Όταν τα παιδιά «δοκιμάζουν» τα όρια των γονιών

blog-εικόνα-τα παιδιά δοκιμάζουν τα όρια των γονιώνΜπροστά σε ένα μικρό παιδί τα κυρίαρχα συναισθήματα του γονέα είναι εκείνα της αγάπης, της στοργής, της φροντίδας, της συμπάθειας, της χαράς. Με την ίδια ευκολία, όμως, τα συναισθήματα αυτά μπορούν να μετατραπούν στιγμιαία σε εκνευρισμό, ένταση, φωνές και σπασμένα νεύρα. Η χαρά και η γαλήνη που προκαλούν τα παιδικά χαμόγελα δίνουν τη θέση τους στη κούραση και την εξάντληση. Η ψυχραιμία χάνεται και λίγες στιγμές ηρεμίας φαίνονται ως η μόνη λύση. Κρίνει αυτή η εναλλαγή συναισθημάτων την ποιότητα του γονέα; Πότε συμβαίνουν όλα αυτά; Είναι φυσιολογικό να σκεφτόμαστε έτσι; Τι μπορούμε να κάνουμε;
Οι καθημερινές υποχρεώσεις, οι απαιτήσεις για την ανατροφή των παιδιών, η κούραση της ημέρας μπορούν να πυροδοτήσουν τέτοιες συμπεριφορές που μας «βγάζουν εκτός ορίων». Οι γονείς δεν παύουν να είναι άνθρωποι και να καταβάλλονται από αρνητικά συναισθήματα, από σωματική ή ψυχική εξάντληση. Πολλοί είναι οι λόγοι που μπορούν να οδηγήσουν σε μια έντονη αντίδραση, άλλοτε σχετίζονται με τη συμπεριφορά του παιδιού άλλοτε με τη προσωπική καθημερινότητα του γονέα. Δεν θα προκαλέσουν φθορές στον ψυχισμό του παιδιού αν αντιμετωπίζονται με αγάπη, ειλικρίνεια και με λειτουργικότερη διαχείριση των έντονων συναισθημάτων. Κάτι τέτοιο, άλλωστε δεν θα βοηθήσει μόνο στην ομαλότερη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού αλλά και στην επίτευξη μιας πιο ήρεμης καθημερινότητας του γονέα.
Πως μπορούμε να διαχειριστούμε τις έντονες στιγμές που τα παιδιά δοκιμάζουν τα όριά μας;

  • Προσπαθήστε να τα ακούσετε: δείξτε του εσείς τον τρόπο. Αν το ακούσετε θα σας ακούσει. Είναι πιθανό κάποιες συμπεριφορές του να έχουν σκοπό τη προσοχή σας. Ιδιαίτερα αν συνειδητοποιήσει ότι του δίνετε προσοχή όταν κάνει κάποια ζημιά. Δώστε του λίγο χρόνο και όση περισσότερη προσοχή μπορείτε για να εκφράσει αυτά που νιώθει και να καταφέρει να διερευνήσει πιθανές λύσεις. Στραφείτε προς το μέρος του, κοιτάξτε το στα μάτια, σεβαστείτε όσα λέει ακόμα και αν σας ακούγονται απλά.
  • Ελέγξτε τα δικά σας μέσα επικοινωνίας: πως εκφράζεστε; Πως είναι ο τόνος της φωνής σας; Τι λέει η γλώσσα του σώματός σας; Ασχολείστε κυρίως με άλλα πράγματα όταν σας μιλάει; Καταφέρνετε να του μεταδώσετε σιγουριά αλλά και ενθάρρυνση για την προσπάθειά του; Αποπνέετε τη σταθερότητα και την αυτοπεποίθηση που σκοπό έχουν να του δείξουν τα όριά του;
  • Αποφύγετε τις επαναλήψεις στα λόγια και καταφύγετε στις λογικές συνέπειες των πράξεών του: εξηγήστε στο παιδί αυτό που πρέπει να κάνει με απλές, σύντομες εκφράσεις και προσπαθήστε να μην ανεβάζετε τον τόνο της φωνής σας. Αν δεν υπακούσει μπορείτε να καταφύγετε στις λογικές συνέπειες της πράξης του. Για παράδειγμα «αν δεν τελειώσεις με το συμμάζεμα των παιχνιδιών σου δεν μπορείς να βγεις για παιχνίδι» Είναι λογικό να γνωρίζει ότι αν δεν ολοκληρώσει τη δουλειά του δεν θα έχει χρόνο για να παίξει. Αντίθετα αν του απαγορέψετε να παίξει επειδή δεν έφαγε η τιμωρία δεν έχει λογική συνέπεια και παίρνει εκδικητικό χαρακτήρα. Δεν ωφελεί να επαναλαμβάνετε κάτι αποκλειστικά στα λόγια χωρίς να δράσετε γιατί είναι πιθανό να μη σας πάρει σοβαρά και να θεωρήσει ότι όσα λέτε δεν έχουν καμία σημασία.
  • Προσπαθήστε να εστιάσετε στη συμπεριφορά και όχι στο συνολικό χαρακτήρα του παιδιού: εξηγήστε του ποια συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή και θέστε τα όρια που έχει και το παιδί ανάγκη αλλά αποφύγετε να το χαρακτηρίσετε σαν προσωπικότητα.
  • Θυμηθείτε την αγάπη που έχετε για το παιδί και σκεφτείτε πόσο πολύ αξίζει η προσπάθειά σας: εκείνες τις στιγμές που χάνετε την ψυχραιμία σας προσπαθήστε να επιστρατεύσετε τη λογική σας και να δείτε το τελικό όφελος της πιο ψύχραιμης στάσης σας για τον εαυτό σας αλλά και για τη σχέση σας με το παιδί. Μεγαλώνετε έναν ξεχωριστό άνθρωπο, του διδάσκετε καθημερινά νέα πράγματα, ζείτε και δίνετε αγάπη, διαμορφώνετε δεσμούς και προσωπικότητες. Όλα αυτά απαιτούν κόπο αλλά αξίζουν κάθε προσπάθεια.
  • Αναγνωρίστε τα δικά σας όρια: προσπαθήστε να δείτε όλες τις παραμέτρους που σας προκαλούν θυμό και εκνευρισμό. Ίσως να είστε φορτισμένοι και από άλλες υποχρεώσεις ή από σχέσεις με άλλους ανθρώπους. Επιδιώξτε να αποστασιοποιηθείτε, να βρίσκετε στιγμές για να χαλαρώσετε ή να κάνετε πράγματα που σας ευχαριστούν και σας γεμίζουν ως άτομο. Επιτρέψτε στον εαυτό σας να κάνει ένα διάλειμμα για να ηρεμήσετε.
  • Προετοιμαστείτε και δεσμευτείτε από πριν: δοκιμάστε να προετοιμάσετε τον εαυτό σας για την επόμενη φορά που τα παιδιά θα καταφέρουν να σας «βγάλουν από τα ρούχα σας» και δεσμευτείτε ότι θα προσπαθήσετε να ελέγξετε συνειδητά την αντίδρασή σας. Σιγά-σιγά η νέα συμπεριφορά θα αυτοματοποιηθεί και δεν θα είναι τόσο δύσκολο να την ελέγξετε.
  • Απολογηθείτε αν συνειδητοποιήσετε ότι έχετε κάνει λάθος: είναι ένα από τα πιο σημαντικά μαθήματα που μπορείτε να διδάξετε στα παιδιά σας. Αποτελεί ένδειξη δύναμης να αναγνωρίζετε ότι δεν συμπεριφερθήκατε σωστά και έχετε μετανιώσει ακόμα και αν είναι πολλοί εκείνοι που πιστεύουν ότι πρόκειται για μια πολύ καλή ευκαιρία να σας εκμεταλλευτούν τα παιδιά για να περάσουν το δικό τους. Είναι σημαντικό να γνωρίζουν ότι οι γονείς είναι άνθρωποι που μπορεί να κάνουν λάθη, έχουν όμως τη δύναμη να τα παραδέχονται και να τα βελτιώνουν.
  • Φροντίστε τον εαυτό σας: συνειδητοποιήστε ότι είστε άνθρωποι με τις δικές σας ανάγκες αλλά και αδυναμίες. Έχετε το δικαίωμα του λάθους γιατί μόνο έτσι μαθαίνουμε. Αποφύγετε να καταδικάσετε τον εαυτό σας και να γεμίσετε ενοχικά συναισθήματα. Χρησιμοποιήστε λάθος χειρισμούς του παρελθόντος για να σας διδάξουν βελτιωμένους τρόπους αντιμετώπισης μιας νέας έντασης. Και να θυμάστε….. με την ορθότερη διαχείριση του θυμού σας βελτιώνετε τη ποιότητα της καθημερινότητάς σας και διδάσκετε το ίδιο στα παιδιά σας.

Να είστε καλά!

τάνια

Σχολική φοβία

blog-εικόνα-σχολική φοβίαΗ Σχολική φοβία συγκαταλέγεται στις αγχώδεις διαταραχές και εκφράζεται με έντονο, παράλογο φόβο και άρνηση του παιδιού να πάει στο σχολείο. Συνήθως εμφανίζεται κατά την πρώτη επαφή του παιδιού με το σχολικό περιβάλλον, δηλαδή στον παιδικό σταθμό αλλά μπορεί να συνεχιστεί και αργότερα με αποκορύφωμα έκφρασής της στη Β΄ τάξη του Δημοτικού. Είναι χρήσιμο να διαχωρίσουμε τη σχολική φοβία από τους φυσιολογικούς φόβους που αισθάνεται το παιδί κατά την προσαρμογή του σε ένα καινούριο και άγνωστο περιβάλλον, όπως είναι το σχολείο. Οι φόβοι εκείνοι υποχωρούν μετά τις πρώτες εντυπώσεις, είτε εμφανίζονται μπροστά σε ένα πραγματικά φοβικό ερέθισμα όπως μπορεί να είναι η επιθετική συμπεριφορά άλλων παιδιών ή η υπερβολικά επικριτική στάση του δασκάλου. Αντίθετα, η σχολική φοβία επιμένει και μετά τον πρώτο καιρό, φανερώνοντας δυσανάλογα υπερβολικό φόβο για το σχολείο, από το οποίο το παιδί δεν κινδυνεύει πραγματικά.

Ποια είναι τα συμπτώματα που φανερώνουν ότι ένα παιδί υποφέρει από σχολική φοβία;

  • Εμφανίζονται σωματικά συμπτώματα (ψυχοσωματικές διαταραχές) όπως πονοκέφαλος, κοιλόπονος, πονόλαιμος, ναυτία, διάρροια, τάση για εμετό. (Στις περιπτώσεις που υπάρχουν έντονες σωματικές ενοχλήσεις καλό είναι να αποκλείονται πρωτίστως παθολογικά αίτια, ώστε να είμαστε βέβαιοι ότι πρόκειται για ψυχολογικής φύσεως ζητήματα.)
  • Πιθανά να υπάρχουν συχνοί νυχτερινοί εφιάλτες, νυχτερινή ενούρηση ή εγκόπριση.
  • Την ώρα που το παιδί πρέπει να φύγει για το σχολείο γίνεται επιθετικό, νευρικό, έχει έντονα ξεσπάσματα θυμού.
  • Ζητά επίμονα τους γονείς του κατά τη παραμονή του στο σχολικό περιβάλλον.
  • Συνήθως τα συμπτώματα υποχωρούν όταν πρόκειται για άλλες δραστηριότητες ή κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου. Αντίστοιχα, γίνονται εντονότερα το πρωί πριν το σχολείο, το βράδυ της Κυριακής ή το πρωί της Δευτέρας που σηματοδοτούν την έναρξη της εβδομάδας, τους μήνες που ξεκινά η νέα σχολική χρονιά ή επιστρέφουν μετά από διακοπές.

Αιτίες που ευθύνονται για την ανάπτυξη σχολική φοβίας

Είναι πολύ συχνό το παιδί να παραπονιέται για διάφορους λόγους που το αποτρέπουν από τα να πάει στο σχολείο όπως:

  • Έντονο άγχος για το αν θα τα καταφέρει στα μαθήματα
  • Δυσκολία στην κατανόηση των μαθημάτων ή στον τρόπο διδασκαλίας που χρησιμοποιεί ο δάσκαλος
  • Μαθησιακές δυσκολίες
  • Ανησυχία για το αν θα γίνει αποδεκτό και συμπαθές από τους συμμαθητές
  • Φόβος για το μεγάλο σχολικό κτίριο

Οι παραπάνω αιτίες αποτελούν συνήθως, τρόπους αποφυγής του σχολικού περιβάλλοντος χωρίς όμως να σημαίνει ότι δεν είναι πραγματικοί. Υπάρχει περίπτωση πράγματι το παιδί να αντιμετωπίζει διάφορες δυσκολίες που καθιστούν την παραμονή του στο σχολείο δυσάρεστη. Σε κάθε περίπτωση είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να υπάρχει συζήτηση μαζί του, ώστε να του δίνεται η δυνατότητα να εκφράζει τα συναισθήματά του και να μαθαίνει να τα διαχειρίζεται. Όταν, όμως αναφερόμαστε σε σχολική φοβία, τα αίτια βρίσκονται στη δομή της οικογένειας και στους συναισθηματικούς δεσμούς που έχουν αναπτυχθεί ανάμεσα στα μέλη της, καθώς και στην αυτοεκτίμηση που έχει αναπτύξει το παιδί. Έτσι, επικεντρωνόμαστε στις εξής αιτίες:

  • Έντονη προσκόλληση του παιδιού στους γονείς και κυρίως στη μητέρα. Δημιουργείται ισχυρό άγχος και τρόμος όταν πρόκειται να απομακρυνθεί, υπάρχουν φόβοι ότι κάτι άσχημο θα συμβεί όσο εκείνο βρίσκεται στο σχολείο.
  • Δυσλειτουργική οικογένεια όπου διάφορα προβλήματα απασχολούν το παιδί προκαλώντας του φόβο, ενοχή ακόμα και ντροπή. Η παραμονή στο σχολείο του δίνει την εντύπωση ότι τα προβλήματα στο σπίτι θα διογκωθούν.
  • Έντονο άγχος και πανικός από την πλευρά των γονιών που μεταδίδονται στο παιδί. Οι γονείς δεν ελέγχουν το δικό τους άγχος και την ανησυχία για την προσαρμογή του παιδιού στο σχολείο με αποτέλεσμα να υιοθετείται το ίδιο συναίσθημα από το παιδί.
  •  Ελλιπής κοινωνικότητα των γονιών και μη κάλυψη των δικών τους προσωπικών αναγκών. Αναφερόμαστε σε γονείς που σχετίζονται δύσκολα με άλλους ανθρώπους, είναι ιδιαίτερα κλειστοί και αποφεύγουν τις κοινωνικές συναναστροφές. Η κοινωνικοποίηση του παιδιού και η ομαλή ένταξή του στο σχολικό περιβάλλον θα είναι εξίσου δύσκολη.
  • Τραυματικό γεγονός μέσα στην οικογένεια (θάνατος, διαζύγιο, ασθένεια κτλ.)
  • Υπερβολική προστασία των γονιών
  • Υπερβολική πίεση και προσδοκίες

Τρόποι αντιμετώπισης

  • Εντοπίστε τα ακριβή συναισθήματα του παιδιού και τις αιτίες που τα προκάλεσαν: με υπομονή και επιμονή αξίζει να διερευνηθούν τα ακριβή συναισθήματα του παιδιού και οι αιτίες που τα προκάλεσαν ώστε να κατανοήσετε από πότε ξεκίνησε να αισθάνεται έτσι, τι το φοβίζει, αν οι αιτίες βρίσκονται στις βαθμολογικές επιδόσεις του, στις σχέσεις του με τους συμμαθητές, στο σχολείο γενικότερα ή στη σχέση του με εσάς.
  • Συζητήστε με το παιδί: ώστε να νιώσει την ασφάλεια ότι μπορεί να μιλήσει για τα πραγματικά του συναισθήματα και τους λόγους που το απομακρύνουν από το σχολείο. Μπορείτε να το παροτρύνετε να σας μιλήσει για το πώς πέρασε τη μέρα του, ποιες είναι οι δραστηριότητες του στο σχολείο, τι του αρέσει και τι όχι.
  • Φροντίστε την κοινωνικοποίηση του: είτε με τη συμμετοχή του σε εξωσχολικές ομάδες (αθλητισμός, μουσική, χοροί, ομάδες δημιουργικότητας) είτε με ενθάρρυνση για επιπλέον συναναστροφή με τους συμμαθητές του (επίσκεψη σε σπίτι συμμαθητή για παιχνίδι ή κοινωνική εκδήλωση, παιχνίδι στο πάρκο της γειτονιάς)
  • Επιβραβεύστε το και εκδηλώστε το ενδιαφέρον και τη στοργή σας: ενισχύστε την αυτοεκτίμηση του παιδιού σας φανερώνοντας ρεαλιστικές προσδοκίες και εκδηλώνοντας τη χαρά και την ικανοποίηση για όσα πετυχαίνει χωρίς να περιμένετε πάντα κάτι μεγαλύτερο ή καλύτερο.
  • Ελέγξτε το δικό σας άγχος και πανικό: πιστέψτε στις δυνατότητες και ικανότητες του παιδιού σας και επιτρέψτε του να έχει την αγωνία των πρώτων ημερών. Δεν είναι ανάγκη να πανικοβάλλεστε για το αν θα τα καταφέρει. Κάντε μαζί του τις προετοιμασίες για την έναρξη της σχολική χρονιάς, επισκεφθείτε μαζί του το χώρο του σχολείου, μιλήστε του για τις καινούριες εμπειρίες που το περιμένουν. Αντιμετωπίστε και εσείς την ιδέα του καινούριου με ενθουσιασμό και ευχάριστη προσμονή αντί για άγχος, πανικό και φόβο.
  • Συνεργαστείτε με τον δάσκαλο: συζητήστε μαζί του για το πώς βλέπει το παιδί στο σχολείο και ενημερώστε τον για τις σκέψεις και τις ανησυχίες σας. Προσπαθήστε να βρείτε τρόπους που θα ωφελήσουν το παιδί και θα το κάνουν να νιώθει όμορφα και ασφαλές και στα δυο περιβάλλοντα, στο σχολείο και στο σπίτι.

Να έχετε μια όμορφη, δημιουργική και ομαλή σχολική χρονιά!

τάνια

 

Ζήλια μεταξύ αδερφών

blog-εικόνα-ζήλια στα αδέρφιαΗ ζήλια είναι ένα συναίσθημα, δυσάρεστο τις περισσότερες φορές, το οποίο αισθανόμαστε όταν επιθυμούμε κάτι που δεν έχουμε ή που έχουμε χάσει. Έτσι, λοιπόν, ζήλια μπορεί να προκληθεί ανάμεσα στα αδέρφια όταν η προσοχή, το ενδιαφέρον , η στοργή και τα παιχνίδια των γονιών στρέφονται στο ένα παιδί ή όταν έτσι αισθάνεται το ίδιο. Δεν πρόκειται για κάτι κακό, το οποίο δεν πρέπει να νιώθουμε, αλλά για κάτι δυσάρεστο, το οποίο μπορούμε να διαχειριστούμε και να περιορίσουμε. Τις περισσότερε φορές, συναντάμε τη ζήλια ανάμεσα στα αδέρφια στα πρώτα χρόνια της ζωής τους και ιδιαίτερα με τον ερχομό του δεύτερου παιδιού. Το γεγονός ότι ένα μωρό διεκδικεί την προσοχή των γονιών, έχει ανάγκη τη στοργή και τη φροντίδα τους, χρειάζεται χρόνο και προστασία, είναι πρωτόγνωρα συναισθήματα για ένα παιδί που έρχεται αντιμέτωπο με αυτήν την κατάσταση.

Πώς μπορεί να εκδηλωθεί η ζήλια;

  • Με επιθετικές συμπεριφορές (είτε λεκτικά είτε εξωλεκτικά): το παιδί συμπεριφέρεται νευρικά, ενδέχεται να φωνάζει ή να πετάει πράγματα, δεν υπακούει σε αυτά που του λένε οι γονείς του, κάνει αταξίες και πράγματα που γνωρίζει ότι δεν πρέπει να κάνει, επιτίθεται στο μικρότερο αδερφάκι ή μιλάει άσχημα για εκείνο.
  •  Με παλινδρόμηση σε προηγούμενα στάδια ανάπτυξης: επιστρέφει και υιοθετεί συμπεριφορές που χαρακτηρίζουν παιδιά μικρότερης ηλικίας. Μπορεί να μιλάει μωρουδιακά, να ζητάει επίμονα αγκαλιές και χάδια, να υποστηρίζει ότι δεν καταλαβαίνει ή ότι δεν μπορεί να κάνει κάτι.
  • Με εσωστρέφεια: κλείνεται στον εαυτό του και απομονώνεται. Δεν θέλει να συμμετέχει σε οικογενειακές δραστηριότητες μαζί με το μικρότερο παιδί, δεν εκφράζει τα συναισθήματά του, προτιμά να παίζει μόνο του.

Οι παραπάνω συμπεριφορές εκδηλώνουν τη δυσαρέσκεια του παιδιού για τη νέα κατάσταση, με την οποία έρχεται αντιμέτωπο. Μη μπορώντας να διαχειριστεί το άγχος και τα συναισθήματά του εκφράζει έτσι την αγωνία του για το αν θα συνεχίσουν οι γονείς του να το αγαπούν και να το προσέχουν τώρα που δεν αποτελεί τη μοναδική τους προτεραιότητα.

Τι μπορεί να προκαλέσει τη ζήλια του παιδιού;

  • Η υπερβολική ενασχόληση και η συνεχής αναφορά στο θέμα της δεύτερης εγκυμοσύνης και του ερχομού ενός νέου μέλους: το παιδί αντιλαμβάνεται ότι συμβαίνει κάτι σημαντικό και αισθάνεται ότι η προσοχή φεύγει από το ίδιο. Η συνεχής αναφορά στον ερχομό του δεύτερου παιδιού και η πίεση που μπορεί να ασκηθεί στο μεγαλύτερο παιδί για να δεχθεί το αδερφάκι του και να αντιδράσει θετικά στο άκουσμα της είδησης, του προκαλεί άγχος που αδυνατεί να διαχειριστεί. Συζητήστε μαζί του για τον ερχομό του νέου μέλους, ρωτήστε το πώς αισθάνεται, αφήστε το να σας εξηγήσει γιατί νιώθει έτσι και σεβαστείτε τους δικούς του χρόνους. Όπως συμβαίνει σε κάθε αλλαγή, έτσι και τώρα χρειάζεται χρόνο να συνειδητοποιήσει τη νέα κατάσταση και να δεχθεί τα συναισθήματά του.
  • Η εντατική προσοχή στις νέες ευθύνες του παιδιού ως μεγάλου αδερφού: συχνά γονείς και παππούδες ζητάνε από το μεγαλύτερο παιδί να αναλάβει ευθύνες και να φροντίσει μαζί τους το μωρό, θεωρώντας ότι έτσι μετριάζουν τις επιθέσεις ζήλιας. Είναι καλό να του αναθέτουμε δραστηριότητες εφόσον εκείνο θέλει, σεβόμενοι όμως την παιδικότητά του. Το μεγάλο άγχος του παιδιού είναι ότι θα σταματήσουν να ασχολούνται μαζί του, πρέπει να γίνει ξεκάθαρο ότι θα συνεχίσουν να φροντίζουν και το ίδιο, αλλά έχει πλέον και άλλες δυνατότητες που μπορεί να αξιοποιήσει.
  • Οι έντονες παρατηρήσεις αν αναφέρει κάποιο αρνητικό συναίσθημα ή ένδειξη ζήλιας για τον ερχομό του μωρού: πολλές φορές το μεγαλύτερο παιδί μπορεί να επιτεθεί στο μικρότερο ή να πει ότι δεν το θέλει στο σπίτι. Οι έντονες παρατηρήσεις προκειμένου να του μάθουμε τη σημασία του αδερφικού δεσμού, μπορεί να προκαλέσουν ενοχή, ντροπή και φόβο για το συναίσθημα που εξέφρασε. Εξηγήστε του ότι αυτό που νιώθει δεν είναι κάτι κακό και μάθετέ του τρόπους να διαχειρίζεται και να μετριάζει τα δυσάρεστα συναισθήματα.
  • Η σύγκριση ανάμεσα στα παιδιά: η σύγκριση που γίνεται σχετικά με τις δεξιότητες, τις δυνατότητες και τον χαρακτήρα κάθε παιδιού μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα εξάρσεις θυμού και ζήλειας. Αντιμετωπίστε κάθε παιδί ως ξεχωριστή προσωπικότητα και διδάξτε τους τη σημασία της διαφορετικότητας.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς και οι συγγενείς;

  • Προτρέψτε τα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματά τους: αποφύγετε να αντιμετωπίσετε τη ζήλια σαν κάτι κακό που το παιδί δεν πρέπει να αισθάνεται. Πρόκειται για ένα δυσάρεστο συναίσθημα, αλλά όχι για κάτι κακό. Διδάξτε του πως πρέπει να αναγνωρίζει και να δέχεται τα συναισθήματα του βρίσκοντας κατάλληλους τρόπους έκφρασης.
  •  Δείτε τη μοναδικότητα των παιδιών σας: αναγνωρίστε πόσο διαφορετικά, ξεχωριστά και μοναδικά είναι τα παιδιά σας και αντιμετωπίστε τα έτσι. Μην τα συγκρίνετε με κανέναν άλλο και βοηθήστε τα να αναδείξουν τα μοναδικά τους στοιχεία.
  • Αφιερώστε χρόνο σε κάθε παιδί ξεχωριστά: όσο δύσκολο και κουραστικό και αν είναι στην αρχή, προσπαθήστε να ασχοληθείτε με το κάθε παιδί ξεχωριστά. Θα τους δώσετε την ευκαιρία να εκφράσουν τις προσωπικές τους ανησυχίες, θα περάσετε ευχάριστο και δημιουργικό χρόνο μαζί και θα εδραιώσετε μια μοναδική σχέση.
  • Θέστε ξεκάθαρα όρια και επιτρέψτε στα παιδιά να δεχτούν τις συνέπειες: οριοθετήστε υποχρεώσεις και δικαιώματα ώστε να καταλάβουν τι επιτρέπεται να κάνουν και τι όχι. Μην προσπαθείτε να τα προστατεύετε πάντα από τις συνέπειες, έχουν ανάγκη να γνωρίσουν τις διαφορετικές πτυχές της ζωής.
  • Αποφύγετε να πάρετε το μέρος κάποιου παιδιού ή να λύσετε εσείς τη διαφωνία: διδάξτε τους λειτουργικούς τρόπους επικοινωνίας και έκφρασης συναισθημάτων. Επαναλάβετε όταν χρειάζεται, κατά τη διάρκεια ενός καυγά αλλά αφήστε τα ίδια να λύσουν το θέμα. Θα αναπτύξουν, έτσι, δεξιότητες πολύτιμες για ολόκληρη τη ζωή τους και ισχυρούς δεσμούς μεταξύ τους, αφού δεν θα είναι κάποιος δικαιωμένος ή όχι στα μάτια των γονιών.

Ιδανική οικογένεια δεν είναι η οικογένεια που δεν αντιμετωπίζει καμία δυσκολία και κανένα πρόβλημα, αλλά εκείνη που ξέρει να διαχειρίζεται τις καταστάσεις, να σέβεται τη διαφορετικότητα και τις ανάγκες των μελών της και να εξελίσσεται μέσα από τα λάθη της. Η ζήλια ανάμεσα στα αδέρφια, όπως και κάθε δυσκολία ή προβληματισμός, δεν είναι «κακά πράγματα» που πρέπει να κρύβουμε και να μην αποδεχόμαστε, είναι φυσιολογικά συναισθήματα που οφείλουμε να αναγνωρίζουμε και να μετριάζουμε προς όφελός δικό μας και των γύρω μας. Μόνο τότε θα βρούμε τις δημιουργικές και θετικές εκφάνσεις κάθε συναισθήματος.

Να είστε καλά και να χαίρεστε τη μοναδικότητα των στιγμών!

τάνια

 

Όρια στη συμπεριφορά των παιδιών

blog-εικόνα-όρια στα παιδιάΈνα παιδί που μεγαλώνει με όρια αναπτύσσει αίσθημα ασφάλειας και ανεξαρτησίας. Όσο περιοριστικός και να ακούγεται ο όρος μπορεί να δώσει στο παιδί την επιλογή να πειραματιστεί και να δοκιμάσει τις συνέπειες, αποκτώντας έτσι δική του άποψη και εξελίσσοντας το σε υπεύθυνο ενήλικα. Τα όρια δεν έχουν σκοπό να «πνίξουν» ή να πιέσουν το παιδί παρά να το βοηθήσουν να κατανοήσει τους κανόνες και να του παρέχουν την ασφάλεια που χρειάζεται για να πορευθεί. Δεν είναι απόλυτα και καλό είναι να προσαρμόζονται στις εκάστοτε συνθήκες. Είναι χρήσιμο τα όρια να είναι:

  • ευέλικτα: δεν έχουν όλα τα παιδιά τον ίδιο χαρακτήρα, τις ίδιες αντοχές και την ίδια ηλικία. Η ευελιξία ωφελεί στο να τα προσαρμόζει στο αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού, στις ανάγκες που το ίδιο εκφράζει ενώ παράλληλα τους δίνει τη δυνατότητα να διερευνήσουν και να ανακαλύψουν τον κόσμο. Π.χ. Δεν ωφελεί να απαιτούμε τα ίδια πράγματα από ένα παιδί ενός έτους που όλα γύρω του είναι καινούρια και διαθέσιμα για επεξεργασία και από ένα παιδί δέκα ετών που γνωρίζει πλέον τους κινδύνους που μπορεί να κρύβουν διάφορα πράγματα γύρω του. Επιπλέον ο διάλογος και η επικοινωνία με το παιδί θα βοηθήσει να κατανοήσουμε τις ανάγκες του και να θεσπίσουμε τα όρια που ταιριάζουν στο ίδιο αντί να επιμένουμε σε ασφυκτικές πιέσεις που θα προκαλέσουν αντίδραση και αίσθημα επιβολής.
  • κατανοητά: είναι σημαντικό το παιδί να κατανοήσει τι είναι αυτό που δεν πρέπει να κάνει. Η περιέργεια και ο αυθορμητισμός που χαρακτηρίζουν ιδιαίτερα τα μικρότερα παιδιά είναι τόσο έντονα που θα τα ωθήσει να δοκιμάσουν ξανά και ξανά, Η αξιοποίηση αυτών των στοιχείων τα οδηγεί να κατανοήσουν γιατί δεν πρέπει να κάνουν κάτι. Π.χ. Όταν ένα μικρό παιδί επιμένει να ασχοληθεί με τα μάτια της κουζίνας η επίμονη και αδικαιολόγητη για εκείνο απαγόρευση θα του εξάψει περισσότερο την περιέργεια. Αντίθετα αν το εντάξουμε στη δραστηριότητα δίνοντάς του κάτι ακίνδυνο αλλά κρατώντας το κοντά μας, έτσι ώστε να αισθάνεται ότι συμμετέχει και βοηθάει, θα έχει την ικανοποίηση της συμμετοχής και της επιτυχίας, θέτοντάς του παράλληλα τα δικά του όρια, το δικό του πεδίο δράσης.
  •  λογικά: και με λογικές συνέπειες. Να δίνουν στο παιδί να καταλάβει πώς αυτό που κάνουν θα οδηγήσει σε κάποιες λογικές και φυσικές συνέπειες και όχι σε μια αυθαίρετη τιμωρία. Π.χ. «Έσπασες το βάζο και θα πρέπει να το αντικαταστήσουμε. Αυτό σημαίνει ότι είναι απαραίτητο να εξοικονομήσουμε χρήματα από αλλού. Μπορείς να επιλέξεις αν θα είναι ένα μέρος από τα χρήματα για το δώρο σου ή από την επίσκεψη στο λούνα-Παρκ» αντί «Έσπασες το βάζο, για τιμωρία πήγαινε και κάθισε στο δωμάτιό σου»
  •  σταθερά: η τήρηση των ορίων μόνο κάποιες φορές δίνει μηνύματα στο παιδί που αδυνατεί να επεξεργαστεί, να κατανοήσει και να καταλήξει σε συμπεράσματα. Το κάνει να αναρωτιέται γιατί κάποιες φορές επιτρέπεται να κάνει κάτι και κάποιες άλλες όχι και αμφιβάλλει για το ενδιαφέρον των γονιών του. Π.χ. Αν δεν επιτρέπεται να παίξει πριν τελειώσει το διάβασμα αλλά κάποιες φορές για να αποφύγουμε την γκρίνια και τις απαιτήσεις του το αφήνουμε να ξεχαστεί με το παιχνίδι στον Η/Υ, θα αναρωτιέται πότε τελικά επιτρέπεται το παιχνίδι και πότε όχι. Επιπλέον, δοκιμάζει τα δικά μας όρια, ανακαλύπτει την αστάθειά τους και προκαλεί με επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ψάχνοντας την ασφάλεια.

Είναι εξίσου σημαντικό να θυμόμαστε ότι η επιβολή σωματικής τιμωρίας, οι φωνές και οι απειλές δεν θεσπίζουν όρια, αλλά προκαλούν φόβο, άγχος και μίμηση αυτών των προτύπων.

Επικρίνουμε τη συμπεριφορά και όχι τον χαρακτήρα του παιδιού. Ένα παιδί έχει ανάγκη την καλοσύνη και την αγάπη για να αναπτυχθεί, χρειάζεται την αποδοχή και την στήριξη των γονιών του. Χαρακτηρισμοί όπως «είσαι κακό παιδί» και γενικεύσεις όπως «πάντα έτσι κάνεις» καταστρέφουν την αυτοεκτίμησή, την παιδικότητα και την αγνότητά του.

Τα παιδιά έχουν ανάγκη τα όρια για να νιώσουν την απαραίτητη ασφάλεια, να «ακουμπήσουν» κάπου, να γνωρίζουν τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται. Η θέσπιση και η συνέπειά τους μπορεί πολλές φορές να αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα άγχους και βάρους στην καθημερινότητα, όμως τα οφέλη τους αποζημιώνουν αφού δημιουργούν κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και χτίζουν αυτόνομες προσωπικότητες. Αποτελέστε πρότυπο για το παιδί και δώστε του τον κόσμο που του αξίζει.

Καλή δύναμη, να είστε πάντα καλά!

τάνια

 

Παιδί και επιβράβευση

blog-εικόνα-επιβράβευση παιδιούΠολλές φορές πιστεύουμε ότι το να ζητάμε όλο και περισσότερα από ένα παιδί έχει σαν αποτέλεσμα να το κινητοποιήσουμε για να θέτει συνεχώς νέους στόχους και να τους πραγματοποιεί. Θεωρούμε ότι λέγοντας του «μπράβο» θα επαναπαυθεί και θα σταματήσει την προσπάθεια για την επίτευξη τους. Ίσως πιστέψει ότι έφτασε το μέγιστο των δυνατοτήτων του και δεν χρειάζεται να συνεχίσει. Ικανοποίησε τους σημαντικούς άλλους, κέρδισε την αποδοχή τους άρα μπορεί να χαλαρώσει. Είναι όμως έτσι; Πόσο δίκαιη και πραγματικά εποικοδομητική είναι αυτή η θέση για τα παιδιά; Καταφέρνουμε πράγματι να τα κινητοποιήσουμε και να τους δώσουμε τη δυνατότητα να είναι τα ίδια υπεύθυνα για τις επιλογές τους;

Ασυνείδητα παρατηρούμε πολύ πιο συχνά τη συμπεριφορά ενός παιδιού όταν κάνει κάτι «κακό». Θα ασχοληθούμε περισσότερο μαζί του όταν φέρει χαμηλότερους βαθμούς ή όταν κάνει μια ζημιά. Μπορεί να υψώσουμε τον τόνο της φωνής, να μιλήσουμε περισσότερη ώρα για το συγκεκριμένο γεγονός ή να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση. Η αντίδρασή μας αυτή μεταφέρει στο παιδί το μήνυμα που λέει ότι με την επανάληψη της συγκεκριμένης συμπεριφοράς θα έχει την προσοχή μας. Είναι, λοιπόν φυσικό και επόμενο να θελήσει την ίδια προσοχή την επόμενη φορά και εφόσον η προσοχή κερδίζεται με μη επιθυμητές συμπεριφορές αυτές θα επαναλάβει. Επιπλέον, είναι πιθανό να χάσει την εμπιστοσύνη στον εαυτό του και να συνδέσει κάθε συμπεριφορά με την επιδίωξη της προσοχής από τους γονείς.

Η επιβράβευση ενός παιδιού και η αναγνώριση της προσπάθειάς του μπορεί να έχει θετικότερα αποτελέσματα απ’ότι η μη αναγνώριση και η συνεχής πρόκληση νέων επιδιώξεων. Επιβραβεύοντας το παιδί ενισχύουμε την επανάληψη της επιθυμητής συμπεριφοράς. Δημιουργούμε αίσθημα ασφάλειας και αποδοχής. Φροντίζουμε να τονίσουμε την αξία της προσπάθειας και να ενισχύσουμε το θάρρος του να δοκιμάζει, να μη φοβάται τα λάθη και τις αποτυχίες, να νιώθει υπεύθυνο για τις επιλογές του. Στόχος μας, άλλωστε, είναι η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης του παιδιού ώστε να καταφέρει να ανεξαρτητοποιηθεί, κάνοντας τις δικές του επιλογές στη ζωή, αναγνωρίζοντας το «σωστό» και το «λάθος» και αναλαμβάνοντας την ευθύνη τους.

  • Ο τρόπος που επιβραβεύουμε είναι ανάλογος της πράξης ή της συμπεριφοράς του παιδιού. Είναι σημαντικό να υπάρχει διαβάθμιση στις αντιδράσεις μας γιατί διαφορετικά κινδυνεύουμε να φανούμε υπερβολικοί και μη πιστευτοί. Ο ασυγκράτητος ενθουσιασμός και η υπερβολή σε κάθε επιθυμητή συμπεριφορά του παιδιού μπορεί να το μπερδέψει, να το κάνει να χάσει το μέτρο ή να το αγχώσει. Προτιμήστε να είστε ειλικρινείς και να δείχνετε στο παιδί ότι κάθε πράξη έχει τη δική της αξία.
  • Φροντίστε να μη συνδεθεί η επιβράβευση του παιδιού με την απόκτηση υλικών αγαθών. Π.χ. «οι βαθμοί σου είναι πολύ καλοί, μπορείς να αγοράσεις το παιχνίδι που ζήτησες.» Με τον τρόπο αυτό η σχέση γίνεται ανταλλακτική και το παιδί καταλήγει να πετυχαίνει κάτι όταν θέλει να αποκτήσει ένα δώρο. Η αποδοχή και η κατανόηση των θετικών συνεπειών της συμπεριφοράς του θα του δείξουν το πραγματικό κέρδος που θα έχει με την επανάληψή της.
  • Επιβραβεύστε το παιδί με δραστηριότητες που του αρέσουν π.χ. βόλτα με τους φίλους του, βόλτα στο πάρκο, στο λούνα παρκ ή ακόμα και με δραστηριότητες που συνδυάζουν τον κοινό ελεύθερο χρόνο γονέα και παιδιού. Μοιραστείτε μαζί του τον ελεύθερο χρόνο σας και παίξτε παιχνίδια, επιτραπέζια, δείτε την αγαπημένη σας ταινία, παίξτε ποδόσφαιρο/μπάσκετ ή ακούστε μουσική.
  • Πείτε «μπράβο» στο παιδί διατηρώντας οπτική επαφή και χαμογελώντας. Θα του δώσετε να καταλάβει ότι έχει την προσοχή και το σεβασμό σας. Προτιμήστε να το επιβραβεύσετε άμεσα ώστε το αίσθημα ικανοποίησης να είναι εντονότερο εκείνη τη στιγμή αλλά και να μπορέσει να συνδέσει τη συγκεκριμένη πράξη ή συμπεριφορά με την επιβράβευση.
  • Αποφύγετε την επιβράβευση με ειρωνικό η σαρκαστικό ύφος. Πολλές φορές το επίτευγμα ενός παιδιού και κυρίως του μικρού παιδιού μας φαίνεται πολύ απλό ή ακόμα και αστείο και έτσι καταλήγουμε να λέμε «μπράβο» έχοντας ένα ειρωνικό χαμόγελο και απαξιώνοντας την προσπάθεια του ενώ για το ίδιο αυτό που έκανε είναι κάτι αξιόλογο και σημαντικό. Δώστε του τη δύναμη να συνεχίσει και να μη φοβάται να εξελίσσεται.
  • Διαχωρίστε τη συμπεριφορά από τον χαρακτήρα του παιδιού και μην επιβραβεύετε χρησιμοποιώντας εκφράσεις που φανερώνουν εκβιασμό. Μια συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν κρίνει τον χαρακτήρα ενός παιδιού και το συναίσθημά μας δεν επηρεάζεται από τον αριθμό των επιτυχιών ή των αποτυχιών. Π.χ. «είσαι πολύ καλό παιδί όταν φέρνεις καλούς βαθμούς» «σ’αγαπώ πολύ όταν είσαι υπάκουος» ή αντίθετα «όταν δεν διαβάζεις δεν σ’αγαπώ καθόλου» Αναφερθείτε στη συμπεριφορά και εξηγήστε με σαφήνεια την πράξη που επιβραβεύετε. Π.χ. «κατάφερες να πάρεις πολύ καλούς βαθμούς, μπράβο σου, η προσπάθεια σου ανταμείφθηκε» Μη διστάζετε να εκφράζετε τα συναισθήματά σας και την αγάπη σας ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά του παιδιού. «Σ’αγαπώ» «Είμαι περήφανος για σένα» «Σε πιστεύω»
  • Μη ξεχνάτε να επιβραβεύετε την προσπάθεια και όχι μόνο το αποτέλεσμα. Π.χ. «βλέπω ότι προσπαθείς να τελειώσεις έγκαιρα το διάβασμά σου, μπράβο σου.» «μπράβο που προσπαθείς να μοιραστείς τα παιχνίδια με τα υπόλοιπα παιδιά.» Θα καταφέρετε να ενισχύσετε το παιδί ώστε να μη διστάζει να προσπαθεί και να δοκιμάζει. Δε γίνεται να είμαστε σε όλα τέλειοι και να καταφέρνουμε τα πάντα, αξίζει όμως να προσπαθούμε και να μη φοβόμαστε την αποτυχία. Άλλωστε έτσι θα ανακαλύψουμε τα ταλέντα μας.
  • Προτιμήστε να τονίζετε όσα πέτυχε και όχι αυτά στα οποία δεν τα κατάφερε. Αν για παράδειγμα έχει να λύσει πέντε ασκήσεις και λύσει τις τέσσερις επιβραβεύστε το για τις ασκήσεις που κατάφερε να λύσει «έλυσες τέσσερις ασκήσεις σωστά, μπράβο σου.» αντί να τονίσετε εκείνη στην οποία δεν τα κατάφερε «αυτή την άσκηση την έκανες λάθος»

Επιβραβεύοντας τα παιδιά φροντίζουμε να τους διδάξουμε ποιες είναι οι αποδεκτές και οι επιθυμητές συμπεριφορές αλλά και να εξηγήσουμε τις λογικές συνέπειες που φέρνει κάθε πράξη. Ενισχύουμε την αυτοεκτίμηση προσφέροντας τους την αποδοχή που έχουν ανάγκη ακόμα και μπροστά σε άλλους ανθρώπους και μαθαίνοντάς τα να προσπαθούν. Δεν χρησιμοποιούμε την επιβράβευση για να τους αφαιρέσουμε την πρωτοβουλία ή για να συνδέσουν τη συμπεριφορά τους με την ικανοποίηση των γονιών. Εξάλλου αυτό που επιθυμούμε είναι ανεξάρτητα παιδιά με δικαίωμα επιλογών που έχουν τη συμπαράσταση και την αγάπη των γονιών.

Να είστε καλά και καλή δύναμη!

(Θα ήθελα να ευχαριστήσω τη φίλη και καθηγήτρια Γαλλικών κα Θεοχάρη Έφη καθώς και τους γονείς που συμμετείχαν στη συνάντηση και την κουβέντα που πραγματοποιήσαμε. Η πρωτοβουλία και η εμπειρία τους ήταν πολύτιμη. Σας ευχαριστώ, θα βρίσκομαι στη διάθεσή σας για ιδέες, διορθώσεις, συζητήσεις. Τέλος, θερμά ευχαριστήρια στους αρμόδιους για την ευγενική παραχώρηση της αίθουσας της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Τυρνάβου)

τάνια

Διαχείριση χρόνου για παιδιά. Πώς μαθαίνουν ότι είναι τα ίδια υπεύθυνα για τις υποχρεώσεις τους;

Ο χρόνος είναι πολύτιμος και στην καθημερινότητά μας πολλές φορές αποδεικνύεται ελάχιστος. Έχουμε τόσα πράγματα να προλάβουμε που δύσκολα τα καταφέρνουμε. Ακόμα και τα παιδιά εργάζονται πολύ σκληρά, αφού το πρωί πηγαίνουν σχολείο και όλη την υπόλοιπη μέρα την αφιερώνουν σε εξωσχολικές δραστηριότητες. Η σωστή διαχείριση του χρόνου μας γλιτώνει από μεγάλο ποσοστό άγχους και μας κάνει αξιόπιστους απέναντι στους άλλους. Τα παιδιά μαθαίνουν να διαχειρίζονται τον χρόνο τους, γίνονται υπεύθυνα για τις δικές τους υποχρεώσεις και αυτονομούνται ευκολότερα. Πρόκειται για μια δεξιότητα που μπορούμε να τους τη διδάξουμε αφού είναι κάτι που μαθαίνεται. Και όπως πολύ καλά γνωρίζουμε- όσο πιο νωρίς μαθαίνουμε κάτι, τόσο πιο εύκολα γίνεται κατάκτησή μας. Ας μη ξεχνάμε, βέβαια, πως σωστή διαχείριση χρόνου σημαίνει να μένει ελεύθερος χρόνος για ξεκούραση, χαλάρωση και παιχνίδι- δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη. Σκεφτείτε πόσο σημαντικός είναι ο ελεύθερος χρόνος για το παιδί! Ας δούμε, λοιπόν, πώς μπορούμε να του μάθουμε να οργανώνει τον χρόνο του, αλλά να θυμόμαστε πως οφείλουμε να προστατέψουμε την παιδικότητα, τον αυθορμητισμό και την ανεμελιά του.

  • Προσπαθήστε να οργανώσετε τον χρόνο σας μαζί με το παιδί σας:

τα παιδιά πολλές φορές μιμούνται συνήθειες και συμπεριφορές των μεγάλων και ιδιαίτερα των γονιών τους αφού αποτελούν πρότυπα για εκείνα. Κατά συνέπεια, αν το παιδί αφήνει τον χρόνο να περνάει άσκοπα, είναι αναβλητικό ή δεν προλαβαίνει να τελειώσει τις υποχρεώσεις του, πιθανά να σημαίνει ότι το ίδιο κάνετε και εσείς. Ίσως να τρέχετε να προλάβετε την τελευταία στιγμή να τελειώσετε κάτι ή ο χρόνος να σας φαίνεται πάντα λίγος. Δείτε το σαν ευκαιρία να κάνετε κάτι χρήσιμο και σημαντικό για τον εαυτό σας και ταυτόχρονα να επηρεάσετε θετικά το παιδί σας.

  • Καταγράψτε τις καθημερινές υποχρεώσεις με ειλικρίνεια και ρεαλισμό:

αφιερώστε δέκα λεπτά από το προηγούμενο βράδυ ώστε να καταγράψετε υποχρεώσεις και δουλειές που έχετε την επόμενη μέρα. Φροντίστε να είστε ειλικρινείς με τον χρόνο που θα διαθέσετε στην κάθε μια. Μην υποτιμάτε πεντάλεπτα και δεκάλεπτα που πιθανόν να «σπαταλήσετε» πηγαίνοντας από το ένα μέρος στο άλλο ή ψάχνοντας να παρκάρετε. Δεν υπάρχει λόγος να «στριμώχνετε» το πρόγραμμά σας γιατί πολλές φορές συμβαίνουν απρόοπτα όπως το να κολλήσετε στην κίνηση ή να βρείτε ουρά στην τράπεζα. Άλλωστε είναι σημαντικό να αφήνουμε χρόνο να «αναπνέουμε» ανάμεσα στις δουλειές μας ώστε να γίνονται πιο ευχάριστα και να μην καταλήγουν καταναγκαστικό έργο. Αν θέσετε ρεαλιστικούς στόχους μέχρι το τέλος της ημέρας θα μπορέσετε να τους επιτύχετε, θα μείνετε ικανοποιημένοι και θα θελήσετε να το επαναλάβετε. Αντίθετα, στην περίπτωση που «φορτώσετε» το πρόγραμμά σας θα απογοητευτείτε αν δεν τα καταφέρετε.

  • Διδάξτε το ίδιο στο παιδί σας:

εξηγήστε του ότι είναι χρήσιμο να καταγράφει τα μαθήματά του και τις εξωσχολικές δραστηριότητες. Με τον τρόπο αυτό θα έχει εικόνα για τον αριθμό των υποχρεώσεων που πρέπει να φέρει σε πέρας κάθε μέρα. Μπορεί να σημειώνει κάθε μάθημα με διαφορετικό χρώμα ώστε να τα ξεχωρίζει, ενώ έτσι το πρόγραμμά του θα είναι πιο ευχάριστο και χαρούμενο. Όταν θα ολοκληρώνει ένα μάθημα ή μια δραστηριότητα θα το σβήνει από τη λίστα. Εναλλακτικά, μπορεί να βάζει το βιβλίο του μαθήματος που τελείωσε μέσα στην τσάντα του. Με αυτόν τον τρόπο θα βλέπει τη λίστα να μικραίνει και θα νιώθει ικανοποίηση που καταφέρνει να ολοκληρώσει τα καθήκοντά του.

  • Δώστε του τη δυνατότητα να είναι το ίδιο υπεύθυνο για όσα έχει να κάνει στη διάρκεια της ημέρας:

αν το καθοδηγείτε λέγοντάς του «τώρα πρέπει να διαβάσεις», «βιάσου για να προλάβουμε το μάθημα αγγλικών», «προετοίμασε κάποια μαθήματα σήμερα που έχεις ελεύθερο χρόνο γιατί τη Δευτέρα δεν θα προλάβεις», «φτάνει με το παιχνίδι, πρέπει να διαβάσεις» τότε θα μάθει να περιμένει από εσάς να του πείτε τι πρέπει να κάνει και αν τελικά καθυστερήσει στο μάθημα ή δεν προλάβει να τελειώσει την εργασία του θα κατηγορήσει εσάς για λάθος χειρισμό! Σκεφτείτε το- αναλαμβάνεται εσείς την ευθύνη για τις δικές του υποχρεώσεις άρα θα υποστείτε και τις συνέπειες. Προτιμήστε ερωτήσεις όπως «Τι μαθήματα έχεις για σήμερα;» «Έχεις κάποια εξωσχολική δραστηριότητα;» «Με ποιο μάθημα θα ξεκινήσεις τη μελέτη σου;» Αφενός θα καταλάβει ότι πρέπει να ελέγχει μόνο του τα μαθήματα και το πρόγραμμά του, αφετέρου καταλαβαίνετε εσείς αν το παιδί σας γνωρίζει πώς να μελετάει και πώς να κατανέμει τον χρόνο του.

  • Βοηθείστε το να μάθει να διαβάζει σωστά:

προτείνετέ του να ξεκινάει από τα μαθήματα που δεν του αρέσουν και του φαίνονται πιο δύσκολα ώστε αργότερα που θα έχει κουραστεί να έχουν μείνει τα πιο εύκολα ή εκείνα που του αρέσουν περισσότερο. Είναι χρήσιμο να κάνει μικρά διαλλείματα ανάμεσα στα μαθήματα ώστε να προλάβει να αφομοιώσει όσα διάβασε. Αποφύγετε να διαβάζετε μαζί του γιατί δεν θα μπορεί να διαβάσει χωρίς τη βοήθειά σας και δεν θα καταφέρει να αυτονομηθεί. Απλώς δείξτε του τον τρόπο και υπενθυμίστε του ότι θα είστε εκεί αν σας χρειαστεί.

  • Δώστε του την ευκαιρία να επιλέξει τι θέλει να κάνει:

συζητείστε μαζί του για τις εξωσχολικές δραστηριότητες και ρωτήστε το τι θα ήθελε να κάνει. Αν επιλέξει κάτι που του αρέσει θα το κάνει με κέφι και κατά συνέπεια με επιτυχία. Σε περίπτωση που η απάντησή του αφορά μόνο δραστηριότητες που αρέσουν στο ίδιο- π.χ. ποδόσφαιρο, μπαλέτο, μπάσκετ, καράτε κ.α και όχι δραστηριότητες που θα επιλέγατε εσείς για εκείνο π.χ. αγγλικά, γαλλικά, φροντιστήριο για το σχολείο, συμφωνήστε μαζί του ότι έχει δικαίωμα να επιλέξει μια δραστηριότητα που το ευχαριστεί αλλά θα πρέπει να πάει και αγγλικά για παράδειγμα, γιατί θα του χρειαστούν και στην επαγγελματική του ζωή. Βοηθείστε το να καταλάβει τι χρόνο θα πρέπει να αφιερώνει για την κάθε δραστηριότητα ώστε να συνειδητοποιήσει αν αυτό είναι εφικτό και μπορεί να τα καταφέρει.

Μην ξεχνάτε να το επιβραβεύετε για την προσπάθειά του για να του δίνετε ώθηση να συνεχίσει.

Να είστε καλά και να χαίρεστε τις στιγμές!

τάνια

Άγχος αποχωρισμού των παιδιών τις πρώτες μέρες στο σχολείο

Να’μαστε λοιπόν στις αρχές και της φετινής σχολικής χρονιάς. Εδώ και ένα μήνα περίπου χτύπησε το πρώτο κουδούνι για ολόκληρη τη σχολική κοινότητα. Ανάμεσα σε μικρούς και μεγάλους μαθητές ξεχωρίζουμε τα πιτσιρίκια εκείνα που για πρώτη φορά πέρασαν το κατώφλι του σχολείου, που καλούνται να αντιμετωπίσουν μια διαφορετική καθημερινότητα, να εγκλιματιστούν και να συνηθίσουν τόσα πολλά καινούρια παιδάκια, καινούρια δασκάλα ή δάσκαλο, καινούρια μαθήματα, νέες γνώσεις και εμπειρίες. Στο άρθρο αυτό θα μιλήσουμε για το έντονο άγχος που βιώνουν ορισμένα παιδιά όταν έρχεται η ώρα να αποχωριστούν τη μαμά τους ή κάποιον σημαντικό άλλο και να παραμείνουν στο περιβάλλον του σχολείου.

Σκεφτείτε πώς νιώθουμε όλοι μας όταν βρεθούμε σε ένα άγνωστο περιβάλλον με ανθρώπους που δεν γνωρίζουμε. Θυμηθείτε τη δική σας πρώτη μέρα στο σχολείο. Τι συναισθήματα σας δημιουργήθηκαν; Το άγχος αποχωρισμού κορυφώνεται ανάμεσα στον 13ο και 24ο μήνα ζωής του παιδιού. Είναι μια φυσιολογική διεργασία που σηματοδοτεί τη σταδιακή ανεξαρτητοποίησή του και την ανάπτυξη δεσμών με περισσότερα άτομα εκτός των γονιών και των πολύ οικείων του προσώπων. Όταν όμως εκδηλώνεται με έντονες και ακραίες συμπεριφορές, δυσανάλογες με την ηλικία του παιδιού τη στιγμή που πρέπει να αποχωριστεί τη μητέρα του για να πάει στο σχολείο, ίσως να είναι σημάδι για επιπλέον προσοχή.

Το παιδί μπορεί να ξεσπάσει σε κλάματα, να αρχίσει να φωνάζει, να ζητάει επίμονα τη μητέρα του, να πετάει πράγματα προς το μέρος της ή προς το μέρος της δασκάλας, να «γαντζώνεται» από τη μαμά του ή να αρνείται πεισματικά να εισέλθει στο χώρο του σχολείου. Εκδηλώνει έντονο φόβο να μείνει μόνο του και ταυτόχρονα φοβάται μήπως συμβεί κάτι κακό τις ώρες που αυτό δεν είναι μαζί με τους γονείς του στο σπίτι. Συχνά παρατηρούμε και σωματικά συμπτώματα όπως πονοκεφάλους, πόνους στο στομάχι, στην κοιλιά, ναυτίες κ.α. Το να αγνοήσουμε τις ενδείξεις του παιδιού μπορεί να σημαίνει ότι το άγχος του θα εξελιχθεί μετέπειτα σε σχολική φοβία (για τη σχολική φοβία θα μιλήσουμε αναλυτικά σε επόμενο άρθρο) ή να παραμείνει στην ενήλικη ζωή του και να εκδηλώνεται σε αντίστοιχες περιπτώσεις αποχωρισμού.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να εμπνεύσουμε εμπιστοσύνη και ασφάλεια στο παιδί;

Ας παραδεχτούμε ότι όσο άγχος βιώνει το παιδί τον πρώτο καιρό της σχολικής του ζωής άλλο τόσο νιώθουν οι γονείς. Πώς θα μείνει μόνο του; Πώς θα αντιδράσει; Πώς θα του φέρονται; Θα του αρέσει το καινούριο περιβάλλον; Θα προσαρμοστεί εύκολα; Αλλά και σκέψεις που συνοδεύονται από ενοχές….. Κάνω καλά που το αφήνω μόνο του; Είναι σωστό να φύγω ενώ το παιδί μου κλαίει; Μήπως πρέπει να αφιερωθώ αποκλειστικά σε αυτό;

  • Ακόμα και χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε τα παιδιά γίνονται αποδέκτες των συναισθημάτων και των σκέψεών μας. Προσπαθήστε, λοιπόν να ηρεμήσετε ώστε να μη μεταφέρετε το άγχος που νιώθετε στο παιδί.
  •  Δείξτε του ότι είστε διαθέσιμοι για εκείνο, ότι τα δικά του συναισθήματα έχουν προτεραιότητα. Μιλήστε μαζί του για το πώς νιώθει και ρωτήστε το πώς φαντάζεται την πρώτη μέρα στο σχολείο.
  • Προετοιμάστε το και απαντήστε στις ερωτήσεις του. Μπορείτε να του εξηγήσετε τι θα κάνει στο σχολείο, ότι θα βρίσκεται στον ίδιο χώρο με άλλα συνομήλικα παιδάκια που θα παίζουν και θα έχουν κοινές δραστηριότητες.
  • Περάστε του θετικές σκέψεις και μηνύματα, επιχειρήστε να του κινήσετε το ενδιαφέρον για τα καινούρια πράγματα που θα μάθει και προτείνετέ του όταν θα επιστρέφει στο σπίτι να σας περιγράφει τις καινούριες του εμπειρίες. Έτσι το παιδί θα νιώθει ικανοποίηση για τη νέα γνώση που μεταφέρει αλλά και εσείς μπορείτε να παρατηρείτε συναισθήματα και αντιδράσεις για το νέο του περιβάλλον.
  •  Αγοράστε μαζί του αυτά που χρειάζεται για το σχολείο ώστε να διαλέξει πράγματα που του αρέσουν και να συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία προσαρμογής για την καινούρια πραγματικότητα. Ετοιμάστε μαζί τα πράγματα για την επόμενη μέρα.
  •  Διαβεβαιώστε το ότι το αγαπάτε και ότι θα πάτε να το πάρετε μόλις σχολάσει.

Οι αλλαγές και οι νέες καταστάσεις απαιτούν προσπάθεια προσαρμογής. Ιδιαίτερα όταν έχουμε να κάνουμε με παιδιά τα πράγματα χρειάζονται διαφορετικό χειρισμό, χρειάζεται να μιλήσουμε την ίδια γλώσσα, να καταλάβουν πως έχουν το δικαίωμα να αναρωτιούνται και να τους μάθουμε τον τρόπο να αντιμετωπίζουν τους φόβους τους. Δεν προσπαθώ να σας πείσω ότι είναι εύκολο, απλά να υπενθυμίσω ότι κανένας δεν μπορεί να το κάνει καλύτερα από ότι ο γονιός για το ίδιο του το παιδί.

Καλή σχολική χρονιά!

(Για την ιδέα του συγκεκριμένου άρθρου θα ήθελα να ευχαριστήσω την καθηγήτρια Γαλλικών και καλή φίλη κα Αθανασία Παπαχαρίση)

τάνια