλλευτούμε θετικά για να εξελιχθούμε ή να εξετάσουμε πιο σφαιρικά τις επιλογές μας.

  • Εξελίξτε τα προσόντα σας: ας ξεκινήσουμε από τα τυπικά προσόντα… εστιάστε στο αντικείμενο εργασίας που σας ενδιαφέρει και βρείτε πως θα μπορούσατε να εμπλουτίσετε το βιογραφικό σας. Οι επιλογές σήμερα είναι πολλές και όχι απαραίτητα πολύ ακριβές. Ενισχύστε τα προσόντα σας με εξειδικεύσεις που θα σας βοηθήσουν να ξεχωρίσετε αλλά και να γίνετε καλύτεροι στο αντικείμενό σας.
  • Εντοπίστε τα θετικά σας στοιχεία και αναπτύξτε τα: εκτός από τα τυπικά προσόντα ίσως περισσότερο σημαντικές είναι οι προσωπικές και κοινωνικές δεξιότητες. Όλοι έχουμε «δυνατά» στοιχεία που μας κάνουν ξεχωριστούς και ανεπανάληπτους. Τα στοιχεία που απαρτίζουν τον χαρακτήρα μας όπως συνηθίζουμε να λέμε. Εντοπίστε τα, αναπτύξτε τα και μη διστάσετε να τα προβάλλετε δείχνοντας ότι αξίζετε.
  • Δείτε την κατάσταση ρεαλιστικά: θέστε ρεαλιστικούς στόχους. Πιθανά οι αποτυχημένες προσπάθειες για εύρεση εργασίας να προήλθαν λόγω των υπερβολικών ή λανθασμένων στόχων που θέσατε. Βασιστείτε στα προσόντα (τυπικά ή μη) που διαθέτετε αυτή τη στιγμή και μη θεωρήσετε αποτυχία τη θέση που δεν σας ικανοποιεί. Είναι αφορμή για εξέλιξη αρκεί να επιμείνετε στην αρχική σας θέληση.
  • Κινηθείτε έξυπνα. Βρείτε εναλλακτικές διεξόδους: εξετάστε τα ενδιαφέροντά σας και εμπνευστείτε από αυτά. Ο δρόμος δεν είναι ένας, σίγουρα υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές. Αξιοποιήστε τα προσόντα σας και δημιουργήστε.
  •  Οργανωθείτε: δημιουργήστε μια ρουτίνα ώστε να ενημερώνεστε συχνά για τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας και προσπαθήστε να ενισχύσετε το κοινωνικό σας δίκτυο. Ποτέ δεν ξέρετε πόσο χρήσιμη μπορεί να σας φανεί μια πληροφορία ή μια ιδέα ενός φίλου.
  • Προσφέρετε εθελοντική εργασία: δεν θα σας αποφέρει οικονομικά οφέλη όμως θα νιώσετε ικανοποίηση, θα γεμίσετε τον ελεύθερο χρόνο σας και θα παραμείνετε ενεργοί μέσω αυτής της δραστηριοποίησης. Επιπλέον, ας μη ξεχνάμε ότι θα βοηθήσετε άλλους ανθρώπους που ίσως βρίσκονται σε δυσκολότερη κατάσταση.
  • Πιστέψτε στον εαυτό σας: βγείτε δυνατοί από τις αποτυχίες και δείτε τα μαθήματα που κάθε εμπειρία μας προσφέρει. Αγαπήστε τον εαυτό σας, εκτιμήστε τον και δείξτε όλο αυτό το συναίσθημα στους άλλους.

Ο χρόνος που κάποιος δεν εργάζεται δεν είναι απαραίτητα χαμένος χρόνος, είναι αφορμή για αναδόμηση και επαναπροσδιορισμό των στόχων. Σε εμάς έγκειται ο τρόπος που θα «κοιτάξουμε» κάθε κατάσταση. Ας επιλέξουμε τη δημιουργική και θετική ματιά.

Να είστε καλά, καλή δύναμη!

(Η ανεργία πλήττει μεγάλο μέρος του πληθυσμού και αποτελεί αντικείμενο συζήτησης των περισσοτέρων. Μέσα από μια τέτοια συζήτηση προέκυψε η ιδέα του συγκεκριμένου άρθρου και για αυτή την ιδέα θα ήθελα να ευχαριστήσω την καθηγήτρια Αγγλικών και φίλη μου κα Άννα Πάντσιου)

τάνια