Σχολική φοβία

blog-εικόνα-σχολική φοβίαΗ Σχολική φοβία συγκαταλέγεται στις αγχώδεις διαταραχές και εκφράζεται με έντονο, παράλογο φόβο και άρνηση του παιδιού να πάει στο σχολείο. Συνήθως εμφανίζεται κατά την πρώτη επαφή του παιδιού με το σχολικό περιβάλλον, δηλαδή στον παιδικό σταθμό αλλά μπορεί να συνεχιστεί και αργότερα με αποκορύφωμα έκφρασής της στη Β΄ τάξη του Δημοτικού. Είναι χρήσιμο να διαχωρίσουμε τη σχολική φοβία από τους φυσιολογικούς φόβους που αισθάνεται το παιδί κατά την προσαρμογή του σε ένα καινούριο και άγνωστο περιβάλλον, όπως είναι το σχολείο. Οι φόβοι εκείνοι υποχωρούν μετά τις πρώτες εντυπώσεις, είτε εμφανίζονται μπροστά σε ένα πραγματικά φοβικό ερέθισμα όπως μπορεί να είναι η επιθετική συμπεριφορά άλλων παιδιών ή η υπερβολικά επικριτική στάση του δασκάλου. Αντίθετα, η σχολική φοβία επιμένει και μετά τον πρώτο καιρό, φανερώνοντας δυσανάλογα υπερβολικό φόβο για το σχολείο, από το οποίο το παιδί δεν κινδυνεύει πραγματικά.

Ποια είναι τα συμπτώματα που φανερώνουν ότι ένα παιδί υποφέρει από σχολική φοβία;

  • Εμφανίζονται σωματικά συμπτώματα (ψυχοσωματικές διαταραχές) όπως πονοκέφαλος, κοιλόπονος, πονόλαιμος, ναυτία, διάρροια, τάση για εμετό. (Στις περιπτώσεις που υπάρχουν έντονες σωματικές ενοχλήσεις καλό είναι να αποκλείονται πρωτίστως παθολογικά αίτια, ώστε να είμαστε βέβαιοι ότι πρόκειται για ψυχολογικής φύσεως ζητήματα.)
  • Πιθανά να υπάρχουν συχνοί νυχτερινοί εφιάλτες, νυχτερινή ενούρηση ή εγκόπριση.
  • Την ώρα που το παιδί πρέπει να φύγει για το σχολείο γίνεται επιθετικό, νευρικό, έχει έντονα ξεσπάσματα θυμού.
  • Ζητά επίμονα τους γονείς του κατά τη παραμονή του στο σχολικό περιβάλλον.
  • Συνήθως τα συμπτώματα υποχωρούν όταν πρόκειται για άλλες δραστηριότητες ή κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου. Αντίστοιχα, γίνονται εντονότερα το πρωί πριν το σχολείο, το βράδυ της Κυριακής ή το πρωί της Δευτέρας που σηματοδοτούν την έναρξη της εβδομάδας, τους μήνες που ξεκινά η νέα σχολική χρονιά ή επιστρέφουν μετά από διακοπές.

Αιτίες που ευθύνονται για την ανάπτυξη σχολική φοβίας

Είναι πολύ συχνό το παιδί να παραπονιέται για διάφορους λόγους που το αποτρέπουν από τα να πάει στο σχολείο όπως:

  • Έντονο άγχος για το αν θα τα καταφέρει στα μαθήματα
  • Δυσκολία στην κατανόηση των μαθημάτων ή στον τρόπο διδασκαλίας που χρησιμοποιεί ο δάσκαλος
  • Μαθησιακές δυσκολίες
  • Ανησυχία για το αν θα γίνει αποδεκτό και συμπαθές από τους συμμαθητές
  • Φόβος για το μεγάλο σχολικό κτίριο

Οι παραπάνω αιτίες αποτελούν συνήθως, τρόπους αποφυγής του σχολικού περιβάλλοντος χωρίς όμως να σημαίνει ότι δεν είναι πραγματικοί. Υπάρχει περίπτωση πράγματι το παιδί να αντιμετωπίζει διάφορες δυσκολίες που καθιστούν την παραμονή του στο σχολείο δυσάρεστη. Σε κάθε περίπτωση είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να υπάρχει συζήτηση μαζί του, ώστε να του δίνεται η δυνατότητα να εκφράζει τα συναισθήματά του και να μαθαίνει να τα διαχειρίζεται. Όταν, όμως αναφερόμαστε σε σχολική φοβία, τα αίτια βρίσκονται στη δομή της οικογένειας και στους συναισθηματικούς δεσμούς που έχουν αναπτυχθεί ανάμεσα στα μέλη της, καθώς και στην αυτοεκτίμηση που έχει αναπτύξει το παιδί. Έτσι, επικεντρωνόμαστε στις εξής αιτίες:

  • Έντονη προσκόλληση του παιδιού στους γονείς και κυρίως στη μητέρα. Δημιουργείται ισχυρό άγχος και τρόμος όταν πρόκειται να απομακρυνθεί, υπάρχουν φόβοι ότι κάτι άσχημο θα συμβεί όσο εκείνο βρίσκεται στο σχολείο.
  • Δυσλειτουργική οικογένεια όπου διάφορα προβλήματα απασχολούν το παιδί προκαλώντας του φόβο, ενοχή ακόμα και ντροπή. Η παραμονή στο σχολείο του δίνει την εντύπωση ότι τα προβλήματα στο σπίτι θα διογκωθούν.
  • Έντονο άγχος και πανικός από την πλευρά των γονιών που μεταδίδονται στο παιδί. Οι γονείς δεν ελέγχουν το δικό τους άγχος και την ανησυχία για την προσαρμογή του παιδιού στο σχολείο με αποτέλεσμα να υιοθετείται το ίδιο συναίσθημα από το παιδί.
  •  Ελλιπής κοινωνικότητα των γονιών και μη κάλυψη των δικών τους προσωπικών αναγκών. Αναφερόμαστε σε γονείς που σχετίζονται δύσκολα με άλλους ανθρώπους, είναι ιδιαίτερα κλειστοί και αποφεύγουν τις κοινωνικές συναναστροφές. Η κοινωνικοποίηση του παιδιού και η ομαλή ένταξή του στο σχολικό περιβάλλον θα είναι εξίσου δύσκολη.
  • Τραυματικό γεγονός μέσα στην οικογένεια (θάνατος, διαζύγιο, ασθένεια κτλ.)
  • Υπερβολική προστασία των γονιών
  • Υπερβολική πίεση και προσδοκίες

Τρόποι αντιμετώπισης

  • Εντοπίστε τα ακριβή συναισθήματα του παιδιού και τις αιτίες που τα προκάλεσαν: με υπομονή και επιμονή αξίζει να διερευνηθούν τα ακριβή συναισθήματα του παιδιού και οι αιτίες που τα προκάλεσαν ώστε να κατανοήσετε από πότε ξεκίνησε να αισθάνεται έτσι, τι το φοβίζει, αν οι αιτίες βρίσκονται στις βαθμολογικές επιδόσεις του, στις σχέσεις του με τους συμμαθητές, στο σχολείο γενικότερα ή στη σχέση του με εσάς.
  • Συζητήστε με το παιδί: ώστε να νιώσει την ασφάλεια ότι μπορεί να μιλήσει για τα πραγματικά του συναισθήματα και τους λόγους που το απομακρύνουν από το σχολείο. Μπορείτε να το παροτρύνετε να σας μιλήσει για το πώς πέρασε τη μέρα του, ποιες είναι οι δραστηριότητες του στο σχολείο, τι του αρέσει και τι όχι.
  • Φροντίστε την κοινωνικοποίηση του: είτε με τη συμμετοχή του σε εξωσχολικές ομάδες (αθλητισμός, μουσική, χοροί, ομάδες δημιουργικότητας) είτε με ενθάρρυνση για επιπλέον συναναστροφή με τους συμμαθητές του (επίσκεψη σε σπίτι συμμαθητή για παιχνίδι ή κοινωνική εκδήλωση, παιχνίδι στο πάρκο της γειτονιάς)
  • Επιβραβεύστε το και εκδηλώστε το ενδιαφέρον και τη στοργή σας: ενισχύστε την αυτοεκτίμηση του παιδιού σας φανερώνοντας ρεαλιστικές προσδοκίες και εκδηλώνοντας τη χαρά και την ικανοποίηση για όσα πετυχαίνει χωρίς να περιμένετε πάντα κάτι μεγαλύτερο ή καλύτερο.
  • Ελέγξτε το δικό σας άγχος και πανικό: πιστέψτε στις δυνατότητες και ικανότητες του παιδιού σας και επιτρέψτε του να έχει την αγωνία των πρώτων ημερών. Δεν είναι ανάγκη να πανικοβάλλεστε για το αν θα τα καταφέρει. Κάντε μαζί του τις προετοιμασίες για την έναρξη της σχολική χρονιάς, επισκεφθείτε μαζί του το χώρο του σχολείου, μιλήστε του για τις καινούριες εμπειρίες που το περιμένουν. Αντιμετωπίστε και εσείς την ιδέα του καινούριου με ενθουσιασμό και ευχάριστη προσμονή αντί για άγχος, πανικό και φόβο.
  • Συνεργαστείτε με τον δάσκαλο: συζητήστε μαζί του για το πώς βλέπει το παιδί στο σχολείο και ενημερώστε τον για τις σκέψεις και τις ανησυχίες σας. Προσπαθήστε να βρείτε τρόπους που θα ωφελήσουν το παιδί και θα το κάνουν να νιώθει όμορφα και ασφαλές και στα δυο περιβάλλοντα, στο σχολείο και στο σπίτι.

Να έχετε μια όμορφη, δημιουργική και ομαλή σχολική χρονιά!

τάνια

 

One Comment

  1. […] του θα εξελιχθεί μετέπειτα σε σχολική φοβία (για τη σχολική φοβία θα μιλήσουμε αναλυτικά σε επόμενο άρθρο) ή να […]

    Απάντηση

Σχολιάστε: