Βαθμοθηρία και άγχος εξετάσεων

Η εισαγωγή σε κάποιο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα αποτελούσε και αποτελεί κοινό στόχο και όνειρο της πλειοψηφίας γονέων και μαθητών. Η απόκτηση του πολυπόθητου Πανεπιστημιακού Πτυχίου θα εξασφάλιζε επαγγελματική αποκατάσταση, ανταγωνιστικότητα στον επαγγελματικό στίβο αλλά και κύρος, σεβασμό και κοινωνική αποδοχή. Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα ο αριθμός των πτυχιούχων αυξήθηκε σημαντικά καθιστώντας την αξία του Πτυχίου ανεπαρκή και απαραίτητη την απόκτηση Μεταπτυχιακού ή ακόμα και Διδακτορικού Τίτλου. Σήμερα, προπτυχιακά και μεταπτυχιακά διπλώματα δεν εξασφαλίζουν απαραίτητα την είσοδο στον επαγγελματικό χώρο, όμως παραμένουν προτεραιότητα στις σκέψεις μαθητών και γονέων.

Άγχος

Το άγχος πηγάζει από το πρωταρχικό συναίσθημα του φόβου. Δημιουργείται όταν φοβόμαστε πως δεν θα πετύχουμε τους στόχους που θέσαμε, όταν φοβόμαστε ότι θα χάσουμε κάτι, ότι δεν θα είμαστε επιθυμητοί και αρεστοί από τους άλλους, ότι θα πληγωθούμε ή ότι θα χάσουμε τον έλεγχο του εαυτού και των πράξεων μας. Ανήκει στην κατηγορία των δυσάρεστων συναισθημάτων, αφού «καθρεφτίζεται» αρνητικά ακόμα και στο σώμα μας. Η καρδιά χτυπάει εντονότερα, το στομάχι σφίγγεται, τα χέρια ιδρώνουν, κουραζόμαστε εύκολα, είμαστε ανήσυχοι, υπερκινητικοί, αισθανόμαστε πονοκέφαλο, διαταράσσεται ο ύπνος και η διατροφή. Στην πραγματικότητα, όμως, κανένα συναίσθημα δεν είναι αρνητικό. Το στοιχείο που προκαλεί δυσφορία είναι η διαχείριση που κάνουμε στα συναισθήματά μας και ο βαθμός στον οποίο τα συναισθήματα έχουν επηρεάσει την ποιότητα της καθημερινότητάς μας.

Εξωλεκτική επικοινωνία ή αλλιώς γλώσσα του σώματος

Η εξωλεκτική ή μη λεκτική επικοινωνία είναι η επικοινωνία που επιτυγχάνεται χωρίς την ανταλλαγή λεκτικών μηνυμάτων. Επηρεάζει τη συμπεριφορά, τα συναισθήματα και τη νοητική κατάσταση κάποιου άλλου μέσω μη λεκτικών καναλιών. Αν σκεφτούμε πως η πρώτη εντύπωση για κάποιον σχηματίζεται πολύ πριν εκείνος μιλήσει, θα κατανοήσουμε τη σημασία και τη δύναμη της μη λεκτικής επικοινωνίας. Το μεγαλύτερο ποσοστό επικοινωνίας επιτυγχάνεται μέσω μη λεκτικών αντιδράσεων, αφού οι εκφράσεις του προσώπου και του σώματος «προδίδουν» τις προθέσεις, ενώ οι λέξεις επιλέγονται συνειδητά για κάθε περίσταση. Ο άνθρωπος, άλλωστε, από την αρχή της ζωής του ακόμα επικοινωνεί εξωλεκτικά. Η ανάπτυξη του λόγου έρχεται σε επόμενα στάδια. Ο τρόπος επικοινωνίας καθορίζει την ποιότητα των σχέσεων και την ικανοποίηση που θα αντλήσουμε από αυτές.

Φοβίες

Ο φόβος αποτελεί πρωταρχικό συναίσθημα του ανθρώπου. Αναπτύχθηκε για να τον προστατεύει από κινδύνους και απειλητικές καταστάσεις. Θα λέγαμε ότι ο άνθρωπος έχει γονιδιακά κωδικοποιημένους κάποιους βασικούς φόβους που σχετίζονται με το ένστικτο επιβίωσης και την εξέλιξή του, όπως για παράδειγμα το τσίμπημα του φιδιού που αποτελούσε θανάσιμο κίνδυνο. Είναι ένα δυσάρεστο συναίσθημα που αισθανόμαστε μπροστά σε μια πραγματική απειλή ή κίνδυνο, πρόκειται όμως για φυσική αντίδραση του οργανισμού. Πραγματοποιούνται σωματικές αντιδράσεις όπως αύξηση των καρδιακών παλμών, γρήγορη αναπνοή, τρέμουλο, σφίγγονται οι μυς, ανοίγουν τα μάτια και εντείνεται η προσοχή. Ο οργανισμός προετοιμάζεται για κατάσταση πάλης-φυγής. Με την απομάκρυνση της απειλής ο φόβος υποχωρεί.

10 Οκτωβρίου – Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας

«Αποφάσισα να είμαι ευτυχισμένος επειδή κάνει καλό στην υγεία.» Βολταίρος, 1694-1778, Γάλλος φιλόσοφος & συγγραφέας

Αναβλητικότητα

Αναβλητικότητα σημαίνει να καθυστερούμε, να αναβάλλουμε σκόπιμα κάτι το οποίο πρέπει ή χρειάζεται να γίνει. Μπορεί να σχετίζεται με οποιαδήποτε δραστηριότητα που μας φαίνεται κουραστική, βαρετή, φορτική. Έχει συμβεί σε όλους κάποιες φορές να καθυστερούμε ή να αναβάλλουμε την ολοκλήρωση κάποιας δουλειάς. Τα άτομα, όμως, που χαρακτηρίζονται ως «αναβλητικά» τείνουν να αναβάλλουν συστηματικά ακόμα και καθημερινές δραστηριότητες καθιστώντας δυσλειτουργική την οργάνωση της ζωής τους. Όλα όσα έχουν να κάνουν συσσωρεύονται προκαλώντας τους επιπλέον πίεση και άγχος, δυσκολεύουν τις δραστηριότητές τους και συχνά τους καθιστούν αναξιόπιστους απέναντι στους άλλους, τους φορτίζουν με τύψεις και αίσθημα ανεπάρκειας.

Διαχείριση θυμού

Ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα που γεννιέται όταν θέλουμε να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας ή όταν νιώθουμε ότι κάποιος μας επιτίθεται. Λόγω της κατάστασης που μπορεί να βρεθούμε όταν θυμώνουμε συνηθίζουμε να θεωρούμε το θυμό ως κάτι «κακό», κάτι που πρέπει να αποφεύγεται ή να αποκρύπτεται. Δεν είναι, όμως το συναίσθημα κακό. Άλλωστε, ο ρόλος των συναισθημάτων είναι να μας προειδοποιούν για κάτι που βιώνουμε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Εκείνο που μπορεί να μας οδηγήσει σε αδιέξοδο, να μας κάνει να νιώσουμε άσχημα, να μας φέρει σε δύσκολη θέση ή να προκαλέσει αρνητικές συνέπειες είναι η διαχείριση των συναισθημάτων μας.

Σχολική φοβία

Η Σχολική φοβία συγκαταλέγεται στις αγχώδεις διαταραχές και εκφράζεται με έντονο, παράλογο φόβο και άρνηση του παιδιού να πάει στο σχολείο. Συνήθως εμφανίζεται κατά την πρώτη επαφή του παιδιού με το σχολικό περιβάλλον, δηλαδή στον παιδικό σταθμό αλλά μπορεί να συνεχιστεί και αργότερα με αποκορύφωμα έκφρασής της στη Β΄ τάξη του Δημοτικού. Είναι χρήσιμο να διαχωρίσουμε τη σχολική φοβία από τους φυσιολογικούς φόβους που αισθάνεται το παιδί κατά την προσαρμογή του σε ένα καινούριο και άγνωστο περιβάλλον, όπως είναι το σχολείο. Οι φόβοι εκείνοι υποχωρούν μετά τις πρώτες εντυπώσεις, είτε εμφανίζονται μπροστά σε ένα πραγματικά φοβικό ερέθισμα όπως μπορεί να είναι η επιθετική συμπεριφορά άλλων παιδιών ή η υπερβολικά επικριτική στάση του δασκάλου. Αντίθετα, η σχολική φοβία επιμένει και μετά τον πρώτο καιρό, φανερώνοντας δυσανάλογα υπερβολικό φόβο για το σχολείο, από το οποίο το παιδί δεν κινδυνεύει πραγματικά.